westerschelde

Mooi weer voor een dagje zeezeilen op de Westerschelde. Even op en neer via de Honte naar Terneuzen om vanaf het water de Dow te zien en het stadhuis van Jaap Bakema dat als een scheepsopbouw op de boulevard van de stad ligt.
Zeeland is de provincie waar de recessie het hardst toeslaat las ik vanochtend in de krant. Oorzaak: de chemische industrie speelt er een veel grotere rol dan elders. Ondanks alle frites-fabrieken is de voedingsmiddelenindustrie maar een beperkt deel van de regionale economie. Dat realiseert niet iedereen zich (en dat is maar goed ook), maar vanaf de Westerschelde kunnen Sloegebied en de kanaalzone je niet ontgaan. Maar er blijft ook veel ruimte voor recreatie.

Er zijn kleine initatieven die succesvol zijn in duurzame productie voor niches. Daarmee is opschalen een thema geworden. Of wordt iets wat al goed draait vanzelf wel groter? En is opschalen helemaal niet mogelijk omdat de markt er niet is? Daarover gaat mijn column in de nieuwste Syscope, vermoedelijk binnenkort ook wel online.

zeehonden en koeien

Op de Nederlandse bevrijdingsdag, 5 mei, stemde het Europese parlement voor een verbod op de handel in zeehondenproducten. Dat deden ze vooral om hun eigen huid te redden, zo vlak voor de verkiezingen - zo fulmineerde The Economist vorige week in een editorial.

Dat verbod is weinig nuttig voor de populatie zeehonden want daarvoor is het alleen maar goed dat er een economisch belang is bij het instandhouden van de populatie. En het World Wildlife Fund heeft al vier jaar geleden een rapport gemaakt waarin dierenartsen stelden dat de huidige jachtmethoden door professionals door de beugel kunnen.

.

Dat ik het nuttig vind naar dit stuk te verwijzen, komt niet alleen door deze economische redenering maar vooral omdat het gezaghebbende blad een vergelijking maakt met de Europese veestapel. Als het Parlement echt iets aan dierenwelzijn had willen doen, hadden ze daar moeten kijken. Elke dag worden er 1 miljoen schapen, varkens en rundvee geslacht. Waarbij je -ik citeer- weinig aan welzijn kunt doen als er 5 varkens per minuut gedood moeten worden. Dat weten we dan ook weer.

Het gezaghebbende blad wijst ook nog op een lobby groep Compassion in World Farming die stelt dat de helft van de Franse schapen die geslacht wordt nog bij bewust zijn is vanwege een religieus-slachten-gat in de wetgeving. Een voorstel in het EP om dat gat te dichten werd echter in dezelfde week afgestemd.

Zo weet je weer even hoe de Britse pers het besluitvormend deel van de natie informeert. Overigens moeten de Commissie en de Raad nog akkoord gaan. En gewoon gaan stemmen, begin juni voor het Europees Parlement. Misschien moet je nog even kijken op wie........

The Economist 16 mei: Political Animals

lijstje: eetfilms

Een jaar geleden gaf ik hier al een lijstje films over boeren en platteland. De NRC adverteert nu met een DVD met de "vijf lekkerste eetfilms". Die lijst mag hier dus niet ontbreken:

1. La Grande Bouffe - de schandaal film uit 1973 over de consumptiemaatschappij
2. Babette's Feast - de Parijse vluchtelinge die in Jutland de lotto wint en een etentje organiseert
3. La Cena - de gastvrouw van een restaurant die verhalen aanhoort
4. The fish fall in love - de Iranese film over een verleiding met culinaire kunsten
5. Eden - zo heet ze en ze begint een affaire met een meesterkok.
   

kaas en concurrentie

Op de website van de Europese Commissie, DG Enterprise, verscheen onze studie naar de concurrentiekracht en aanverwante aspecten in de Europese Zuivelindustrie. Het heeft even geduurd, maar nu zit er ook een mooie kaft om.

bungeejumping

Risico's nemen kun je leren. Met kleine stapjes. Dat is de conclusie van een nieuwe column van mijn hand op Ziezo.biz die begint met de vraag waarom sommige mensen (en vooral jonge mannen) toch van die forse risico's nemen.

Bij een crisis hoort humor: zie hier de standup economist met mooie grappen over de economie, economen en bankiers. Voor wie de site van Greg Mankiw niet zelf bijhoudt.
Goed idee trouwens van de AEA organisatie om op een congress ook een humor sessie te organiseren.

dubbeldoel-koe

Nog een aanvulling bij de koeien van gisteren: die specialisatie op boter- en kaaskoeien is natuurlijk de voortzetting van een trend. Om nog eens een oude koe uit de sloot te halen: vroeger hadden we dubbeldoel-koeien, daarbij werd er in de fokkerij niet alleen op melkproductie maar ook op vleesproductie gelet. In het MRIJ (Maas-Rijn-IJssel)-vee ken je dat nog terug. Ergens in de jaren 80 kwam daar met de Holstein Frisians (waarin de jukbeenderen belangrijker lijken dan het vlees) min of meer een einde aan en werd het bijproduct vlees een restproduct vlees.
Kortom het economische principe van specialisatie zie je overal. Overigens zouden de kaaskoeien wel eens belangrijker kunnen worden dan de boterkoeien, want veel deskundigen wijzen erop dat we komende jaren (boter)vet teveel krijgen, met al die light-producten. En vet is goedkoper via planten dan koeien te verkrijgen.

kaaskoe en boterkoe

Binnen tien jaar hebben we speciale kaaskoeien en boterkoeien in de wei (of de stal), zo voorspellen Wageningse veefokkers vandaag in de NRC. Niet meer 1 soort melk waaruit allerlei producten worden gemaakt, met de zuivelfabriek als raffinaderij, maar allerlei soorten melk, ieder met zijn eigen eigenschappen zodat de fabriek efficienter draait of de consument specifiekere producten krijgt.
Dat lijkt een logische ontwikkeling en doet denken aan de aardappelen: daar hadden we ooit het Bintje dat erg aantrekkelijk was omdat je er goed friet van kon maken en alle consumenten ook tevreden waren met Bintje als tafelaardappel. Maar ergens in de jaren 80 groeide dat uit elkaar en kregen we fritesrassen en een gamma aan tafelaardappelrassen. Dus waarom niet met melk?
Toch gaat dat nog veel economische vragen oproepen: bij melk is er een zuivelfabriek nodig en als die er voor boter anders uitziet dan voor kaas krijgen we dus ook regionale specialisatie. Met meer of minder transport? En sterkere afhankelijkheid tussen fabriek en boer. En er gaan deelmarkten ontstaan met verschillende prijzen. En zijn die zo afgescheiden dat je je in zo'n deelmarkt een beetje aan de wereldmarkt kunt onttrekken? En is er dan minder schaalvergroting nodig? En levert dat dan meer prijsschommelingen op binnen zo'n deelmarkt? En gaat Nederland zich dan toeleggen op kaaskoeien en Ierland of Nieuw-Zeeland op boterkoeien?
Of valt het allemaal wel mee? Hete aardappels genoeg om nieuwe economische modellen te maken, zo lijkt me. Zodat we kunnen zien of het wel zinvol is, aparte boterkoeien.

bungee jumpen en andere risico's

Het leven is niet zonder risico's. Sommige mensen zoeken ze op. Ondernemers bijvoorbeeld, waarvan de economie-boekjes leren dat ze beloond worden om risico te dragen. Volgens mij is hun rol vooral om risico's te verminderen, in plaats van ze te dragen - maar dat terzijde.
Steeds meer mensen (vooral mannen) zoeken ook risico's op, waarbij bungee jumpen voor kantoorbedienden verre van extreem is. Waarom doen mensen dat: zijn er in het gewone leven teveel risicos uitgebannen?
Freud stelde een eeuw geleden dat er een steekje los is met mensen die vrijwillig risico's opzoeken. Anderen houden het op een soort doodswens.
Een artikel in Intelligent Life leerde me dat cultureel antropologen intussen een verklaring hebben: het is een rite de passage voor jonge mannen. Wij moderne mensen hebben evolutionair nog de hersenenen en gedrag van onze voorouders in Afrika. Voor jonge mannen is het uit evolutie-oogpunt aantrekkelijk om met elkaar te strijden in extreem mogelijke risico's niet uit de weg te gaan: wie er in slaagt krijgt de beste partner want die ziet zo de beste mogelijkheid om haar nageslacht van een sterke man te krijgen.
En hersenonderzoekers komen tot het inzicht dat het gedrag bevorderd wordt omdat hersenen dan nog in ontwikkeling zijn, het is niet waar dat kinderen qua hersenen net kleine mensen zijn. Deskundigen gaan dan ook steeds meer inzien dat je risico's niet moet weghalen maar mensen en vooral ook kinderen moet leren er mee om te gaan. Niet te beschermend, en dat zijn we juist aan het doen als er maar weinig kinderen zijn.
De bungeejumpers zijn het er mee eens: die zeggen dat het opzoeken van de extreme risico's juist geen doodsangst maar een extreme levenswens is: men traint zich in het concentreren op overleven door te oefenen risico's te beheersen.
Hier liggen lessen voor het leren van ondernemerschap en omgaan met risico's: trainen en langzaam opbouwen. Agrarische scholen doen dat al met de schoolonderneming. Desalniettemin krijgen melkveehouders momenteel even een crash course. Waren we maar eerder begonnen met langzaam oefenen.

Deirdre Fernard: Life Wish in: Intelligent Life, spring 2009 volume 2 issue 3, p 28-31

chinees-russische hectares

De column van J.L. Heldring in het NRC van vanavond bevatte een interessant feitje: in Rusland ligt er vlak bij de Chinese grens nog 20 miljoen ha bebouwbare landbouwgrond die niet wordt gebruikt. Er wonen volgens de Russen al 700.000 Chinezen (van wie 35.000 legaal). De Russen denken dat door hun krimpende bevolking in dit dun bevolkte deel van Aziatisch Rusland het gebied eigenlijk onverdedigbaar is. Een geo-politiek gegeven waar een Duitse hoogleraar medicijnen na kampervaringen al in 1955 de hoogste politici op heeft gewezen maar dat de loop van de koude oorlog blijkbaar niet beinvloed heeft.
Misschien kan er niet veel groeien op die 20 miljoen ha, maar wie beweert dat de landbouwproductie moeilijk uit te breiden is moet er even gaan kijken.

J.L. Heldring: Dezer dagen, column 14.5.2009 in NRC-Handelsblad

animeren met een animatie

wie het schrijven van essays en rapporten even zat is en zijn informatie liever op een wat modernere wijze zou willen overdragen, kan nog wat leren van een animatie op internet die fraai de kredietcrisis uitlegt.

demografische transitie

De milieuproblemen van deze wereld worden vooral veroorzaakt door de groeiende bevolking en de stijgende welvaart. Met dat in het achterhoofd las ik met belangstelling het interview met demograaf Tim Dyson in de NRC Wetenschapsbijlage van dit weekend. Hij legt uit hoe in elk land het teruglopende sterftecijfer (als gevolg van betere gezondheidszorg) gevolgd wordt door lagere geboortecijfers.

Die gezinsplanning is een poging om de gezinsgrootte te handhaven, niet om ze te verkleinen maar om te voorkomen dat ze groter wordt. Want voor die tijd gingen er helaas veel kinderen dood en veelal zijn gezinnen te arm om te groeien. Gezinsplanning heeft een economische reden: kinderen zijn duur, moeten worden gevoed, huizen kunnen vaak geen sterk uitdijende gezinnen aan. In Frankrijk werd rond 1800 de bevolking in de demografische transitie dan ook nog geen twee keer zo groot. Ook omdat kinderarbeid verboden werd en kinderen verplicht naar school moesten. Worden ze een stuk duurder van. Veel andere Europese landen zaten op een factor 2 tot 3. Engeland zat hoog door de sterk stijgende welvaart, die maakte dat een gezin wel wat kon groeien.

Ook de Chinezen groeien door het achterlopen van het teruglopende geboortecijfer ten opzichte van het sterftecijfer maar met een factor 3 tot 4. Dankzij o.a. de 1-kind politiek. Maar India wordt een factor 5 a 6, en Afrika zit op 11.

Het roept de vraag wat we daar aan kunnen doen. De Chinese methode is wat erg cru, maar in India of Afrika het voorbeeld van Frankrijk volgen is wellicht aantrekkelijker dan de bio-energie. Waarvan dezelfde NRC meldt dat bio-electriciteit uit switch grass veel aantrekkelijker is dan bio-alcohol of bio-diesel, ook omdat verbrandingsmotoren niet bijster efficient zijn. En het kan met de huidige infrastructuur. En als je dan de CO2 opslaat in de bodem, dan onttrekt autorijden CO2 aan het milieu. Kan er weer een aardbewoner bij.

biologisch doorstaat stresstest

Anderhalve week geleden constateerden we hier dat de vraag naar biologische producten goed op niveau blijft en speculeerden we waarom. Gisteren kreeg ik een reclamemail van Business Insights voor een duur rapport over de biologische sector.
Ook die consultancy constateert dat de verkoop op niveau blijft, en geeft ook twee steekhoudende verklaringen: het zijn vooral de hogere inkomensgroepen die bio kopen en die zijn nog weinig getroffen door de crisis: organic is hotter / cooler in Washington dan in Detroit, de arbeidsmarkt koelt vooral in Detroit af. De tweede reden zou zijn dat de prijsverschillen tussen bio en gangbaar aardig zouden zijn afgenomen in de laatste jaren, zodat de substitutie minder snel aantrekkelijk is. Klinkt plausibel.

Business Insights: The evolution of organic food and drinks

transparant onder Calvijn

We hebben in Nederland de neiging om alles openbaar te maken. We laten -tot verbijstering van buitenlanders- de gordijnen open om te laten zien dat er niets vreemds of bedreigends aan de hand is. Komt door Calvijn, zo begrijp ik uit de NRC, die verslag doet van de Calvijn herdenking in Dordt (en waar Ramsey Nasr een fraai gedicht voordroeg): de mens is tot zonde geneigd en om dat te beteugelen moet alle leven zich in de openbaarheid afspelen.

Raar dat de weblog en -cam niet in Nederland zijn uitgevonden. Enfin in het kader van die transparantie, maar uitdrukkelijk zonder de toezegging verder alles maar openbaar te maken, een koppeling naar een persbericht voor wie er naar op zoek was.