woensdag 24 mei 2017

ruilverkavelen in 3D

Vorige week was ik te gast bij het Kadaster. Dat leverde me het boek Ruilverkaveling op, geschreven door Tom Bade. Die na 100 jaar ruilverkaveling een pleidooi houdt om ruilverkavelen ook in de toekomst ter hand te nemen en dan meer in 3D te denken, niet alleen in de stad maar ook op het platteland. Van leidingstraten tot windmolens en slagschaduw. Goed geschreven boekje, mooi fotowerk.

maandag 22 mei 2017

Boekentip

De NRC tipt het boek van Annemieke Hendriks: De tomaat, en de bizarre wereld van ons voedsel. 380 bladzijden met alles over de tomaat van vroeger en nu.

zaterdag 20 mei 2017

world talks

Bijgaand fotootje twitterde ik gisteravond vanuit de Stadsschouwburg aan het Leidseplein in Amsterdam. Daar houden ze maandelijks onder sponsorschap van Rabobank's Amsterdam&Co een Vrijmibo (vrijdagmiddagborrel) met Worldtalks.
Gisteren ging het over de korte ketens in voedsel. Met twee ondernemers die zich daarmee bezighouden. IJsboer Tim den Hartog uit 'tGein en aardappelboer Arwin Bos uit de Haarlemmermeer. De laatste verruilde de advocatuur aan de zuidas voor de ouderlijke boerderij, de eerste is opgeleid als bedrijfskundige. Interessant hoe mensen met een kijk ook vanuit buiten de landbouw de sector vernieuwen. Het bleef een realistische middag want de een doet 120 koeien en de ander 120 ha en teelt ook gewoon suikerbieten voor Cosun.
Pieter Waterdrager skypte vanuit Rusland over de zelfvoorziening in de economische crisis uit de dachas en Ilja Gort uit Frankrijk over de romantiek van de lokale markten en de terreur van de hypermarché. Maar wij dachten dat de logistiek en de opschaling de supermarkt toch nodig hadden.
Het eindigde met Pieperbier dat uit uitgesorteerde en overgebleven aardappelen wordt gebrouwen en we gingen nog even langs EYE waar het biologische ijs van Tim op de kaart staat.

zondag 14 mei 2017

handel in data, of niet

Data zou de nieuwe olie zijn, maar er is maar weinig handel in data. The Economist wijdde er vorige week een briefing aan. Het wijst op de transactiekosten van de handel in data (zoeken, onderhandelen, contracten controleren etc), wat verzamelen en gebruik binnen de onderneming aantrekkelijker maakt dan handel. Data is ook geen commodity, elke set is weer anders. Dit gebrek aan fungibility maakt beprijzing lastig: elke set is weer anders en de onderhandelende partijen zijn al snel bang teveel of te weinig te betalen. Overigens heeft het bij olie ook decennia geduurd voordat Standard Oil (de naam zegt het al) voor standaardisatie zorgde.
Economen zijn nog maar nauwelijks begonnen om beprijzingsmechanismes te ontwikkelen. Vaak is het dus maar simpeler een onderneming met data of dataverzamelingsvaardigheden te kopen, dan de data zelf.
Data is ook niet-rivaal: als je het kopieert kan het eenvoudig door meerderen worden gebruikt. Nog afgezien van het feit dat de eigendom van data vaak niet duidelijk is.
En dan hebben we het nog niet over privacy-gevoelige data. Het blad wijst op een artikel van Kenneth Laudon (NY University) getiteld Markets and Privacy die al in 1996 betoogde dat de persoon in kwestie rechten moest hebben wat er met data kon gebeuren. Recentelijk heeft de World Economic Forum gepleit voor een data-rekening, als analogie van een bankrekening. Persoonlijke data zou opgeslagen ometen zijn in deen databank account "where it would be controlled, managed, exchanged and accounted for". Maar er is nog niet veel van terecht gekomen. Daar waar bedrijven data niet erg gemakkelijk afgeven, doen burgers dat juist veel te makkelijk, in ruil voor 'free services'.
Volgens Google's Hal Varian heeft data decreasing returns to scale omdat extra data niet veel meer toevoegd aan het algoritme. De waarde zit in het algortime, niet in de data. "Google's succes is about recipes, not ingredients". maar Glen Weyl van Microsoft research is het daar niet mee eens. Wel voor de zoekmachines van weleer, maar niet voor de artificial intelligence toepassingen (in real time).
Oracle is nu begonnen om klanten data te laten verhandelen via hun platform. En Citizenne is een startup die consumenten hun data laat verkopen aan de grote merken. Datacoup doet ook zo iets. in Zwitserland is er Midata, een datacooperatie die gezondheidsdata van consumenten verzameld voor research.
Het is de vraag of dit type initiatieven gaat lukken. Inmiddels lijkt er een catch-22: consumenten zijn verslaafd aan gratis diensten en klikken automatisch op I agree omdat de app het anders niet gaat doen en online bedrijven hebben hun business model helemaal gebouwd op gratis data.
Misschien gaat blockchain helpen: Bitmark maakt het mogelijk om te zien wie welke data heeft gebruikt. De EU komt met de General Data Protection Regulation (GDPR) die in 2018 van kracht wordt.die consumenten het recht geeft op hun data en data-portability.
Verder veel aandacht in het artikel voor de macht van de grote data partijen. En of die niet meer gereguleerd moeten worden. Ook aardig is de observatie dat apps die de markt transparanter maken door de aanbieders van spullen ook makkelijk gebruikt kunnen worden voor tacit collusion: het op elkaar afstemmen van gedrag zonder overleg (en dus geen formele kartelvorming).

The Economist 6.5.2017 Briefing The Data Economy - fuel of the future

donderdag 11 mei 2017

FLINT verlaat het stenentijdperk

Gisteren en vandaag was ik weer eens in Brussel. We presenteerden de eindresultaten van het FLINT project, o.a. voor de 200ste (!) vergadering van het FADN, het comité van lidstaten en DG Agri dat van 85.000 bedrijven boekhoudingen laat bijhouden om het landbouwbeleid te monitoren. En dat volgens de FLINT aanbevelingen ook duurzaamheidsdata moet gaan verzamelen want met meer dan 1100 boeren in Europa hebben we aangetoond dat dat kan. Ik mocht voorzitten en dat was dus makkelijk scoren door te wijzen op feit dat als FADN relevant wil blijven, ze wel iets met onze resultaten moeten doen.
Een jaar of 4 geleden verzon ik de afkorting Farm Level Indicators on New policy Topics na een intensieve design workshop in een vergaderkelder van het INRA in Parijs als titel voor ons projectvoorstel. Met een knipoog naar de vuursteentjes die de brand aan moeten steken en in blijvende herinnering aan Fred, Wilma en Barney.
Hier is het persbericht en eindrapport  en hier de website van het project. 

dinsdag 9 mei 2017

Presentatie op GFIA

Vandaag nam ik op het GFIA congres in Utrecht deel aan een panel discussie over big data en intellectual property. Mijn inleidende presentatie staat online

maandag 8 mei 2017

Precisie landbouw in de VS

Elsevier Proagrica heeft een nieuw blad het licht doen zien: Future Farming. In het eerste nummer, April 2017, een infographic gebaseerd (zonder verdere literatuurverwijzing) op een rapport van de USDA.Vooral grote bedrijven houden zich bezig met GPS soil / yield mapping, guidance (tractoren op het spoor houden) en variable rate technology (zaaiafstand en zo af laten hangen van bodem). Die variable rate technology zit op de grote bedrijven (meer dan 3800 acre) al op 40% in mais en 34% in soya.
Wie het wil gaan zien moet naar North Dakota, Iowa of Illinois, de staten die het bovengemiddeld gebruiken. In Georgia en New York vind je weinig van deze gewassen. De variable kosten liggen $22 lager bij yield mapping en maar $2 bij variable rate technology.
De verbetering van de marge (operating profit) is 2.8% bij GPSsoil/yield en 2.5% bij een guidance systeem. Variable Rate Technology scoort maar 1.1%. Geen wonder dat de adoptie van de eerste twee sterker is (80% / 84%  in mais)
Ongetwijfeld praten we er morgen op de GFIA conferentie in Utrecht nog over.

zondag 7 mei 2017

landbouw in Brazilië

Over Brazilië gesproken: de laatste editie van EuroChoices is een special met alleen maar papers over de economie van de Braziliaanse landbouw (en de handel met Europa waarin tarief-escalatie niet vreemd is).

zaterdag 6 mei 2017

van booking.com naar koeien@soy

De NRC brengt in zijn magazine Blad dit weekend een interview met Kees Koolen, de man die Booking.com oprichtte en voor meer dan 100 miljoen verkocht. De boerenzoon studeerde technische bedrijfskunde maar vond dat dat wel erg ging over managen en niet over ondernemen. En nu stort hij zich op de koeien. hij is bezig met een miljardenproject om grote melkboerderijen in Brazilie op te zetten. Compleet met dorpjes voor de werknemers. Zijn analyse is helder: "Melk wordt gemaakt voor de proteinen. Een koe in Nederland moet ook proteinen eten  Die komen uit soja, en waar komt die vandaan: uit Brazilie. Boeren kopen meststoffen in Kazachstan, Canada, Marokko. Dat gaat op de vrachtwagen, kost veel energie, gaat het schip in, moet 2000 km het land in, wordt daar op de akker gekieperd, er worden chemicalien aan toegevoegd die van Amerikaanse bedrijven komen. Wat gebeurt er met die soja? Op de vrachtwagen, op een boot naar Rotterdam, en hier in Nederland door de koeien verwerkt tot melk. Wat hebben wij in Nederland? Ruimtetekort, mestoverschotten. Wij exporteren die melk weer. Dat klopt van geen kanten. Waarom dan niet die koeien naar Brazilie brengen. Daar heb ik de soja al. Dan heb ik ook mijn mest daar, dan kan ik ongeveer 85% besparen op kunstmest, die ook niet meer de hele wereld over hoeft te reizen. Denk eens aan alle milieubesparing die dat oplevert. Ik haal het water uit de melk, zodat ik melkpoeder heb, en die breng ik de wereld over" (einde citaat).
Het wordt high tech, vrijwel gesloten systemen. De journalist meldt dat de plannen niet onomstreden zijn, niet alleen bij Wakker Dier maar ook bij Rabo en FrieslandCampina. Maar die hebben volgens Koolen een ander belang. Blijft de vraag of het niet veel meer voor de hand ligt dit met varkens te doen. Koolen is zoon van een koeienboer zo lees ik, en er zijn al een paar machtige vleesconcerns in Braailie, dus misschien is koeien niet onlogisch.

dinsdag 2 mei 2017

duurzaamheidsschema's

Vrijdag promoveerde in Wageningen Evelien de Olde op het proefschrift "Sustainable development of agriculture: contribution of farm-level assessment tools". Ben je betrokken bij duurzaamheidsschema's, dan is het verstandig dit even te lezen want het is een inspirerend boekje, dat zoals tegenwoordig gebruikelijk met name een bundel met papers is.
Er zijn nog al wat duurzaamheidsschema's, en een toepassing van vier ervan op dezelfde Deense bedrijven leert dat ze ook nogal verschillend kunnen uitpakken. De ontwikkelaars van die schema's stoppen er blijkbaar nogal wat verschillende inzichten en ervaringen in, misschien zijn ze wel minder objectief dan je vermoedt.
Deels is dat misschien ook wel verklaarbaar: water is een issue in Spanje maar niet in Ierland. Nederlanders willen de koe in de wei, de Italianen kijken daar (nog??) anders tegenaan. Issues zijn dus plaats- en tijdsafhankelijk. Maar toegepast op 1 bedrijf is dat natuurlijk geen verdediging dat ze verschillend uitpakken.
Het proefschrift constateert ook dat boeren het nog niet zo eenvoudig vinden om uit die schema's conclusies te trekken over wat ze nu in hun management moeten veranderen. Management is best complex (dat geldt ook voor andere bedrijven en instellingen overigens).
Redenen lijkt me om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk van die duurzaamheidsissues gewoon in geld worden vertaald. Dan kun je ze afwegen. En nog beter als ze ook in de kosten en opbrengsten opduiken, dan kun je gewoon je kostprijs managen. Dat kunnen boeren al jaren. En het zou in de administratie al helpen als al die indicatoren niet apart werden verzameld via formulieren of management pakketten, maar gewoon uit de financiële administratie werden gehaald. Nu facturen real time per mail worden verstuurd is dat niet meer zo moeilijk.  Er wordt een hoop informatie van facturen niet gebruikt, misschien moeten we het begrip Data-waste munten.

zondag 30 april 2017

comparative advantage

Het was afgelopen maand (om precies te zijn: 19 april) exact 200 jaar geleden dat David Ricardo (die opgroeide in Amsterdam) een boek publiceerde waarin hij het lastige concept van de comparatieve voordelen uitlegde. Ofwel: handel is geen zero-sum maar win-win omdat de twee partijen zich kunnen specialiseren.
De John Bates Clark medal van dit jaar (een prestigieuze prijs voor economen jonger dan 40) ging naar Dave Donaldson. Die besteedde 10 jaar aan archiefwerk om de effecten te bekijken van 67.000 km spoorlijn die in India werd aangelegd tussen 1853 en 1930. En daarmee handel mogelijk maakte want waar een ossewagen 30 km per dag kon afleggen met een beperkte last, kwam de trein tot 600 km. Doordat en 8 soorten zout in India verhandeld werden met hun eigen prijzen kon Donaldson inschatten wat de effecten van de verlaagde handelskosten waren.
Die waren dus enorm: regio's die op het spoor werden aangesloten zagen gemiddeld een inkomensstijging van 16%. Ter vergelijking: over de hele periode 1870-1930 steeg het inkomen (per hoofd) met 22%.
Een tweede analyse betrof de Amerikaanse landbouw tussen 1880 en 1920. Daarin werd op county level gekeken wat er oorspronkelijk werd verbouwd, en wat na integratie van de markten door rails en weg. De output per arbeidskracht in reele termen steeg met 79% in die periode. In de ruime eeuw tussen 1880 en 1997 steeg de output van de amerikaanse landbouw evenveel door markintegratie dan door groei in productiviteit.
Misschien iets om even bij stil te staan voor mensen die alles uit eigen regio willen halen.....

The Economit 22.4.2017 Free Exchange Donaldson's difficult idea

zaterdag 29 april 2017

het einde van de suikerquota

Het suikerregime van de EU wordt als een van de laatste marktordeningen ook geliberaliseerd. De quota verdwijnen dit jaar. Dat zal wel weer niet zonder slag of stoot gaan, want van de melk en vele andere quota weten we dat de efficiënte producenten al enkele jaren staan te springen om uit te breiden, aangemoedigd door hun verwerkers, en dat de niet-zo-efficiënte produceten eerst lage prijzen moeten voelen voordat ze er de brui aangeven.
The Economist van vorige week (22.4.2017) laat ED&F Man aan het woord, Die verwachten dit jaar een uitbreiding van de productie va 17% met name in de 'beet belt'. Daarmee zou de export naar de wereldmarkt kunnen (of moeten) stijgen tot 2.6 mln ton, een verdubbeling maar nog altijd veel lager dan de 7 mln. ton in 2005 toen de WTO de export wegens teveel steun verbood. De EU prijs ligt met 500 euro per ton vrijwel op wereldmarktniveau, hoewel er nog wel degelijk een forse bescherming is met tarieven en importquota die de invoer uit Brazilië en Mexico vrijwel onmogelijk maken.

The Economist: a sweet deal, 22.4.2017

vrijdag 28 april 2017

biogas en pacht

De Duitse Energiewende is goed voor akkerbouwers. Die kunnen snijmais e.d. in vergisters opwerken tot gas en elektriciteit. Het is dus ook goed voor grondbezitters want hogere rentabiliteit vertaalt zich in hogere grondprijzen.
In de nieuwste editie van de ERAE rekenden Hennig & Latacz-Lohmann uit hoe gunstig het is voor de grondprijzen. Wel, in biogas intensieve regio's leidt de biogas productie tot een stijging van 61 tot 141 euro per ha in de jaarlijkse pacht. De spreiding komt vooral door de verschillen in veedichtheid. Als er veel vee in een regio is, is er ook vanuit die hoek veel vraag naar snijmais en grond, En ook naar mestafzet, al of niet via de biogasinstallatie die digestaat oplevert. En er is dus een agglomeratie-effect: bij veel vee vindt je ook veel biogasinstallaties met soms maisaanvoer van buiten de regio.

Solveigh Henning and Uwe Latacz-Lohmann: The incidence of biogas feed-in tariffs on farmland rental rates in ERAE: 44-2, april 2017

woensdag 26 april 2017

Ruimte+wonen

Is een vakblad en kennisnetwerk voor ruimtelijke professionals. In het eerste nummer van dit jaar, dat in april uitkwam drukte men de essays af die de Vereniging Deltametrapool liet schrijven voor de Nationale Omgevingsvisie (de NOVI in het jargon).
En dus ook het essay Next Farming van Silke de Wilde en mij. Mooi uitgegeven blad overigens met ook een leuk verhaal van een boer in de Haarlemmermeer en een reportage over Almere-Haven. Daar werd vanaf 1976 aan gebouwd en volgens de huisarts van al die jaren verdienen de ontwerpers een Nobelprijs omdat ondanks het hoge aantal sociale huurwoningen en lage inkomens het wel meevalt met woon- en buurtproblematiek. Die prijs zal er niet komen maar leuk om te lezen voor iemand als ik die er in de zomer van 75 aan meewerkte. Als stageaire met een scriptie over de economie van de gronduitgifte. Ofwel: de voor- en nadelen van erfpacht, een onderwerp dat dezer dagen ook weer helemaal terug is op de agenda omdat Almere's moederstad Amsterdam er vanaf wil.

maandag 24 april 2017

big data en boer Koekoek


Wat heb ik aan al die cijfers, mijnheer de voorzitter, ik wil het over de feiten hebben, zo foeterde Boer Koekoek in de jaren zeventig bij de begrotingsbehandeling Landbouw waar hij met stapels tabellen en grafieken werd overladen. Goede kans dat die van het LEI kwamen maar daar gaat het me nu niet om. 
Ik kende de quote niet maar hoogleraar Sander Klous gebruikt het in zijn boekje Wij zijn big data. Een onverwachte bron, maar een passend citaat. Klous beschrijft hoe big data tot feiten komt door om steeds meer cijfers te vragen. Omdat de opslagcapaciteit sneller stijgt dan de verwerkingscapaciteit komt er overigens steeds meer ongeinterpreteerde data.
Ik kan het boekje van harte aanraden. Het gaat vooral over het feit wat wij van big data moeten vinden, hoe het de maatschappij verandert en wat de schaduwkanten zijn. De auteurs zien het als een Groot, Niet Te Vermijden Data Ontwikkeling maar zijn hier en daar ook kritisch.