zondag 23 juli 2017

high performance teams

Wie in zijn organisatie sterk presterende teams aan het werk wil hebben, heeft misschien wat aan deze infographic.

zaterdag 22 juli 2017

Op de leeftijd van de Uil

The Economist bracht 8 juli een special report over de economie van de ouderdom. Het blad constateert dat leeftijdscategorien sociale constructen zijn, die wel grote gevolgen hebben. Door in de 19e eeuw de kindfase te expliciteren kwam er wetgeving tegen kinderarbeid. In de jaren 50 werd de teenager uitgevonden, en dat bleek een geweldige marketingdoelgroep. Gezien de vergrijzing is de overgang van werken naar pensioenering veel te hard. Dat moet flexibeler, we moeten naar 'pre-tiring' met '65 shades of grey'.  Het blad stelt voor dat te ondersteunen met een nieuwe categorie, en ze doen wat voorstellen voor namen. OWLS spreekt me het meest aan: Older, Working Less, Still earning. Lijkt me goed plan, kunnen we ons aanmelden ?

donderdag 20 juli 2017

Sicco

Onlangs werd me in beperkte kring een mooie documentaire van RTVNoord over Sicco Mansholt vertoond. Al uit 2010, maar nog altijd leuk om een keer te zien, met mooie oude beelden. En veel Groningers in beeld. Hier is de link.

maandag 17 juli 2017

uit de nieuwste VORK

Afgelopen week las ik wat in de nieuwste uitgaven van VORK. Een leuk verhaal over de gewassen die in Nederland sinds 5500 voor Christus zijn geteeld. Met twee grote revoluties: de Romeinse (die groenten en fruit teelden in plaats van verzamelden) en natuurlijk de Columbiaanse uitwisseling. Verder ontmoette ik vorig jaar in Californie James Ehrlich die in Almere een ecowijkje ReGen wil stichten. Dat wordt iets teveel afgedaan als Walden 2.0, maar inderdaad is de governance van zo'n park essentieel. Maar met golfbanen lukt het ook, en dat was het governance voorbeeld van Ehrlich. Of de governance rond Dairyland Stewardship, een Courage initiatief, lukt is ook de vraag. Het landgoed-model is nog niet zo eenvoudig.

zaterdag 15 juli 2017

conferentie over cooperaties

Hierbij reclame voor de 2018 conferentie van ICA. Een gezelschap dat zich interesseert voor het wel en wee van coöperaties. Volgend jaar juli in Nederland, en wel in Wageningen. Reserveer de datum.

donderdag 13 juli 2017

Veerkracht en GLB

Een interesant artikel van het RETHINK project werd me toegestuurd door de eerste auteur. Hier is de link

maandag 10 juli 2017

NAFTA in Iowa


Iowa is na Californië de belangrijkste landbouwstaat van de VS. Daar zijn ze niet erg blij met de ideeën van the Donald om NAFTA te herzien. Sinds dat handelsverdrag is de export van de VS naar Mexico en Canada gestegen van 8.9 miljard dollar (1993) naar 39 miljard. 30% van de export is met beide verdragspartners. De 3 belangrijkste richting Mexico zijn mais, sojabonen en varkensvlees. Ook de top-3 producten in Iowa. Je vraagt je af waarom mensen stemmen op wie ze stemmen. Enfin daar ging in The Economist van 1 juli een hele special over, bovenstaande feitjes komen uit een artikel over Nafta en de Midwest.

zaterdag 8 juli 2017

de toekomst van kunstmest

De nieuwste uitgave van Venster, het PR blad van Shell (er is een app), stort zich op CO2, onder andere met een verhaal over Arend Roses in het Westland (Maasland) en Almere. Rozen zijn een grootgebruiker van CO2 en de wkk leerde het bedrijf CO2 doseren. Een beleidsmedewerker van Kas als Energiebron ziet de glastuinbouw rond 2050 wel helemaal duurzaam: geothermie, en CO2 en warmte uit de industrie. Wat dat betreft zou je met je glastuinbouwbedrijf eigenlijk in de haven moeten zitten. Aannemend dat maar dat die CO2 en warmte blijft produceren, denk ik dan.
Ook de kunstmestindustrie in Geleen (het oude DSM Agro, nu OCI N.V., een AMX fonds) zit verkeerd. Dat was daar gelocalsieerd vanwege de kolen en aardgas ging ook. Maar nu wil men wellicht duurzame stroom voor elektrolyse (dat het kraakproces op basis van warmte kan vervangen dat het methaan CH2 opslitst waarna stikstof uit de lucht aan waterrstof H2 wordt verbonden tot ammoniak, NH2 en er blijft dus CO2 over). En die komt uit de Noordzee, dus ook dit bedrijf zou naar de haven moeten. Of groene stroom uit Duitsland.
Eenderde van het aardgas wordt gebruikt voor proceswarmte, en niet in bovenstaande chemische reactie. In plaats van met elektriciteit zou je dat ook met biogas kunnen doen. Om een van de twee kunstmestinstallaties volledig op biogas te laten draaien heeft men alle mest uit Noord-Brabant en Limburg nodig. De geïnterviewde CEO Gert Jan de Geus klaagt dat hij dan CO2 uitstoot bij boeren vermindert, zonder daar voor beloond te worden. En hij moet wel 80 miljoen investeren om 2,5% minder gas te gebruiken  Overigens gaat jaarlijks 5% van het nationale gasverbruik naar 2 kunstmestfabrieken.
De vraag diende zich deze week in twee bijeenkomsten die ik meemaakte aan of die mestverwerking nu wel zo circulair is.  Je zou de mest rechtstreeks in de akkerbouw willen gebruiken. En alleen dieren inzetten voor veevoer dat mensen niet eten: gras van berghellingen of veenweidegebieden (als je ze niet bebost om CO2 vast te leggen of zonnepanelen te installeren, of onder water zet voor veenvorming) en voedselafval naar varkens en kippen vanwege hun goede voederconversie. In de buurt van de akkerbouw. Maar dat vraagt nog wel wat veranderingen in ons dieet.

Zie: Venster #3, 2017

zaterdag 1 juli 2017

Het dorp: Den Dungen

Ik was niet de enige die woensdag over Het Dorp van Wim Sonneveld begon, ter ere van zijn 100ste geboortedag. Een trouwe lezeres attendeerde me op twee pagina's in de PZC van woensdag die aan Het Dorp gewijd waren. Omdat Deurne, dat model stond voor Friso Wiegersma's vertaling inmiddels 30.000 inwoners heeft en het dorp ontstegen, ging men op zoek naar een alternatief. En vond dat in Den Dungen, 50 km noordelijker. Met een slagerij Jan-Willem van de Ven, dat scheelt maar een r. En zonder plastic rozen, maar wel met boerenbloemen langs een tuinpad. Overigens bevat het artikel wel een grove fout: Wiegersma groeide wel in Deurne op (zijn vader was er huisarts) maar Sonneveld helemaal niet, die kwam uit Utrecht waar zijn vader kruidenier was. Ze ontmoetten elkaar pas veel later, Wiegersma was fan en kwam als groupie avant la lettre bij het Leidsepleintheater. Verder een leuk verhaal in de PZC.

woensdag 28 juni 2017

100jaar Sonneveld

Het blijkt vandaag 100 jaar geleden dat Wim Sonneveld is geboren. En dus hier zijn populaire chanson Het Dorp, dat door Friso Wiegersma onder pseudoniem uit het Frans werd vertaald. Daar ging het over bergboeren, hier over Deurne waar de wereld zo nodig moest worden gemoderniseerd. Dat bracht jaren welvaart en op 7 juli een debat in de Brabantse staten over hoe het nu verder moet met de varkenshouderij. Waarin de nostalgie naar het oude dorp vermoedelijk niet ver weg zal zijn.

zondag 25 juni 2017

donderdag 22 juni 2017

soja in Noord-Dakota

Gisteren vloog ik terug uit Ljubljana via München. Niet mijn meest favoriete luchthaven, maar je krijgt er wel gratis kranten. En dus las ik de Financial Times van 21.6.2017 met de FT Big Read Soyabeans. Niet heel veel nieuws, De Chinezen eten nu 50 kg vlees per jaar, dat was in 1989 nog 20 kg. Daartoe importeren ze 66 kg sojabonen per persoon per jaar. Ofwel 5 grote schepen per dag.
Leerzaam in het artikel was wel dat Noord-Dakota nu helemaal aan het overschakelen is van tarwe en zonnebloemen op soja, Dat kan door de verdeling van het tropische gewas naar de omstandigheden van het landklimaat van Dakota, met een korter groeiseizoen, maar wel met lange dagen. Het ligt ook lekker dicht bij China, maar 3 weken transport. Ook klimaatsverandering helpt een handje, hoewel die term er weinig geliefd is. Het is er afgelopen decennia sneller warmer geworden dan in andere staten en het is ook natter geworden waardoor het niet alleen beter groeit, maar er ook meer wetlands en vogels zijn die schade aanrichten in de zonnebloemen (maar niet in de sojapeulen). Het zou me verbazen als dat effect in de economische modellen zit...

zondag 18 juni 2017

lijstje: internet als commons

De macht van de big five (Google, Facebook, Amazon etc.) in de internet-platform economie staat steeds meer ter discussie. In de Sir Edmund bijlage van de Volkskrant van dit weekend selecteerden deskundigen de 8 beste ideeën om "het internet weer van ons" te maken. Dat leent zich voor een lijstje:

  1. Creëer wikipedia-burgerlegers: combineer de centrale platformen met decentrale wiki-aanpak. Bijvoorbeeld in speuren naar nepnieuws
  2. Start een Centraal bureau voor de internet-statistiek
  3. maak keurmerken voor apps en websites
  4. sticht een overheids-facebook want het is een utility
  5. boycot de grote internetbedrijven en buycot de alternatieven
  6. standaardcontracten die voorkomen dat mensen automatisch hun data weggeven
  7. neem een Europees initiatief tegenover de Amerikaanse dominantie, en laat EU inveteren in groene bigdata tech
  8. start een netwerk voor cyberontwikkelingshulp zodat derde wereldlanden niet afhankelijk worden.

donderdag 15 juni 2017

Internet of Food

Voor het de topsector cross-over High Tech to Feed the World gaf ik vanavond een presenatie over Internet of Things. Zie alhier

dinsdag 13 juni 2017

hortus

we waren vandaag met een gezellig uitje in de Hortus Botanicus in Leiden. Een museum waar je met je museumjaarkaart zo in kunt. Zeer de moeite waard. Dus komende dagen nog wat fotootjes.

zondag 11 juni 2017

Nakijken is weinig populair

Het nakijken van andermans werk, ofwel het reviewen, is een weinig populaire bezigheid voor onderzoekers. Het hoort erbij, maar veel beloning staat er niet tegenover. Russische economen hebben er nu maar een monument voor "the anonymous peer reviewer" opgericht, zo berichte The Economist vorige week. De Higher School of Economics in Moskou heeft een dobbelsteen in beton neergezet, met op de zijden van de kubus teksten als "minor changes, revise and resubmit, accept". De dobbelsteenvorm is natuurlijk geen toeval, er is nogal eens het gevoel verkeerd beoordeeld te zijn. Misschien wel door haast bij de reviewers.
Intussen wordt er gewerkt aan serieuzere oplossingen. Publons geeft wetenschappers de kans hun review te volgen en te publiceren, ze krijgen een DOI nummer. Idee is dat universiteiten dan ook de reviews mee kunnen tellen in het beoordelen van onderzoekers. Het geeft ook mogelijkheden om reviews te publiceren over al gepubliceerde papers. In de hoop dat zo ook fraude eerder wordt ontdekt. Misschien zou je als dat goed werkt, de review voor publicatie misschien ook wel weg kunnen laten, dan gaat het allemaal nog sneller.

The Economist: Review and prosper, 3.6.2017

vrijdag 9 juni 2017

Over efficiency

In Ede spraken we vandaag over Efficiency op een symposium van de Wetenschappelijke Raad voor Integrale Duurzame Landbouw en Voeding. Imke de Boer, Martin van Ittersum, Cees Veerman, Willem Ferwerda en Henk van Latesteijn lieten er hun licht over schijnen. En ikzelf, mijn presentatie staat hier op slideshare. Co-referent Volkert Engelsman wees terecht op het nut van true cost accounting en de rol van het financiële systeem. En Herman Wijffels sloot af met de oproep nog een stapje verder na te denken of we niet een aantal uitgangspunten van de Verlichting en de industrialisatie kritisch moeten bekijken in een periode dat dat op zijn einde lijkt te lopen en juist de landbouw industrialiseert.

woensdag 7 juni 2017

Wedergeboorte van het platteland

De beweging Renessaice van het Platteland laat weer eens van zich horen. Met een mooi essay van Dirk Sijmons over de relatie tussen stad en platteland. Net als ik eerder deed in een lezing voor de beweging, beveelt hij een landgoed-model aan voor de governance. Het essay is mooi geschreven en geeft een leuk overzicht van ontwikkelingen, die me als insider op zich bekend zijn en waar niets op aan te merken valt. Altijd leuk als eerdere papers voor de Raad voor het landelijk gebied of recent voor de Ver. Deltametropool niet herroepen hoeven te worden.
Wel is nog wat denkwerk nodig voor de rest van het land, want Sijmons richt zich vooral op de ABC (Amsterdam, Brussels, Cologne/Keulen) stadsmetropool met het landelijk gebied onder de AAA (Alkmaar, Arnhem, Aken) lijn. Dat het karakter heeft van een stadspark.
Maar impliciet schetst hij daarmee een tweedeling met wat ik al eens de AG gebieden heb genoemd: de agrarische gebieden boven de lijn Alkmaar-Almere-Arnhem en rond Goes en Gennep. En daar hebben we nu juist de leegloop en het verval van gebouwen. En of daar het landgoed-model op gaat?

maandag 5 juni 2017

Het eind van de globalisering

En het andere boeksignalement (zie de blog van gisteren) is Grave New World van Stephen King, een bekende analist bij HSBC. Het somt de bekende redenen op waarom het wel eens afgelopen zou kunnen zijn met de globalisering die afgelopen decennia hoogtij vierde.

zondag 4 juni 2017

Iedereen leugent

In hetzelfde nummer van the Economist (25.7) ook nog twee interessante boeksignaleringen. Voor de big data fans is er Everybody Lies: big data, new data and what the internet can tell us about who we really are van Seth Stephens-Davidowitz. Alleen al een lijst met alle voorbeelden van big data vondsten zou het boek tot kostelijke lectuur maken zo stelt de reviewer. Als Hillary's team meer had gekeken naar de zoekterm Nigger, dan had ze geweten waar er op Trump gestemd zou worden (geen ander woord deed het in de voorverkiezingen al zo goed) en misschien de traditionele democratische fabriekssteden niet verloren hebben.
Moderne micro-economie, sociologie, bestuurskunde en kwantitatieve psychologie gaan volgens het boek een revolutie tegemoet die vergelijkbaar is met de uitvinding van de microscoop, om vier redenen:
1. er komen niet bronnen van informatie, dingen die je in enquetes lasting kunt vragen en wel in digitale sporen terugvindt
2. het is meer doegedrag dan zeggedrag: het gaat over wat mensen doen of denken, niet over wat ze menen aan interviewers te moeten vertellen
3. je kunt veel gemakkelijker demografische of geografische subsets bekijken
4. je kunt snelle randomized controlled trials opzetten die niet alleen correlatie maar ook causaliteit aantonen.

De tijd dat onderzoekers hun meeste tijd verdoen met het vinden van een groepje atypische studenten dat een enquete wil invullen heeft volgens dit boek zijn langste tijd gehad. Zolang we de gegenereerde big data conclusies maar niet meteen op een individue toepassen. Als veel motorrijders een laag IQ hebben, mag je niet concluderen dat je voor sommig werk iemand moet passeren die motor rijdt, zo stelt het boek.

zaterdag 3 juni 2017

digitale identificatiesystemen nodig

Onlangs wees ik op een briefing in The Economist over data en het ontbreken van markten en waarde
voor data, dat de nieuwe olie zou zijn. In de brievenrubriek van het blad van vorige week (27.5) wijst een briefschrijver op het feit dat er een gemeenschappelijk erkende identiteitsstructuur moet komen om een faire verdeling van waarde te bereiken. Waarbij wordt verwezen naar een rapport van de Wereldbank dat een framework daarvoor ontwikkeld heeft. Principles on Identification heet het.

Ideetjes voor het GLB

Ik meldde het al op de social media: woensdag gaf ik een presentatie bij DG Agri over enkele suggesties voor het volgende GLB. Men had me gevraagd wat concreet en uitdagend te zijn. Hier is de ppt.

vrijdag 2 juni 2017

Transities in de Gezondheidszorg

Vijf jaar geleden was ik te gast op een boekenbal in Eindhoven waar drie boeken ten doop werden gehouden over transities. Vorige week viel een vierde deel in de bus, Jacqueline Broerse en John Grin brachten een groot aantal papers bij elkaar over de transities in de gezondheidszorg: Toward Sustainble Tranisition in Healthcare Systems.
Nu legde een Duitse hoogleraar me in onze voedings-en-gezondheidsprojecten ooit uit dat het helemaal geen Health System is, het is een Disease System. Dat wordt in dit boek wel bevestigd. Voor hergebruik citeer ik Grin en Broerse in hun openingsartikel. Daarin schetsen ze een paper van Eric Berkers als "[..]before turning to the Dutch case, where a regime centered on evidence, technology, cure and the hospital has come under increasing pressure since the 1970". En: "Roel van Raak and Fjalar de Haan examine the historical roots of the three main features of the modern Dutch health system: its emphasis on curative measures, professionalization and specialisation and its tocus on the pationt's body and physical health".
Tijd om wat meer aan de preventieve kant te doen, zou je denken. Het boek is uitgegeven bij Routledge.

donderdag 1 juni 2017

Nudge EAST

The Economist had vorige week (May 20, 2017) een overzicht artikel over nudging door overheden. Zoals zoveel begon ook dit al bij Eva (de duivel nudgete, Eva nudgete met de appel) en overheden doen het toch al dus waarom dan ook niet serieus zo stelt het blad. BIT, de Britse nudge unit, die inmiddels is verzelfstandig ontwikkelde een mnemonic voor een goede nudge. Om gedrag te veranderen moet de juiste keuze EAST zijn: Easy, Attractive, Social and Timely.

dinsdag 30 mei 2017

De ondernemende staat

Al eerder meldde ik dat ik het boek met deze titel bij een lezing van auteur Mariana Mazzucato cadeau had gehad. Ik las het deze week aan boord bij de KLM. These van het boek is dat basistechnologie ontwikkeld en in de markt gezet moet worden (eerste toepassingen) door overheden. Omdat dat veel te risicovol is voor bedrijven, het is de overheid die die markten moet creëren. Zo is Apple een geweldig bedrijf met mooie producten, maar de basisvindingen komen allemaal uit de koker van overheidsprogramma's. Dat roept de vraag op hoe we die winsten terugploegen voor vervolginvesteringen. Wie het nog niet las en met innovatiesystemen te maken heeft: alsnog doen!

zondag 28 mei 2017

lijstje: Rollende Keukens zetten trends

De NRC heeft dit weekend een verslag van het festival voor foodtrucks bij de Westergasfabriek in Amsterdam, Rollende Keukens. Dat levert een lijstje op van wat anno 2017 in is en wat uit (Cupcakes, die kunnen echt niet meer):

  1. de Fresh Springrol, licht Aziatisch, verse rauwe groenten met wat glasnoedels in een rijstvel. De Koreaanse variant is favoriet, zelf hou ik het op degene die ik begin jaren 90 in DaNang, Vietnam at. 
  2. de Dutch Weed Burger, let op met een D. By far de grootste trend zo meldt de krant
  3. Rund aan het spit, als tegentrend omdat flexitarien moet, maar als we dan vlees eten dan gaan mannen voor het eggie.
  4. Gegrilde aubergine, als voorbeeld van eten uit opkomende landen. Zoals uit Zuid-Amerika en uit Oost-Europa. Echte goulash, weer eens wat nieuws
  5. De sprinkhanenspies - meer voor de noviteit dan als blijvertje zo wordt voorspeld. De sprinkhaan is meer iets voor veevoer.
  6. de Kokosbal, voor wie iets gebakkens wil. de megahit die de cupcake moet doen vergeten.

zaterdag 27 mei 2017

Laser-levelled

Het is 50 jaar Summer of Love in San Francisco, maar dat ging langs me heen - ik vloog Sacramento - Los Angelos gisteren. Na een interessant bezoek aan UC Davis. We spraken er ook boeren over administratieve rompslomp. Wie daar in Nederland over klaagt moet naar Californië, daar kunnen ze met een 'groene' bevolking, watertekorten en bestrijdingsmiddelenproblemen, nog los van de immigratiepapierwinkel, ook wat van. En de computer moet er zo te zien nog uitgevonden worden. Helemaal waar is dat niet, een van de boeren gebruikte AgStar als software, maar veel gaat toch op papier.
Ik was niet eerder in de Central Valley, maar het is een uitermate vlak gebied. En nog vlakker gemaakt vertelde mijn gastheer: de meest percelen zijn laser-levelled zoals ze dat noemen. Makkelijker voor beregenen of bevloeien van rijst of luzerne.
Het was er met 37 graden eerder in de week ook warm. Maar warmte en droogtes hebben ze daar al anderhalve eeuw, dus dat wordt niet door iedereen als een voorbode van klimaatsverandering gezien, zo werd me wel duidelijk.  Verder zet men zijn kaarten op robotisering want er ontstaat een arbeidsprobleem. Niet zozeer door Trump en de muur, de Mexicanen komen sinds de crisis al minder naar het noorden.
Enfin, een interessante trip. Reden voor weer eens een luistertip, ook al is die niet uit de Summer of Love. Ik moest in een Uber ineens aan Middle of the Road denken: Sacramento, een nummer 1 uit 1972

donderdag 25 mei 2017

California Dreaming

Ik presenteerde gisteren op UC Davis, waar we met een comité van de US Academy of Science vergaderen, de resultaten van ons FLINT project. Hier de slides

woensdag 24 mei 2017

ruilverkavelen in 3D

Vorige week was ik te gast bij het Kadaster. Dat leverde me het boek Ruilverkaveling op, geschreven door Tom Bade. Die na 100 jaar ruilverkaveling een pleidooi houdt om ruilverkavelen ook in de toekomst ter hand te nemen en dan meer in 3D te denken, niet alleen in de stad maar ook op het platteland. Van leidingstraten tot windmolens en slagschaduw. Goed geschreven boekje, mooi fotowerk.

maandag 22 mei 2017

Boekentip

De NRC tipt het boek van Annemieke Hendriks: De tomaat, en de bizarre wereld van ons voedsel. 380 bladzijden met alles over de tomaat van vroeger en nu.

zaterdag 20 mei 2017

world talks

Bijgaand fotootje twitterde ik gisteravond vanuit de Stadsschouwburg aan het Leidseplein in Amsterdam. Daar houden ze maandelijks onder sponsorschap van Rabobank's Amsterdam&Co een Vrijmibo (vrijdagmiddagborrel) met Worldtalks.
Gisteren ging het over de korte ketens in voedsel. Met twee ondernemers die zich daarmee bezighouden. IJsboer Tim den Hartog uit 'tGein en aardappelboer Arwin Bos uit de Haarlemmermeer. De laatste verruilde de advocatuur aan de zuidas voor de ouderlijke boerderij, de eerste is opgeleid als bedrijfskundige. Interessant hoe mensen met een kijk ook vanuit buiten de landbouw de sector vernieuwen. Het bleef een realistische middag want de een doet 120 koeien en de ander 120 ha en teelt ook gewoon suikerbieten voor Cosun.
Pieter Waterdrager skypte vanuit Rusland over de zelfvoorziening in de economische crisis uit de dachas en Ilja Gort uit Frankrijk over de romantiek van de lokale markten en de terreur van de hypermarché. Maar wij dachten dat de logistiek en de opschaling de supermarkt toch nodig hadden.
Het eindigde met Pieperbier dat uit uitgesorteerde en overgebleven aardappelen wordt gebrouwen en we gingen nog even langs EYE waar het biologische ijs van Tim op de kaart staat.

zondag 14 mei 2017

handel in data, of niet

Data zou de nieuwe olie zijn, maar er is maar weinig handel in data. The Economist wijdde er vorige week een briefing aan. Het wijst op de transactiekosten van de handel in data (zoeken, onderhandelen, contracten controleren etc), wat verzamelen en gebruik binnen de onderneming aantrekkelijker maakt dan handel. Data is ook geen commodity, elke set is weer anders. Dit gebrek aan fungibility maakt beprijzing lastig: elke set is weer anders en de onderhandelende partijen zijn al snel bang teveel of te weinig te betalen. Overigens heeft het bij olie ook decennia geduurd voordat Standard Oil (de naam zegt het al) voor standaardisatie zorgde.
Economen zijn nog maar nauwelijks begonnen om beprijzingsmechanismes te ontwikkelen. Vaak is het dus maar simpeler een onderneming met data of dataverzamelingsvaardigheden te kopen, dan de data zelf.
Data is ook niet-rivaal: als je het kopieert kan het eenvoudig door meerderen worden gebruikt. Nog afgezien van het feit dat de eigendom van data vaak niet duidelijk is.
En dan hebben we het nog niet over privacy-gevoelige data. Het blad wijst op een artikel van Kenneth Laudon (NY University) getiteld Markets and Privacy die al in 1996 betoogde dat de persoon in kwestie rechten moest hebben wat er met data kon gebeuren. Recentelijk heeft de World Economic Forum gepleit voor een data-rekening, als analogie van een bankrekening. Persoonlijke data zou opgeslagen ometen zijn in deen databank account "where it would be controlled, managed, exchanged and accounted for". Maar er is nog niet veel van terecht gekomen. Daar waar bedrijven data niet erg gemakkelijk afgeven, doen burgers dat juist veel te makkelijk, in ruil voor 'free services'.
Volgens Google's Hal Varian heeft data decreasing returns to scale omdat extra data niet veel meer toevoegd aan het algoritme. De waarde zit in het algortime, niet in de data. "Google's succes is about recipes, not ingredients". maar Glen Weyl van Microsoft research is het daar niet mee eens. Wel voor de zoekmachines van weleer, maar niet voor de artificial intelligence toepassingen (in real time).
Oracle is nu begonnen om klanten data te laten verhandelen via hun platform. En Citizenne is een startup die consumenten hun data laat verkopen aan de grote merken. Datacoup doet ook zo iets. in Zwitserland is er Midata, een datacooperatie die gezondheidsdata van consumenten verzameld voor research.
Het is de vraag of dit type initiatieven gaat lukken. Inmiddels lijkt er een catch-22: consumenten zijn verslaafd aan gratis diensten en klikken automatisch op I agree omdat de app het anders niet gaat doen en online bedrijven hebben hun business model helemaal gebouwd op gratis data.
Misschien gaat blockchain helpen: Bitmark maakt het mogelijk om te zien wie welke data heeft gebruikt. De EU komt met de General Data Protection Regulation (GDPR) die in 2018 van kracht wordt.die consumenten het recht geeft op hun data en data-portability.
Verder veel aandacht in het artikel voor de macht van de grote data partijen. En of die niet meer gereguleerd moeten worden. Ook aardig is de observatie dat apps die de markt transparanter maken door de aanbieders van spullen ook makkelijk gebruikt kunnen worden voor tacit collusion: het op elkaar afstemmen van gedrag zonder overleg (en dus geen formele kartelvorming).

The Economist 6.5.2017 Briefing The Data Economy - fuel of the future

donderdag 11 mei 2017

FLINT verlaat het stenentijdperk

Gisteren en vandaag was ik weer eens in Brussel. We presenteerden de eindresultaten van het FLINT project, o.a. voor de 200ste (!) vergadering van het FADN, het comité van lidstaten en DG Agri dat van 85.000 bedrijven boekhoudingen laat bijhouden om het landbouwbeleid te monitoren. En dat volgens de FLINT aanbevelingen ook duurzaamheidsdata moet gaan verzamelen want met meer dan 1100 boeren in Europa hebben we aangetoond dat dat kan. Ik mocht voorzitten en dat was dus makkelijk scoren door te wijzen op feit dat als FADN relevant wil blijven, ze wel iets met onze resultaten moeten doen.
Een jaar of 4 geleden verzon ik de afkorting Farm Level Indicators on New policy Topics na een intensieve design workshop in een vergaderkelder van het INRA in Parijs als titel voor ons projectvoorstel. Met een knipoog naar de vuursteentjes die de brand aan moeten steken en in blijvende herinnering aan Fred, Wilma en Barney.
Hier is het persbericht en eindrapport  en hier de website van het project. 

dinsdag 9 mei 2017

Presentatie op GFIA

Vandaag nam ik op het GFIA congres in Utrecht deel aan een panel discussie over big data en intellectual property. Mijn inleidende presentatie staat online

maandag 8 mei 2017

Precisie landbouw in de VS

Elsevier Proagrica heeft een nieuw blad het licht doen zien: Future Farming. In het eerste nummer, April 2017, een infographic gebaseerd (zonder verdere literatuurverwijzing) op een rapport van de USDA.Vooral grote bedrijven houden zich bezig met GPS soil / yield mapping, guidance (tractoren op het spoor houden) en variable rate technology (zaaiafstand en zo af laten hangen van bodem). Die variable rate technology zit op de grote bedrijven (meer dan 3800 acre) al op 40% in mais en 34% in soya.
Wie het wil gaan zien moet naar North Dakota, Iowa of Illinois, de staten die het bovengemiddeld gebruiken. In Georgia en New York vind je weinig van deze gewassen. De variable kosten liggen $22 lager bij yield mapping en maar $2 bij variable rate technology.
De verbetering van de marge (operating profit) is 2.8% bij GPSsoil/yield en 2.5% bij een guidance systeem. Variable Rate Technology scoort maar 1.1%. Geen wonder dat de adoptie van de eerste twee sterker is (80% / 84%  in mais)
Ongetwijfeld praten we er morgen op de GFIA conferentie in Utrecht nog over.

zondag 7 mei 2017

landbouw in Brazilië

Over Brazilië gesproken: de laatste editie van EuroChoices is een special met alleen maar papers over de economie van de Braziliaanse landbouw (en de handel met Europa waarin tarief-escalatie niet vreemd is).

zaterdag 6 mei 2017

van booking.com naar koeien@soy

De NRC brengt in zijn magazine Blad dit weekend een interview met Kees Koolen, de man die Booking.com oprichtte en voor meer dan 100 miljoen verkocht. De boerenzoon studeerde technische bedrijfskunde maar vond dat dat wel erg ging over managen en niet over ondernemen. En nu stort hij zich op de koeien. hij is bezig met een miljardenproject om grote melkboerderijen in Brazilie op te zetten. Compleet met dorpjes voor de werknemers. Zijn analyse is helder: "Melk wordt gemaakt voor de proteinen. Een koe in Nederland moet ook proteinen eten  Die komen uit soja, en waar komt die vandaan: uit Brazilie. Boeren kopen meststoffen in Kazachstan, Canada, Marokko. Dat gaat op de vrachtwagen, kost veel energie, gaat het schip in, moet 2000 km het land in, wordt daar op de akker gekieperd, er worden chemicalien aan toegevoegd die van Amerikaanse bedrijven komen. Wat gebeurt er met die soja? Op de vrachtwagen, op een boot naar Rotterdam, en hier in Nederland door de koeien verwerkt tot melk. Wat hebben wij in Nederland? Ruimtetekort, mestoverschotten. Wij exporteren die melk weer. Dat klopt van geen kanten. Waarom dan niet die koeien naar Brazilie brengen. Daar heb ik de soja al. Dan heb ik ook mijn mest daar, dan kan ik ongeveer 85% besparen op kunstmest, die ook niet meer de hele wereld over hoeft te reizen. Denk eens aan alle milieubesparing die dat oplevert. Ik haal het water uit de melk, zodat ik melkpoeder heb, en die breng ik de wereld over" (einde citaat).
Het wordt high tech, vrijwel gesloten systemen. De journalist meldt dat de plannen niet onomstreden zijn, niet alleen bij Wakker Dier maar ook bij Rabo en FrieslandCampina. Maar die hebben volgens Koolen een ander belang. Blijft de vraag of het niet veel meer voor de hand ligt dit met varkens te doen. Koolen is zoon van een koeienboer zo lees ik, en er zijn al een paar machtige vleesconcerns in Braailie, dus misschien is koeien niet onlogisch.

dinsdag 2 mei 2017

duurzaamheidsschema's

Vrijdag promoveerde in Wageningen Evelien de Olde op het proefschrift "Sustainable development of agriculture: contribution of farm-level assessment tools". Ben je betrokken bij duurzaamheidsschema's, dan is het verstandig dit even te lezen want het is een inspirerend boekje, dat zoals tegenwoordig gebruikelijk met name een bundel met papers is.
Er zijn nog al wat duurzaamheidsschema's, en een toepassing van vier ervan op dezelfde Deense bedrijven leert dat ze ook nogal verschillend kunnen uitpakken. De ontwikkelaars van die schema's stoppen er blijkbaar nogal wat verschillende inzichten en ervaringen in, misschien zijn ze wel minder objectief dan je vermoedt.
Deels is dat misschien ook wel verklaarbaar: water is een issue in Spanje maar niet in Ierland. Nederlanders willen de koe in de wei, de Italianen kijken daar (nog??) anders tegenaan. Issues zijn dus plaats- en tijdsafhankelijk. Maar toegepast op 1 bedrijf is dat natuurlijk geen verdediging dat ze verschillend uitpakken.
Het proefschrift constateert ook dat boeren het nog niet zo eenvoudig vinden om uit die schema's conclusies te trekken over wat ze nu in hun management moeten veranderen. Management is best complex (dat geldt ook voor andere bedrijven en instellingen overigens).
Redenen lijkt me om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk van die duurzaamheidsissues gewoon in geld worden vertaald. Dan kun je ze afwegen. En nog beter als ze ook in de kosten en opbrengsten opduiken, dan kun je gewoon je kostprijs managen. Dat kunnen boeren al jaren. En het zou in de administratie al helpen als al die indicatoren niet apart werden verzameld via formulieren of management pakketten, maar gewoon uit de financiële administratie werden gehaald. Nu facturen real time per mail worden verstuurd is dat niet meer zo moeilijk.  Er wordt een hoop informatie van facturen niet gebruikt, misschien moeten we het begrip Data-waste munten.

zondag 30 april 2017

comparative advantage

Het was afgelopen maand (om precies te zijn: 19 april) exact 200 jaar geleden dat David Ricardo (die opgroeide in Amsterdam) een boek publiceerde waarin hij het lastige concept van de comparatieve voordelen uitlegde. Ofwel: handel is geen zero-sum maar win-win omdat de twee partijen zich kunnen specialiseren.
De John Bates Clark medal van dit jaar (een prestigieuze prijs voor economen jonger dan 40) ging naar Dave Donaldson. Die besteedde 10 jaar aan archiefwerk om de effecten te bekijken van 67.000 km spoorlijn die in India werd aangelegd tussen 1853 en 1930. En daarmee handel mogelijk maakte want waar een ossewagen 30 km per dag kon afleggen met een beperkte last, kwam de trein tot 600 km. Doordat en 8 soorten zout in India verhandeld werden met hun eigen prijzen kon Donaldson inschatten wat de effecten van de verlaagde handelskosten waren.
Die waren dus enorm: regio's die op het spoor werden aangesloten zagen gemiddeld een inkomensstijging van 16%. Ter vergelijking: over de hele periode 1870-1930 steeg het inkomen (per hoofd) met 22%.
Een tweede analyse betrof de Amerikaanse landbouw tussen 1880 en 1920. Daarin werd op county level gekeken wat er oorspronkelijk werd verbouwd, en wat na integratie van de markten door rails en weg. De output per arbeidskracht in reele termen steeg met 79% in die periode. In de ruime eeuw tussen 1880 en 1997 steeg de output van de amerikaanse landbouw evenveel door markintegratie dan door groei in productiviteit.
Misschien iets om even bij stil te staan voor mensen die alles uit eigen regio willen halen.....

The Economit 22.4.2017 Free Exchange Donaldson's difficult idea

zaterdag 29 april 2017

het einde van de suikerquota

Het suikerregime van de EU wordt als een van de laatste marktordeningen ook geliberaliseerd. De quota verdwijnen dit jaar. Dat zal wel weer niet zonder slag of stoot gaan, want van de melk en vele andere quota weten we dat de efficiënte producenten al enkele jaren staan te springen om uit te breiden, aangemoedigd door hun verwerkers, en dat de niet-zo-efficiënte produceten eerst lage prijzen moeten voelen voordat ze er de brui aangeven.
The Economist van vorige week (22.4.2017) laat ED&F Man aan het woord, Die verwachten dit jaar een uitbreiding van de productie va 17% met name in de 'beet belt'. Daarmee zou de export naar de wereldmarkt kunnen (of moeten) stijgen tot 2.6 mln ton, een verdubbeling maar nog altijd veel lager dan de 7 mln. ton in 2005 toen de WTO de export wegens teveel steun verbood. De EU prijs ligt met 500 euro per ton vrijwel op wereldmarktniveau, hoewel er nog wel degelijk een forse bescherming is met tarieven en importquota die de invoer uit Brazilië en Mexico vrijwel onmogelijk maken.

The Economist: a sweet deal, 22.4.2017

vrijdag 28 april 2017

biogas en pacht

De Duitse Energiewende is goed voor akkerbouwers. Die kunnen snijmais e.d. in vergisters opwerken tot gas en elektriciteit. Het is dus ook goed voor grondbezitters want hogere rentabiliteit vertaalt zich in hogere grondprijzen.
In de nieuwste editie van de ERAE rekenden Hennig & Latacz-Lohmann uit hoe gunstig het is voor de grondprijzen. Wel, in biogas intensieve regio's leidt de biogas productie tot een stijging van 61 tot 141 euro per ha in de jaarlijkse pacht. De spreiding komt vooral door de verschillen in veedichtheid. Als er veel vee in een regio is, is er ook vanuit die hoek veel vraag naar snijmais en grond, En ook naar mestafzet, al of niet via de biogasinstallatie die digestaat oplevert. En er is dus een agglomeratie-effect: bij veel vee vindt je ook veel biogasinstallaties met soms maisaanvoer van buiten de regio.

Solveigh Henning and Uwe Latacz-Lohmann: The incidence of biogas feed-in tariffs on farmland rental rates in ERAE: 44-2, april 2017

woensdag 26 april 2017

Ruimte+wonen

Is een vakblad en kennisnetwerk voor ruimtelijke professionals. In het eerste nummer van dit jaar, dat in april uitkwam drukte men de essays af die de Vereniging Deltametrapool liet schrijven voor de Nationale Omgevingsvisie (de NOVI in het jargon).
En dus ook het essay Next Farming van Silke de Wilde en mij. Mooi uitgegeven blad overigens met ook een leuk verhaal van een boer in de Haarlemmermeer en een reportage over Almere-Haven. Daar werd vanaf 1976 aan gebouwd en volgens de huisarts van al die jaren verdienen de ontwerpers een Nobelprijs omdat ondanks het hoge aantal sociale huurwoningen en lage inkomens het wel meevalt met woon- en buurtproblematiek. Die prijs zal er niet komen maar leuk om te lezen voor iemand als ik die er in de zomer van 75 aan meewerkte. Als stageaire met een scriptie over de economie van de gronduitgifte. Ofwel: de voor- en nadelen van erfpacht, een onderwerp dat dezer dagen ook weer helemaal terug is op de agenda omdat Almere's moederstad Amsterdam er vanaf wil.

maandag 24 april 2017

big data en boer Koekoek


Wat heb ik aan al die cijfers, mijnheer de voorzitter, ik wil het over de feiten hebben, zo foeterde Boer Koekoek in de jaren zeventig bij de begrotingsbehandeling Landbouw waar hij met stapels tabellen en grafieken werd overladen. Goede kans dat die van het LEI kwamen maar daar gaat het me nu niet om. 
Ik kende de quote niet maar hoogleraar Sander Klous gebruikt het in zijn boekje Wij zijn big data. Een onverwachte bron, maar een passend citaat. Klous beschrijft hoe big data tot feiten komt door om steeds meer cijfers te vragen. Omdat de opslagcapaciteit sneller stijgt dan de verwerkingscapaciteit komt er overigens steeds meer ongeinterpreteerde data.
Ik kan het boekje van harte aanraden. Het gaat vooral over het feit wat wij van big data moeten vinden, hoe het de maatschappij verandert en wat de schaduwkanten zijn. De auteurs zien het als een Groot, Niet Te Vermijden Data Ontwikkeling maar zijn hier en daar ook kritisch.

zondag 23 april 2017

Scheve verdeling

Er zijn grote en kleine boeren, dus als je zoals in het GLB betalingen per ha gaat geven, gaan sommigen er met veel geld vandoor. Dat is geen schokkend inzicht, tot je de cijfers op een rijtje zet. Alan Matthews deed dat in een rapport voor de RISE Foundation and nu in een blogpost. Ik citeer voor wie niet doorklikt, want de cijfers zijn te schokkend om ze niet te kennen;

Data extracted from the DG AGRI statistics on the distribution of payments in the financial year 2015 show that just 131,000 farm holdings received just less than 33% of the entire national envelopes for direct payments and, indeed, almost 10% of the entire EU budget.
One wonders just what services these farms are providing to the taxpayer that justifies giving them almost 10% of the entire EU budget. The €13.7 billion going to this small number of farm holdings is far greater than the entire EU budget for security and citizenship of €2.0 billion, the entire budget for Global Europe of €7.9 billion, and even the entire EU administration budget which attracts so much unfavourable comment of €9.0 billion in that year.

These generously-supported farms (all those receiving more than €50,000 per annum) accounted for just under 2% (1.8%) of all beneficiaries of direct payments and just over 1% (1.2%) of all farm holdings in the EU. Just over one-quarter are found in France alone, with many of the remainder in Germany, UK, Spain and Italy. But there are also significant numbers in some of the newer Member States such as Hungary, Poland, Bulgaria, Czech Republic, Romania and Slovakia where large agribusiness companies now operate the holdings of former state farms and large cooperatives.

Ik vrees dat de cijfers zelfs nog wat geflateerd zijn omdat er boeren zijn met meerdere bedrijven. En deels worden de gelden gedeeld met grondeigenaren, maar misschien zijn er daar nog wel minder van. Kortom dit zou in de toekomst anders moeten. Waarbij een bovengrens aan de betalingen per bedrijf geen oplossing zijn. Het moet omgezet naar maatschappelijke (natuur) diensten. 

zaterdag 22 april 2017

voerconversie

Japke-d Bouma bespreekt in de NRC de taalmode, en kwam gisteravond met een top10 van Boer-zoekt-vrouw-taal. De uitdrukking van dit seizoen is blijkbaar "Wat is je voerconversie?" Gebruikt door een van de meiden om een ex-Wageninger in te palmen die nu in de vissen zit in Afrika. Wat Japke-d niet signaleerde dat hiermee ook het begrip boer is opgerekt want de man in kwestie is geen visboer maar een viskweker.
Volgens de NRC columnist wordt dit de nieuwe openingsvraag in het uitgaansleven om het ijs te breken. Efficiency doet het blijkbaar altijd goed, hoewel ik juist gisteren ook gevraagd werd binnenkort een lezing te houden die dat ter discussie stelt.

vrijdag 21 april 2017

waterfootprint

Hierbij een link naar een videootje van PBL over het nut van de waterfootprint. Dat nut is niet altijd even groot. Dat ik er induik komt door een Twitter-discussie van gisteravond.
Aanleiding was een tweet over een artikel uit de NRC dat het watergebruik van rundvlees als juist factcheckte. Ik kon niet laten er op te wijzen dat water in Ierland voor de grasgroei toch niet zo heel schaars is. Dat leidde ook nog tot de discussie of een footprint ook nog eens blijvende schade inhoudt. Blijkbaar roept dat woord dat op. Ik heb de PBL video aan mijn zijde. Water beprijzen zou ik zeggen dan kan die indicator ook weer afgeschaft.

woensdag 19 april 2017

van sociale naar economische zaken

Zijne Majesteit opende vanmiddag B30, het gebouw van de planbureaus en o.a. de RLI. Een interessante middag, met een mooie voordracht van filosoof Bas Haring over het presenteren van complexe materie - iets wat de planbureaus en RLI wel vaker te doen hebben. Verhalen vertellen stelde Haring. Feiten op zich zeggen niets en zijn ingewikkeld. Een slimme conclusie of moraal ook niet en infographics zijn ook de oplossing niet. Je moet het kunnen beleven, inclusief de als-dan's, de omdat's etc. En dat kan in verhalen, zo illustreerde hij met Hans en Grietje.
Ik noteer ook een opmerking in haar inleiding van Laura van Geest, directeur CPB. Die ging nog even in op de geschiedenis van het gebouw en memoreerde dat in de jaren voor de oorlog o.a. de ministeries van Landbouw en Sociale Zaken hier gehokt hadden. Iets wat je je volgens haar nu niet meer kon voorstellen. Ik vroeg me af waarom: de omvang van het gebouw? Maar misschien wel, zo vul ik in, omdat de landbouw sinds die tijd de transitie heeft doorgemaakt van een sociaal probleem naar een economische krachtpatser, zo wil althans de dominante visie op de sector.

dinsdag 18 april 2017

Urk, walvissen en Williamson

Mooi verhaal een week geleden in de NRC over de Urker visserij-ondernemer Klaas Post die een dag in de week wetenschapper is in de natuurhistorie en in de Westerschelde unieke botten van oerwalvissen boven water brengt. Hij gaat een van de nieuwe oude soorten vernoemen naar de Urker visser die echt het werk deed. Dat schijnt een lastige en gevaarlijke klus te zijn: het gaat om dieptes van 35 meter en meer, met draaikolken, oorlogsmateriaal en afval.
Iemand die Urk goed kent vertelde me aan een etentje dat dit echt Urk is. Het eiland zou groot geworden zijn door net wat meer risico's te nemen in het vissen dan de andere kustplaatsen. Ze moesten misschien wel op dat kleine eiland maar ook het geloof schijnt hierin een belangrijke rol te hebben gespeeld. Het Godsvertrouwen hielp de visser de risico's te nemen en de bevolking de gevolgen te dragen als het mis ging. En vermoedelijk versterkte dat het ook weer.
Een fraaie illustratie op micro-niveau van de institutionele lagen van Williamson: cultuur en religie bepalen ons handelen.

donderdag 13 april 2017

complexe bedrijven en de provinciegrens

Het administreren van boerenbedrijven is helemaal niet zo simpel als het lijkt. Ik zit er voor in een Amerikaanse commissie en eerder deze week voerde ik er ook op EZ nog een nuttig gesprek over. Ik kan nu ook mijn eigen situatie als illustratie gebruiken, hoewel die niet eens zo ingewikkeld is.
Zo kreeg ik onlangs een foldertje van de provincie Zuid-Holland of ik interesse had mee te doen als Zuid-Hollandse landbouwpionier voor duurzame innovatie. Die brief was bezorgd op een adres in Flevoland. Daar ligt ook het familie-akkerbouwbedrijfje. Maar ik ben de oudste maat van de maatschap en woon in Zuid-Holland. Maar daar was de brief dan weer niet bezorgd. Vreemd, en voorlopige conclusie: bij de overheid is de big data nog niet perfect ;-)
Of ik nu wel of niet onder de regeling val heb ik maar niet uitgezocht. Misschien komt zo de samenwerking in innovatieprojecten over provinciegrenzen toch nog van de grond.
Enfin, voor een simpele maatschap van meerdere maten is het al niet zo simpel. Dat zal wel het topje van de ijsberg zijn want dat  bedrijven met meerdere vestigingen als meerdere bedrijven worden geteld is ook geen nieuws. Binnenkort weer maar eens met onze Amerikaanse vrienden kijken of die inmiddels een oplossing hebben bedacht. Een slide voor mijn eigen presentatie moet niet zo moeilijk zijn.