bio biedt kansen

Afgelopen 24 uur was ik veel in aanraking met de biologische sector. Gisteravond vergaderde ik met de biologische cooperatie Nautilus in Dronten en vandaag was ik op de Kraaybeekerhof in Driebergen. In de marge van de bestuursvergadering van Nautilus constateerden we dat het momenteel weer goed gaat in de biologische sector, wat aanleiding gaf tot speculaties of dit mensen zou verleiden over te schakelen naar deze productie, waar wel ruimte voor lijkt.
Dergelijke omschakelingen zijn forse strategische beslissingen voor boeren, en die worden in mijn ogen vaak gedreven door "een man, een plan en een crisis". In de jaren negentig schakelden veel akkerbouwers over omdat het in de gangbare sector slecht ging (de crisis), en de overheid subsidie gaf om de omschakelingsperiode (met minder productie maar nog geen hogere bio-prijzen) te overbruggen. Na de sanering in afgelopen jaren is ook die subsidie verdwenen, waarmee de overschakeling een forse investering is geworden. In de gangbare akkerbouw is het geloof in de toekomst ook weer terug en veel ondernemers hebben in het afgelopen jaar al strategische keuzes gemaakt. Wat mij tot de conclusie brengt dat het met het aantal nieuwe toetreders wel eens niet zo'n vaart zou kunnen lopen. Enkele van mijn gesprekspartners wezen er op dat er altijd weer mensen (veelal 40ers) zijn die voor een keuze staan, en hielden een toeloop toch wel voor mogelijk. Die goed is voor de ontwikkeling van de sector en de organisaties, maar kan ook prijzen wel wat drukken.
Dat de grens tussen biologisch en 'plattelandsontwikkeling' niet zo groot is werd me ook duidelijk. Ik sprak een ondernemer die is omgeschakeld van bio naar recreatie. Daarmee de stelling van Dirk Strijker in mijn blog van woensdag illustrerend dat burgers (want dat zijn ex-boeren) meer aan plattelandsontwikkeling doen dan boeren. Daar is niets mis mee, dus zoek je nog iets sportiefs voor een familiefeest of bedrijfsuitje, ook in je achtertuin, kijk op JumpOutdoor.
Iets dergelijks zag ik in Driebergen bij de Kraaybeekerhof (en niet Kraayenbeekerhof, zoals veel mensen op het internet schrijven). Ik kende het van naam als opleidingslocatie voor de biologische landbouw. Het is een landgoed midden in Driebergen, vlak bij de A12, dat op het landgoed ook een lekker restaurant en vergaderzalen exploiteert. En ook restaurants in vergelijkbare locaties runt, zo las ik op hun website. Als ik zo het bedrijf en de website zie, zou me niet verbazen dat de recreatie en horeca meer in het laadje brengt dan de bio-producten. De natuur en bio dragen hierbij aan een veelzijdige formule die vooral een oase van rust biedt in een druk Driebergen en verre omgeving. Overigens vergaderden wij er met een aantal Wageningen UR managers over ons vak: managen en wat daar in onze organisatie aan mankeert. Wat uitmondde in een cursusje onderhandelen. Waarover een andere keer meer.
En dan herkende ik op deze locaties nog wat over onroerend goed beheer. Ik hoorde dat rond Lelystad is vastgesteld dat het gebied met biologische produktie aan de noordkant, tussen stad en spoorwegemplacement biologische landbouw blijft en geen stedelijke uitbreiding wordt. En dat er begrijpelijkerwijs ondernemers zijn die dat prima vinden, maar dat er ook veel zouden zijn die best uitgekocht hadden willen worden. Om op dergelijke locaties bij Lelystad of midden in Driebergen zeer duurzaam landbouw te handhaven, zijn de juiste instrumenten nog niet gevonden. Vroeg of laat kan en zal een ondernemer altijd bezwijken voor de verlokking van de verkoop. Gelijk heeft hij, want dat draagt vaak substantieel bij aan zijn rendement. Maar misschien moeten we ook niet willen dat bestemmingen duurzaam bevroren worden. De wereld verandert nu eenmaal, dat maakt het zo boeiend.

platte(lands) waarheden

Onze boeren redden zich prima, kopt een artikel in een Nieuwsbrief over ondernemen en innovatie van het Ministerie van LNV. De uitspraak is voor rekening van Dirk Strijker, ex-LEI collega en momenteel hoogleraar Plattelandsontwikkeling in Groningen.
Het hele artikel is lezenswaardig en bevat mooie, zeer juiste uitspraken. Belangrijkste boodschap is dat het in grote delen van het Nederlandse plattteland prima gaat. Verbreding stelt weinig voor, zeker economisch, en het grootste gedeelte daarvan gebeurt door burgers, niet door boeren.
Nieuwe economische dragers zijn er al lang: wonen en pendelen. Plattelandsproblemen worden verzonnen door beleidsmakers om mee te eten uit de omvangrijke ruif van Brussel die er is voor gebieden in de EU waar het platteland wel problemen als leegloop heeft. De Nederlandse overheid zou zich beter bezig kunnen houden met het probleem dat we wel hebben: het platteland stroomt vol.
Aldus prof. Dirk Strijker die het niet verbazingwekkend vindt dat zijn visie op weerstand stuit bij de overheid. Gelijk hebben is een ding, gelijk krijgen is een tweede.
.
Op de eigen foto de remise van Nieuwe Schans die overigens nog wel wat plattelandsontwikkeling kan gebruiken omdat de bronsgieterij het loodje heeft gelegd.
Uitgelezen: Nieuwsbrief Ondernemen in innovatie nr. 17, LNV, mei 2007

Lijstje: boeren en oude meesters

Tweede Pinksterdag - dat hadden we in het kader van de multiculturele samenleving al lang voor het Suikerfeest moeten inruilen. Sinds Annie MG Schmidt horen Pinksterdagen ook mooi te zijn. Maar vandaag was het vooral weer voor Triviant en de musea. Vandaar een lijstje met vermaarde schilderijen over het agrarische leven:

1. 1. De aardappeleters van Van Gogh - uit de tijd dat armoede en aardappelen dicht bij elkaar lagen


2. 2. American Gothic van Grant Wood - het hiernaast afgebeelde schilderij staat voor de Mid West. Wood kwam uit Iowa, deed een kunstopleiding, zat in het leger als camouflage-schilder, had weinig met abstracte kunst en werd in 1930 op slag beroemd met dit intrigerende schilderij. De boer met hooivork ziet er soms wat afstandelijk vervaarlijk uit, maar het was dan ook Woods tandarts die model stond. De vrouw is de zus van de schilder En de titel slaat om het gothische raampje in het huis, niet op het zwarte pak.


3. Een boerenbruiloft van Breugel.


4. De jonge stier van Potter. Dat 'jonge' wordt veelal vergeten. Wat ook vergeten wordt is dat alleen in de 17e eeuw in Nederland er opdrachtgevers waren die schilderijen over vee lieten maken. Zou het een profijtelijke business zijn geweest, dat vee? Ik denk trouwens al jaren dat die boer Teun heet.
5. Het melkmeisje van Vermeer. Eigenlijk op de rand, maar veel boeren rond de steden venten vroeger hun melk zelf in de stad uit. Dus wie weet.

En dus hors categorie: de Campbell Soup schilderijen van Andy Warhol. En welk meesterwerk zijn we vergeten?

Bokito: aap zoekt vrouw

Bloggen is meer praten dan schrijven, las ik van de week. Dus dan moeten we maar even wat schrijven over datgene waar iedereen nu al een week over praat: de aap Bokito die in Blijdorp de horde van 5 meter water nam om Yvonne de Horde het ziekenhuis in te sleuren. Aap zoekt vrouw.
Alle apen-experts zijn uitgebreid aan het woord geweest en gisteren constateerde Stine Jensen in de NRC hoe binnen een week daardoor het perspectief volledig is gewijzigd. Was er direct na het incident aandacht voor de beveiliging en wees de Partij voor de Dieren erop dat dierentuinen niet meer van deze tijd zijn (daar zit wat in: we hebben nu TV en gaan zelf op safari), inmiddels is gebleken dat het slachtoffer "haar lieveling" door haar gedrag en zeer frequent bezoek had uitgedaagd om de harem van de macho ingesleurd te worden.
Stine Jensen wijst erop dat het vooral vrouwen zijn die diervriendelijk gedrag vertonen, en komt met allerlei verklaringen. Ze vindt het geen toeval dat de kamerfractie van de Partij voor de Dieren uit vrouwen bestaat. Het ontbreekt er nog maar aan dat ze Maarten 'Maartje' 't Hart erbij sleept, maar die is inmiddels dan ook gebrouilleerd met de gelovige leiding van de partij.

In de aap gelogeerd
De sympathie van het publiek is inmiddels geheel bij Bokito, met fanclubs alsof het Robbie Williams of Johan Cruijf betrof. En natuurlijk de nodige merchandising. Over de dierwelzijnsaspecten van dierentuinen horen we niet meer. Veehouders die dat een verheugende ontwikkeling konden toch wel eens in de aap gelogeerd zijn. Want Bokito wordt bejubeld om zijn natuurlijk gedrag (dat zien we dus graag bij dieren), mensen projecteren weer volop menselijk gedrag op dieren en de apen-experts laten niet na er op te wijzen hoeveel overeenkomsten er zijn tussen menselijk en dierlijk gedrag. Allemaal zaken die uiteindelijk de dierwelzijnseisen zullen helpen opschroeven.
Kijk daarvoor ook even verder dan Blijdorp. In hetzelfde Rotterdam zijn in Boymans van Beuningen de nominaties voor een prestigeuze design award te zien. Waaronder een wandkast met stro en legstok voor de keuken die precies de ruimte biedt voor 3 scharrelkippen in de minimum afmetingen die de wet daarvoor voorschrijft. Onderschat niet de invloed van de kunst op de lange termijn meningsvorming.

boeren boekhoudingen uit Bangalore

Ligt uw boekhouding al in India? De landbouw verandert, en een van die veranderingen is dat de boekhouding van boeren binnenkort in India wordt gedaan. De tijd van de schoenendoos is dus echt voorbij. Ik maak dat op uit een artikel van enige tijd geleden in de Gelderlander onder die titel, dat een collega me deze week aanreikte.
Directeur Peter Feijtel van accountantsorganisatie Accon AVM legt daarin uit dat men aan het testen is of een deel van de boekhoudkundige activiteiten niet in India kunnen worden gedaan. Accon AVM is de op 5 na grootste accountantsorganisatie in Nederland met veel boeren en inmiddels ook MKBers als klant. De reden van deze outsourcing is duidelijk: het uurloon in daar 5 a 10 euro per uur, hier 40 tot 50.
Deze ontwikkeling wordt vergemakkelijkt door het feit dat steeds meer gegevens toch al gedigitaliseerd zijn, en dus makkelijk naar India gestuurd kunnen worden. Dat gold al voor de bankgegevens, en inmiddels zijn ook steeds meer facturen digitaal. Het wordt ook vergemakkelijkt doordat kantoren als Accon AVM (inmiddels is ook de Noordelijke Accountantsorganisatie NAU er in opgegaan) steeds groter worden. En die schaalvergroting wordt sinds oktober 2006 bevorderd door de Autoriteit Financiele Markten. De Wet toezicht accountantsorganisaties werkt met vergunningen waarvoor je als accountantskantoor aan eisen moet voldoen. Veel kantoortjes hebben daar moeite mee. Ze hebben ook vaak niet de kasstroom voor investeringen in specialistische kennis en automatisering (om de kosten laag te houden). Zo werkt de institutionele omgeving. Exit de boekhouder om de hoek. Entry de boekhouder in India. Het is net de landbouw zelf.
Waarmee het tijd wordt dat Normaal een vertaling maakt van de bewerking door Zell in het album 2003 Wired Exports van Petula Clark's Down Town - zie mijn blog van 17 april.
.
Zie: De Gelderlander van zaterdag 21 april 2007: Tijd van de schoenendoos voorbij, pag.20

economen en sociologen over vogels

Gisteravond sprak in onze Wageningse serie Professionele Gesprekken over transitie de socioloog prof. Jan Douwe van der Ploeg. Aan de hand van een gevalsbeschrijving van weidevogelbeheer in Friesland legde hij uit hoe hij tegen de grote structurele veranderingen aankijkt. Met de grutto als metafoor. Niet echt te managen, maar je kunt in de praktijk wel verstandige dingen doen, zo concludeerden we. Zoals mensen van diverse pluimage bij elkaar brengen die elkaar wat te vertellen hebben. En vooral ook proberen te begrijpen wat voor kleine aanhaakpunten er al in de bedrijfs- (of regio) processen zijn die je kunt versterken, bijvoorbeeld in experimenteerruimte, een beschermde niche. Want innovatie is geen rechtlijnige gang van zaken, het is trial and error. JD was dan ook kritisch op de Nederlandse kwaal de toekomst trachten in kaart te brengen en witte vlekken in te vullen. So much voor de backcasters en scenariodenkers.
Economen en sociologen zijn het nog al eens met elkaar oneens, maar in dit geval lopen onze meningen aardig met elkaar op. Ook bedrijfseconomen en bedrijfskundigen zoeken vaak naar aangrijpingspunten in al bestaande waarde-creatieprocessen om tot verandering te komen. Er zijn maar heel weinig bedrijven die er zoals Nokia in slagen de pulp te vervangen door het mobieltje. En we waren het ook nog eens over het belang van het 'regime', de institutionele omgeving. Waarvan morgen een mooi voorbeeld. Kortom een avond van harmonie en inspiratie, hoewel een discussie of debat natuurlijk ook leuk kan zijn.

kom verwondert u allen

"De wetenschap is een blikopener die het gezichtsveld verbreedt, van de allerkleinste deeltjes tot de grenzen van het universum zelf. Maar voor velen werkt het eerder als een potje dichtsmeerplamuur. Kijk maar eens naar de natuurkunde-eindexamens. Dan zie je geen verbeelding aan de macht, maar een droevige parade van Kema-keuringen, lekkende vaten kernafval, akelige ziektes en de onvermijdelijke decibellen van geluidsoverlast. Hier rijst het beeld van de fysicus als een veredelde padvinder die met zijn hoogwaardig Zwitsers officierszakmes de maatschappelijke problemen te lijf gaat. [..] niet meer dan technische experts die anoniem sloven in de ondergrondse machinekamers van onze samenleving"

Een leuk citaat voor deze examentijd. Het werd geschreven door prof. Robbert Dijkgraaf in de NRC van 10 januari 2004. Hij wijst er op een leuke manier op dat verwondering, verbeelding, creativiteit en passie essentieel zijn voor de wetenschap en daarmee indirect ook de vooruitgang van de wereld. Zijn advies is dan ook om jonge mensen om je heen te verzamelen, ze te vertellen van je visioenen en eenvoudige proefjes te laten doen. En ze uit te leggen dat gebrek aan verbeelding hun enige beperking is.

En daarmee is Dijkgraaf ook kritisch op de innovatieplatfora van deze tijd. Hij plaatst de lezer in een tijdmachine naar 500 jaar geleden, met behoud van zijn huidige maar noodzakelijkerwijze vage kennis (hoe werkt de benzinemotor ook al weer precies?) en laat haar de gevestigde belangen van 1504 bewerken om de kennisachterstand ten opzichte van de toekomst weg te werken. Het blijkt niet zo makkelijk de 'fast forward' knop in te drukken (zoals Dijkgraaf het noemt). Wie wil er een trein als de trekschuit voldoet. De grootste bariere, aldus Dijkgraaf, is dat de meeste mensen het gevoel hebben dat ze precies genoeg weten, niet te veel en niet te weinig. Het is als gezond verstand - iets waar iedereen ook altijd precies genoeg van denkt te hebben. Alsof de 16e eeuw niet een tussenstation is in een veel langere ontwikkeling, maar de tijd waarin we op de top van het technische kunnen zitten. Het probleem is dat we niet weten wat we niet weten.

Dus rest er weinig anders dan jonge mensen bij elkaar te brengen die nog niet in de heersende wijze van kijken en de dogma's zijn weggezonken. Precies wat men toen deed, want Holland was aan zijn eerste universiteit toe.

Robbert Dijkgraaf: Op zoek naar het wonder van de het universum met de wetenschap als blikopener in: NRC 10.1.2004

Luhmann en de ruimtelijke ordening

Dit wordt een lastig stukje. Over een ingewikkelde theorie en de ruimtelijke ordening. De theorie is van Niklas Luhmann die zich geen postmoderne denker noemt, maar dat wel is en jaren geleden een sociologische theorie op basis van het biologische evolutiedenken heeft ontwikkeld. Groepen mensen onderscheiden zich van anderen doordat ze op een bepaalde manier naar de werkelijkheid kijken. De wijze waarop ze kijken, en daarmee de werkelijkheid zelf, is dus een sociaal construct.
Als groep blijven die mensen alleen bij elkaar als ze ook steeds verwijzen naar de begrippen en de manier van kijken van de groep. Ze zijn zoals dat heet zelf-referentieel. Dat is ook hun bijdrage aan het totaal van de wereld. Zou de groep niet meer naar het eigen begrippenkader verwijzen dan vervalt het bestaansrecht, dan gaat ze op in het totaal en neemt de (bio)diversiteit af. En dat refereren aan je eigen context gaat ten koste van het letten op de werkelijkheid, die kan veranderen.
Het lijkt me een omslachtige wijze van redeneren om tot het idee te komen dat groepen mensen of bedrijven vaak geneigd zijn vast te houden aan een bepaalde manier van kijken en werken, of die nog te versterken. En ze vormen een kliek of een gesloten gemeenschap. Don't change a winning team. Don't fix it if it ain't broke. Agfa-Gevaert en Kodak hielden lang vol aan de analoge film voor fotografie, voordat ze zagen wat de bedreiging van digitaal was, en een antwoord hadden. En dat is maar een voorbeeld. Het verschijnsel heeft ook raakvlakken met padafhankelijkheid en het anker-effect in de cognitieve psychologie, zo lijkt me.

Ruimtelijke ordening
In een recent rapport van het Innovatienetwerk heeft de in Minnesota werkende Nederlander prof. Kris van Assche de theorie van Luhmann uit de kast gehaald om uit te leggen dat de goegemeente die zich in ons land met ruimtelijke ordening en landschapsarchitectuur bezig houdt, erg leidt aan zelf-referentie en niet openstaat voor de nieuwe werkelijkheden. In die zelfreferentie wordt een grote rol toegekend aan rechte lijnen en verkavelingen die voortkomen uit het efficiency paradigma, en is er ontkenning van wat de burger wil, de boerderettes en het coulisenlandschap (om een paar voorbeelden te noemen).
Net als enkele discussanten in het rapport vraag ik me af of dat een juist beeld is. In ieder geval discussieert Jan en alleman mee over ruimtelijke ordening. Een nieuwe minister van VROM komt binnen 100 dagen met twee zaken: verrommeling en de spaarlamp. In die volgorde.
Ik merk wel, en blogde dat al eerder, dat de ruimtelijke ordenaars in verwarring zijn. Om drie redenenen, vermoed ik. Allereerst heb je bij ordening en planning een principe en een doel nodig. Dat was in veel gevallen efficiency. Als je in een wereld terecht komt waarin allerlei groepen verschillende doelen (en contexten) hebben, en je hebt geen goede methoden om die belangen af te ruilen, dat wordt het lastig. Polderen en samen ontwikkelen in de ontwikkelingsplanologie dan maar.
Een tweede is dat de rijk geworden klant steeds meer koning wordt, zo wil het heersende denken. Een klant die divers is – de een wil een appartement, de ander een boerderette. Maar weinig klanten willen vernieuwende zaken, veel kiezen voor de boerderette of het jaren dertig huis, of de knusheid van de nieuwe grachtenpanden en woonkastelen. Dat lijkt me niets nieuws (Avant-garde is nu eenmaal elitair en maar weinig industriegebouwen van de vorige eeuw hadden de kwaliteit van de Van Nelle fabriek – zie foto), maar je legt als ruimtelijke ordenaar natuurlijk geen eer in met weer een wijkje boerderettes.
De derde, en misschien wel belangrijkste, reden voor de verwarring is dat met de nadruk op ‘wat de klant wil’ het centralisme en de publieke goederen verdwijnen. Het centralisme omdat je alleen lokaal kunt inschatten wat mensen daar willen en een xde nota ruimtelijke ordening dus weinig effect heeft. Het is geen tijd voor wijdse vergezichten en grootse ordeningen. En de publieke goederen (zoals openbare ruimte, of een mooie verkaveling als in de Beemster) komen er bekaaid af omdat we geen goede mechanismes hebben de kosten ervan te vertalen naar de bereidheid tot betalen van de kopers van private goederen. En juist de ruimtelijke ordenaars zijn de belichaming van dat publieke goed.
De verwarring zal dus nog wel even duren, zelfs zonder zelf-referentie. Eerst moet met name het derde punt worden opgelost.

K. van Assche: Over goede bedoelingen en hun schadelijke bijwerkingen; essay over flexibiliteit, ruimtelijke ordening en systeemtheorie, Innovatienetwerk Utrecht, december 2006.

Verander de grondwet

Premier Balkenende doet, zo meldt het journaal, moeite de afgestemde EU Grondwet te vervangen door een zo klein mogelijk verdrag. Dat vooral geen grondwet mag heten.
Nu de discussie over de EU Grondwet weer opbloeit, zou ik een pleidooi willen houden om juist meer in plaats van minder te veranderen. Het gaat me in dit verband om de doelstelling van het landbouwbeleid. Het oude artikel 33 uit het verdrag van Maastricht (art. 39 uit het oorspronkelijke verdrag van Rome) was ongewijzigd als artikel III-227 overgenomen in de afgestemde grondwet. Wat mij betreft bijna een reden op zich om die grondwet af te stemmen, want hoe kun je doelstellingen uit de jaren vijftig op zo'n manier ongewijzigd overnemen:

1. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft ten doel:
a) de productiviteit van de landbouw te doen toenemen door de technische vooruitgang te bevorderen en door zowel de rationele ontwikkeling van de landbouwproductie als een optimaal gebruik van de productiefactoren, met name de arbeidskrachten, te bewerkstelligen;
b) aldus de landbouwbevolking een redelijke levensstandaard te verzekeren, met name door de verhoging van het hoofdelijk inkomen van hen die in de landbouw werkzaam zijn;
c) de markten te stabiliseren;
d) de voorziening veilig te stellen;
e) redelijke prijzen bij de levering aan verbruikers te verzekeren.
2. Bij de totstandbrenging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en van de daarvoor te treffen bijzondere voorzieningen wordt rekening gehouden met:
a) de bijzondere aard van het landbouwbedrijf, welke voortvloeit uit de maatschappelijke structuur van de landbouw en uit de structurele en natuurlijke ongelijkheid tussen de verschillende landbouwgebieden;
b) de noodzaak de dienstige aanpassingen geleidelijk te doen verlopen;
c) het feit dat de landbouwsector in de lidstaten nauw verweven is met de gehele economie.

Punten als 1a (hebben we nog meer productie, anders dan voor energie, nodig?, is er nog steeds grote werkeloosheid en moeten die mensen dan echt in de sector tewerkgesteld blijven?), 1e (wat is redelijk?), 2a (rekening houden met natuurlijke ongelijkheid) en 2b (snelle wijzigingen zijn ongewenst) en 2c (rare legitimatie) hoeven wat mij betreft niet in de grondwet of iets wat daar op lijkt.
Erger is nog dat allerlei moderne overwegingen die de burger graag terug zou zien in het landbouwbeleid, zoals natuur, milieu, dierwelzijn, bewoonbaarheid van het platteland e.d. niet in de doelstellingen van het beleid komen. Je kunt zelfs een redenering opzetten dat het huidige inkomenstoeslagen beleid minder goed voldoet aan de doelstelling van het beleid, dan het vorige, nu verfoeide, prijsbeleid (dat meer de productiviteit bevordert). In feite legitimeert deze tekst met artikel 1a een verdere intensivering van de landbouw ten koste van natuur of dierwelzijn, welke in punt 2 niet als factoren waar verplicht rekening gehouden moet worden worden genoemd.
Kortom de tekst van de Grondwet moet niet minder maar meer worden aangepast. Wie verzint er een goede tekst? Een reactie via onderstaande knop is welkom.

negatieve informatie zegt ook wat

Ook in de landbouw willen onderzoekers nog wel eens allerlei zaken weten die nogal gevoelig liggen: wat verdient je partner, gebruik je wel eens groeibevorderaars, loos je wel eens (per ongeluk of expres) verontreinigd water in de sloot etc. Daar krijg je natuurlijk niet makkelijk een goed beeld van - het zijn belastende vragen die uitnodigen tot liegen.
Daar heeft nu iemand wat op gevonden, las ik vandaag: verzamel negatieve informatie - de dingen die mensen niet doen of niet hebben. Als je in een enquete mensen vraagt van een rijtje zaken aan te kruisen wat ze zeker niet doen, kun je een schatting maken van wat men wel doet.
Het idee komt uit de cryptografie waar men ook wel 'negatieve' databases hanteert. In plaats van een lijst credicard nummers, een lijst van alle nummers die geen credit card zijn. Dat lijkt hetzelfde, maar in die laatste lijst kun je wel controleren of iets wel of niet een creditcard nummer is, maar minder makkelijk nagaan welke nummers er wel zijn of welke in Zevenhuizen thuis horen.

Gelezen in The Economist, 2.9.2006 The non-denial of the non-slef, over secure computing

links onderhoud

Links bij de links heb ik wat onderhoud gepleegd. Je vindt er nu een koppeling naar US Food Policy, een heel interessante amerikaanse blog die wat lijkt op De landbouw verandert. Deze site heeft ook een mooie lijst links naar vooral amerikaanse economen sites, die ik niet nog een keer hier ga opnemen.
Verder koppelingen naar de weblogs van minister Gerda Verburg en EU Commissaris Mariann Fischer Boel. Het zijn natuurlijk politieke public relation sites, die wel eens een paar dagen stil zijn, maar wellicht heb je er toch wat aan. Het leuke van die van Fischer Boel is dat er een goede reactie mogelijkheid is, en dat de commissaris ook echt ingaat op de opmerkingen van lezers. Bij de start was de kwaliteit van de discussie soms nog laag, maar nu heeft het toegevoegde waarde in de opinievorming gekregen.

Meer rozentelers in de Rotary, landbouwers in de Lions

Innovatie is gediend bij contacten met mensen met een andere achtergrond. In het geval van boeren en tuinders zijn juist ook niet-agrarische netwerken van belang – zo betoog ik al een tijdje een beetje tegendraads aan initiatieven die vooral boeren als lotgenoten bij elkaar brengen. Zal ook wel komen omdat ik zelf niet in Wageningen (niets mis mee) maar in Amster- en Rotterdam heb gestudeerd en regelmatig baat heb bij het opdoen van ideeen van buiten de landbouw die (aangepast) ook in het agro domein zinvol zijn.
Vandaag las ik een boekje van Wageningen UR met een overzicht van tal van onderzoek rond het platteland: “maak kennis met een Vitaal platteland”. Daarin rapporteert Alterra collega (en econoom) Frank Veeneklaas over kansen voor innovatieve functiecombinaties (je kent dat wel: boeren met een windmolen, veehouders met een camping of een energie-centrale).

Zijn eerste conclusie is dat de overheid en de onderzoekswereld geen ideeen voor nieuwe functiecombinaties leveren. “Zij verzinnen niets nieuws”. Kennisnetwerken kunnen bepaalde zaken en ontwikkelingen uit de praktijk signaleren, conceptualiseren en deze breder trekken naar het niveau waar het het bedrijf overstijgt. Kenniswerkers zijn meer katalysatoren dan innovatoren.
Zijn tweede conclusie is dat samenwerking van groene ondernemers (geen groentjes maar landbouwondernemers) met niet-groene partners zinvol is. Netwerken als de Lions club en Rotary zijn hierin sterk bepalend, aldus de onderzoeker. Daar ontmoet je mensen uit het mkb en heel andere sectoren.Een advies uit onverdachte hoek dus: wil je innoveren, bel niet de universiteit maar zorg dat je door de ballotage van de Rotary komt.
.
Uit: Maak kennis met een vitaal platteland, Wageningen UR; oorspronkelijk geciteerd onderzoek: F.R. Veeneklaas et al.: Over de rol van de overheid bij het stimuleren van innovatieve functiecombinaties in het landelijk gebied. Alterra/LEI, 2007
De eigen foto is een innovatie in de natuur: de eerste en enige buitendijkse vogelkijkhut in dit land (aan de Dollard). Op de achtergrond Emden.

lijstjes: leren veranderen

In het kader van de verandering van de tuin legde ik gisteren 50 m2 nieuw gazon. Keurig op een pallet afgeleverd op het terras kost dat ruim 100 euro. Dat is goedkoper dan de 6 m3 tuingrond of de 8 m3 zand die ik ook nodig had. Agrarische producten kennen een heel andere prijsontwikkeling dan schaarse commodities, hoewel je dat uit dit voorbeeld niet kunt concluderen.

De tuin leert ook nog wat anders: planten hebben heel verschillende strategien om met licht, warmte en droogte om te gaan. Veel planten zijn door de warme, zonnige april maand al weken voor op schema en groeien met de meiregens nu uit tot grote bossen. Maar er zijn er ook, zoals de vrouwenmantel en het zeeuws knoopje, die met het oog op de droogte blijkbaar heel zuinig zijn gestart en er nu naast hun bordergenoten scharminkelig uitzien.
Ook mensen hebben verschillende strategien om te leren en te veranderen. Ik las er gisteravond een boeiend artikel over van Nistelrooij, van der Sluis en prof. Leon de Caluwe. Veranderen en leren zijn eerste vereisten voor het goed functioneren van organisaties en organisaties leren of veranderen alleen als medewerkers leren of veranderen.

Veranderkleuren
Ik kende het werk van de Caluwe al van de veranderorientaties, weergegeven in kleuren, die ik nog al eens toepas:

1. Veranderen uit machtsperspectief - geel: interesses, conflicten en macht spelen een belangrijke rol. Verandering werken alleen als ze 'haalbaar' zijn, er moet draagvlak zijn en dan kan men de rest dwingen op de nieuwe wijze te werken.
2. Veranderen uit blauwdrukperspectief - blauw: mensen veranderen als ze overtuigend op rationele gronden de 'beste' oplossing wordt voorgehouden.
3. veranderen uit HRM (human relations management) perspectief - rood: mensen veranderen als de nieuwe situatie voor hen verleidelijk is, het gaat hier om de 'meest aangename' oplossing die zo min mogelijk risico's en hoge opbrengsten heeft.
4. veranderorientatie uit lerend perspectief - groen: mensen veranderen als ze leren en hun lerend vermogen wordt verbeterd.
5. veranderorientatie uit zelforganiserend perspectief - wit: veranderen is een autonoom proces waarin de mensen die er mee moeten werken vanzelf tot 'passende' oplossingen komen.

Op de site van Twijnstra en Gudde vind je de kleurentest in digitale vorm en kun je ontdekken welke veranderorientatie je zelf hebt. Ik scoor blauw en groen, maar de kunst is natuurlijk om in de juiste situatie de juiste kleurenmix toe te passen.

Leren

Het artikel bevat nog twee leuke 'lijstjes'. De eerste komt uit het werk van Van der Sluis en bevat vier vormen van leren. Die zijn de kwadranten van een matrix met de assen 'leren versus presteren' en 'reflectief vs prospectief':

1. Betekenis gericht leergedrag (reflectief en leren): gericht op leereffect van gebeurtenissen die men is overkomen en waar je door evaluatie op terug kijkt,
2. Instructiegericht leergedrag (presteren en prospectief): aanwijzingen voor goede toekomstige prestaties
3. Planmatig leergedrag (leren en prospectief): bewust leergedrag uit loopbaanoverwegingen
4. Emergent leergedrag (presteren en reflectief): gaandeweg leren zonder specifieke doelen onder het motto elke dag leer je weer wat (je tegenkomt).

Orde

En dan zijn er natuurlijk de drie ordes van leren en veranderen:

1. eerste orde: passieve internationalisatie gewenst gedrag; kopieren bestaand gedrag; aanpassen
2. tweede orde: leren door ervaring en reflectie op eigen gedrag en onderliggende aannames; bij veranderen: organisatie-ontwikkeling die komt tot nieuwe rationaliteit
3. derde orde: leren te leren, ter discussie stellen, initieren eigen aanpassingen rekening houdend met verschillende contexten.

Hoe een tuinervaring kan leiden tot ontvankelijkheid voor wetenschappelijke inzichten.

Ontleend aan: Antonie van Nistelrooij, Lidewy van der Sluis en Leon de Caluwe: Veranderen en leren; twee handen op een buik? in: MAB, mei 2007.

eigendomsrechten hollen uit

Eigendomsrechten hollen uit want er komen er steeds meer bij. Je kunt wel eigenaar zijn van een perceel maar dat betekent al lang niet meer dat je alles mag. Dat geldt voor boeren, maar ook voor anderen. Even leek het er op dat er ook een recht op stilte in het landelijk gebied van Zevenhuizen op Hemelvaartsdag bestaat, maar de rechter heeft dit blijkbaar toch niet gehonoreerd, wat de traditionele autocross ging, hemelsbreed 400 meter voor onze deur, vandaag gewoon door.
Iemand uit de omgeving had het bestemmingsplan (weiland) aangegrepen om de rechter te vragen de vergunningverlening door de gemeente voor de rechter onrechtmatig te verklaren. Gelukkig besliste de rechter anders. De stilte is wel weg, maar een keer per jaar zo'n cross voor een goed doel (het fanfarekorps van het dorp) dat moet toch kunnen- waar blijven we als dat ook al niet meer kan. Een beetje brood en spelen moet er zijn.

Al met al is dit een mooi voorbeeld van hoe er steeds weer nieuwe 'economische eigendomsrechten' (op stilte, op stankvrij, op lichtvrije nachten etc.) worden gevestigd die de eigenaar van een onroerend goed in zijn handelingsvrijheid (en dus in de waarde van zijn onroerend goed) beperken. Dat krijg je als ruimte schaars wordt en buren andere belangen hebben.
Soms lossen organisatoren van zo'n event dat overigens op door de naaste buren een vrijkaartje te geven en ze zo te paaien. Dat zou aan ons niet besteed zijn geweest, want we bezochten met enkele oude vrienden de markt van een ander goed doel en maakten nog een korte wandeling door gloednieuwe natuur.
.
de eigen foto werd genomen bij een hotel in Oude Schans

uitgelezen bloemen en molens

Twee leestips vandaag:

Voor Zevenhuizenaren: wij hebben de enige molen4gang ter wereld. Deze week verscheen de editie 2007 van het jaarboekje van de vereniging die zich om dit erfgoed bekommert. Dat dit nodig is blijkt uit het ambtelijke idee om een parallelweg aan de A12 (die alvast maar Veilingweg is gedoopt) aan de zuidkant van de A12 te leggen, langs de molens. Wordt donateur.

Voor bloementelers en economen: Over de noodzaak van een veiling en veilingweg gesproken - The Economist berichtte afgelopen week uit Naaldwijk naar aanleiding van de fusie Flora en Aalsmeer over de fabuleuze logistiek en andere ontwikkelingen in de sector. Er schijnt ook een studie over de sector uit te zijn van Amy Stewart: Flower Confidential. Men voorziet grotere concurrentie in de toekomst. Logistiek en handel worden losgekoppeld aldus bloemenbaas Teelen (what's in a name) en we hebben te maken met een lastige transitie van marketplace naar marketspace volgens prof. van Hecke (Erasmus). Insiders wisten dat al een tijdje, maar nu dus ook in de internationale pers.