maandag 15 januari 2018

te gast bij Schuttelaar en Partners

Vanmiddag mocht ik 8 minuten spreken op de bijeenkomst van Schuttelaar & Partners. In het Communicatiemuseum, 100 meter van ons kantoor. Leuke bijeenkomst, interessante verhalen van diverse sprekers. Van bedrijfscases tot de DG van LNV. Voor wie mijn powerpoint hier zoekt: die was er dit keer niet. Ik benoemde 4 punten uit het EU beleid in 2017 die ons bij de transitie kunnen helpen:

  • Brexit en de financiele middelen van de EU
  • de GLB communicatie met subsidiariteit
  • Food 2030 voor het nieuwe onderzoeksprogramma
  • Het klimaatbeleid met de non-ETS effortsharing van -30%. 
En verder, we waren tenslotte in het communicatiemuseum, diagnostiseerde ik de communicatie in de transitie als die van de twee paradigma's uit een SCAR rapport. Zie sheet 4 van mijn lezing op Springtij. Ik deed de suggestie de klimaatwet aan te grijpen om de transitie verder vorm te geven met meer interactie tussen platteland en stad en de kloof tussen de paradigma's te overbruggen. 

zaterdag 13 januari 2018

in de Elsevier

Voor de volledigheid van dit journaal meld ik nog even dat mijn naam opdook in de Elsevier (Elsevier weekblad) nummer 1 van 5 januari. Het blad had een verhaal met mooie detailtekeningen over de schaalvergroting in de melkvee- en varkenshouderij. "Hightech in de stal". Ik verstrekte de journalist in een interview wat achtergrondinformatie. De opmerking dat "Ook het vak is enorm geprofessionaliseerd" was blijkbaar belangrijk genoeg om ook in het verhaal opgenomen te worden. Leuk, maar je hoeft er dus niet meer voor naar de winkel.

dinsdag 9 januari 2018

The Death of Expertise

verscheen afgelopen jaar bij Oxford University Press en is van de hand van Tom Nichols. Ik kocht het bij een bezoek aan New York en las het afgelopen week. The campaign against established knowledge and why it matters is de ondertitel. Het boek gaat over wat er fout gaat in het publieke debat en vooral tussen publieke intellectuelen (public intellectuals) en de burgers. En dan met name in de VS. Komt er op neer dat je er stemmen wint door je af te zetten tegen kennis, experts en elite.
Als oorzaken wordt er door Nichols gewezen naar het onderwijssysteem (pretstudies met de student als klant omdat hij/zij vanuit de studiefinanciering betaalt), de media (talk radio en later kabel tv met goedkope programma's door de klant in te laten bellen) en natuurlijk het internet met iedereen als auteur. Hier en daar mis ik nog wel wat (verdienmodellen van de media met verschuiven van reclame van dagbladen naar internet, de wet van Baumol die goede journalistiek duur maakt, politieke orientatie ambtenarij en kwaliteitsproblemen door bezuinigingen om maar eens wat zaken te noemen) en de echte oorzaak ligt vermoedelijk bij gebrek aan verbindingen en langdurige verwaarlozing van sommige klassen (inkomensverdeling, bureaucratisering waar werkenden en gebruikers tegen aan lopen). Nichols heeft het wel over altruisten en narcisten, zoals hieronder The Economist in zijn analyse over nationalisme, maar scherpt dat niet in die mate aan.  Bij vlagen is het boek ook elitair in zijn denken: het volk moet zijn rol van geinformeerd kiezer beter uitoefenen, de expert is weinig te verwijten als je zijn vak begrijpt. Desalniettemin een interessante analyse.

zondag 7 januari 2018

Rem Koolhaas trekt naar platteland

In een interview met NRC-Handelsblad van 3 januari stelt de architect Rem Koolhaas dat het tijd wordt om naar de ontwikkelingen op het platteland te kijken. OMA gaat zich bezighouden met 20 regio's buiten de metropolen. Wat in 2019 moet leiden tot een tentoonstelling in het Gugenheim New York: Countryside: Future of the World.
De veranderingen op het platteland zijn sneller en radicaler dan die in de stad. We constateerden hier al eens dat dit al heel lang zo is, de installed base van vastgoed is in steden nu een keer hoger dan in het landelijk gebied. De voorbeelden die Koolhaas noemt in het interview zijn overigens niet erg representatief. Zijn ogen gingen open in Engadir, Zwitserland.  De oorspronkelijke bewoners verdwenen maar er wordt veel bijgebouwd voor rijke toeristen die dat door nanny's uit Azie laten beheren in de weken dat ze er niet zijn. In Duitsland zijn het vluchtelingen in rurale gebieden, in Afrika de Chinese spoorlijnen, in China snel internet en in Rusland een kwijnend Aeroflot dat steden door opheffing van lijnen isoleert en dat het platteland verandert. Ook Tahoe-Reno Industrial Center heeft Koolhaas zijn belangstelling: grote loodsen in kleuren van het western-landschap (beige dus) van Google en Tesla met robots.
En dan is er nog de politiek: Trump en Brexit vinden hun basis in het verwaarloosde platteland, zo stelt Koolhaas. Een tentoonstelling dus om naar uit te kijken, en misschien helpt het Zeeland of Groningen ook nog.

zaterdag 6 januari 2018

lijstje: 5 tegenstellingen volgens Paul Scheffer

In de NRC van dit weekend ziet Paul Scheffer dat het land verdeeld wordt door 5 tegenstellingen tussen groepen mensen die op een of andere manier overbrugd moet worden. Een lijstje dus:

  1. Hoogopgeleid versus laagopgeleid
  2. Gevestigden versus nieuwkomers
  3. Seculier versus religieus
  4. Jong versus oud
  5. Mens versus natuur (dwz denken vanuit mens of uit natuur)

Wie verzint er een overkoepelend aansprekend doel?

vrijdag 5 januari 2018

citizen science

Ook uit de kersteditie van The Economist: Punk Science, ofwel organiseer de wetenschap zo dat iedereen kan mee doen. Werkt vooral als je mensen goedkope instrumenten beschikbaar kunt stellen om te meten en iets kunt meten wat de overheid minder belangrijk vindt om gedetailleerd te meten, zoals milieu.
PublicLab in New Orleans is een bekende instelling op dat vlak en ook CLEAR (civil laboratory for environmental action research) heeft succes geboekt met meten van waterverontreiniging.

donderdag 4 januari 2018

Model Melkveehouders

Ook uit 2017 is het proefschrift van Gerlinda S. Samson. Zij promoveerde in oktober in Wageningen op haar pogingen om het gedrag van Nederlandse melkveehouders goed in modellen weer te geven. Zodat landbouw(-milieu)beleid kan worden doorgerekend.

Het proefschrift komt tot het inzicht dat onder tal van verschillende beleidsomgevingen in afgelopen jaren (wel/niet quota, mestwetgeving) boeren consistent waren in hun gedrag. Actieve melkveehouders met een wens om ook in de toekomst te boeren zetten consistent in op een expansiestrategie in de vorm van schaalvergroting, in aantallen dieren en in oppervlakte. Dat geldt zowel intensievere als extensievere bedrijven. En of grond nu duur is en er forse investeringen nodig zijn of niet. Mestafzetkosten doen er tot nu toe niet veel toe, wel veebezettingseisen of uitrijnormen.
Wat niet meteen wil zeggen dat beleid niet effectief is, maar wel dat het niet in staat is geweest de strategie van boeren wezenlijk te veranderen (en dat was wellicht ook niet de bedoeling).

G.S. Samson: Agri-environmental policies and dutch dairy farmers' resposnses. Academisch proefschrift Wageningen Universiteit 2017.

woensdag 3 januari 2018

nationalisme

Mooie verhalen in de kersteditie van The Economist. Zoals die over RER lijn B in Parijs die van het dorpje Saint Remy les Chevreuse in het Zuidoosten naar vliegveld Charles de Gaulle loopt en vroeger de lilac-lijn heette omdat mensen veldboeketten meebrachten van een uitstapje naar het platteland. Dan hebben we het over 150 jaar geleden. En een stuk over de Opiumoorlogen tussen UK en China, hier bijna vergeten maar daar zeker niet.
Dat brengt me bij een lang stuk over nationalisme, een uitvinding uit de Verlichting die voorlopig niet weg gaat, en ook in 2017 alleen maar sterker is geworden. Het blad ziet de volgende tegenstelling tussen altruisten en narcisten:

look to the future - rake over the past
positive sum - zero sum
share - exclude
work together - gang up
improvement - struggle
opponents complement - opponents are traitors
immigrants add variety - immigrants threaten our way of life
united by values - united by race and culture

dinsdag 2 januari 2018

Lijstje: 8 scenarios

Tijd om de rapporten te lezen waar we in 2017 niet aan toekwamen. Zoals een scenario-studie uit Beieren over de toekomst van het voedselsysteem: De Zukunft der Ernahrungswirtschaft - Wie essen wir 2030?.  Toen wij een jaar of 10 geleden een scenariostudie deden hadden we twee assen: innovatie-conservering en veel staatsinvloed versus veel ruimte voor bedrijfsleven. We zagen Beieren als een voorbeeld van conservatief met veel ruimte voor bedrijfsleven. Wel grappig dus dat deze studie twee ongeveer gelijke assen gebruikt: innovatie-innovatieremming en regulering/deregulering. Daarbinnen ziet met 8 scenario's:

  1. Efficiency (korte termijn winstdenken dominieert)
  2. Disruptie, m.n. kunstmatige voedingsmiddelen, de Soylent. Als de kunst van het eten fors verandert.
  3. Digitalisering, als iedereen zijn eigen eten componeert.
  4. Export, door kleine en middelgrote ondernemingen als flexibiliteit en wendbaarheid belangrijker zijn dan grootte
  5. Mondiaal & Fair. Als de moraal en de individualisering samenkomen
  6. Regionale veelzijdigheid - als de consument voor regio gaat
  7. Verwerping - als de consument moralistisch wordt, en zelf gaat produceren of naar de eigen boer gaat
  8. Nationale voedselzekerheid - als beveling en waardeorientaties op de achtergrond raken en de wereld terugkeert naar de natiestaat.
Het rapport heeft de scenario's voorbeeldig weergegeven en gekeken naar wat de experts zien als huidig aanwezig (m.n. 1. Efficiency), wat ze als wenselijk zien (m.n. regionaal) en wat ze verwachten (Mondiaal&Fair en Digitalisering). De scores van de scenario's op die punten zijn ook netjes in het assenkruis weergegeven, zodat je zicht krijgt in de spreiding. Die is fors, waarmee het nut van deze studies weer is aangetoond. 

vrijdag 29 december 2017

Vork over voeding

De nieuwe editie van Vork viel in de postbus. Met een nuttig artikel over impasses in de voedingswetenschap.  Hoogleraren Feskes en Navis stellen dat de reductionistische kijk aangvuld moet worden door een holistische, multidisciplinaire. Het begon misschien ooit met de relatie tussen scheurbuik en gebrek aan vitamine C in 1747 (dat het Vitamine C was bleek pas in 1928), maar nu lopen we o.a. vast omdat er geen datasets zijn met langdurige studies met ziekte als eindpunt. Laat staan dat ze sterk gecontroleerd zijn (maar daar helpt misschien big data - kjp). Enfin, nuttige literatuurverwijzingen en in 2020 moet het tot een groot congres leiden.

woensdag 27 december 2017

Top-2000

Hij is er weer, de top-2000. En dus meten we weer de behoefte aan plattelandsnostalgie met als indicator Wim Sonnevelds Het Dorp. Dit jaar 7 plaatsen weggezakt naar nummer 62 en daarmee op weg naar de bodem die het lied in 2012 noteerde. Goede reden om rustig door te werken aan een paper over veerkracht op het Brabantse platteland, dat moest maar eens af.



vrijdag 22 december 2017

Staring

Mooi verhaal in Resource over de grondlegger van WUR, dat volgend jaar 100 jaar bestaat. Dat lijkt Winand Staring (de zoon van de dichter Anthoni) geweest te zijn. Hij voerde een lobby als ambtenaar bij een bevriend tweede kamerlid voor de provinciale landbouwschool (na een mislukte eerste in Warffum) in Wageningen.
Ik documenteer ook even de anekdote die het altijd goed doet bij een toelichting op Wageningen aan buitenlanders. Het plaatsje lag niet alleen centraal en er waren tal van grondsoorten in de buurt maar er is een beroemde brief van Staring van 20 januari 1872 waarin hij Wageningen aanprijst als een plek waar boeren hun zonen prima naar toe kunnen sturen want de stad is niet zo groot dat zij "stadsbegeeerten en steedsche neigingingen" zullen ontwikkelen. En toen kon je er op zondag nog de trein nemen. Waarmee Nederland voor een bijzondere constructie koos: veeartsenij in Utrecht, landbouw in Wageningen.  Staring zelf maakte de opening niet mee en Salverda, die sterk op zijn onderwijsgedachtegoed leunde, ging de geschiedenis in als de man die het effectueeerde.

woensdag 20 december 2017

Vegetarische Kapsalon

Nieuws is het niet, noch omdat Nederlanders dat al wisten, noch omdat the Economist alweer van 2 december is. Maar ik documenteer het toch maar even.
De door de NVWA aangeslingerde discussie over de consumentenmisleiding die plaats zou vinden door het vegetarische Speck in plaats van spek (en die vooral reclame voor de Vegetarische Slager werd en de NVWA niet  uit de imagoschade van de Fipronil crisis hielp) was aanleiding voor het blad om Jaap Korteweg en de Vegetarische Slager te portretteren.
Maar wel door te beginnen met de beschrijving van de kapsalon als "a healthy mix of chips, melted Gouda cheese, shawarma, lettuce and garlic sauce and is a tried and tested hangover cure in the Netherlands".  En er is dus een vegetarische variant. Kan prima lijkt me, want veel van dat soort vlees is meer een drager van de saus dan wat anders.
Dat de vegetarische trend aanslaat blijkt niet alleen uit Schnitzelgate (de Speck/spek discussie), maar ook de Duitse minister van landbouw die Schnitzel en Wurst wil beperken tot de vlees-varianten. En de EU heeft inmiddels gebruik van het woord melk voor plantaardige varianten verboden. In Nieuw-Zeeland speelt een discussie over een verpakking van een kipvlees-imitatie waarop toch een kip is afgebeeld. Dat gaat toch net wat verder in misleiding dan het rietgedekte boerderijtje op het pak melk. Kortom we lijken in een cultuur-oorlog te belanden. Intussen is wel 10% van de Duitsers vegetarier, zo meldt the Economist, tegenover 0.6% in 1983