ik was Amerika

Laat ik vandaag eens een boek aanraden dat helemaal niets met economie of landbouw te maken heeft (afgezien van wat katoenpluk scenes): de roman "Ik was Amerika" van Gustaaf Peek. Ik kreeg het boek van een naamgenoot van de auteur (geen familie), en je leest het in 1 keer uit: knap geschreven.

bevolkingsgroei

De nieuwste uitgave van het blad The Broker bevat een aantal artikelen over het thema bevolkingsgroei, emigratie (immigratie) en ontwikkeling. Andrew Fischer legt nog eens uit dat het ondervoedingsprobleem niet een aanbodsprobleem maar een vraagprobleem is, maar ook hoe moeilijk het is om tot ontwikkeling te komen bij een arbeidsoverschot. Hij herinnert eraan dat bij de ontwikkeling van Europa 20% van de bevolking naar de nieuwe wereld emigreerde "which had been murderously cleansed for the purpose".

A. Fischer: The demographic imperative in: The Broker 22, oktober/november 2010

Lijstjes

Voor alle andere liefhebbers van lijstjes: hier is een link naar een site die grossiert in Top-10 lijstjes. Met de top-10 van gourmet-cities, de top-10 van voedsel dat goed is voor de hersenen (van oesters via curry tot chocolade) en de top-10 chocoladebestemmingen van deze wereld.

concurrentiekracht

De concurrentiekracht van de Europese voedingsmiddelenindustrie kwam gisteren ter sprake op een conferentie van DG Enterprise en het Belgische voorzitterschap. "For a competitive food supply chain in Europe". Ter plekke was de food supply uitstekend geregeld door Belgie. En het was alleraardigst om een paar jaar na alle onderzoek op dit thema en de High Level Group velen uit het circuit weer eens tegen te komen.
Meer teleurstellend vond ik dat er weinig voortgang in lijkt te zitten. Vrijwel alle inzichten en standpunten kwamen me zeer bekend voor. Hier en daar was de toon wat begripvoller, zowel van de retail als de kleine italiaanse vleesverwerkers. Het woord sustainability en hoe voeden we 9 miljard mensen werd wat meer benadrukt dan een paar jaar geleden. Hier en daar is er wat geexperimenteerd met gedragscodes rond transparantie in de keten, zoals in het VK.
Maar verder zitten de standpunten nog muurvast. Het gaat vooral over het verdelen van de taart (de marge in de keten), niet over het samen vergroten van de taart. Dat boeren, food industry en retail ook partners zijn en dat bv. in landen als Polen samen hele nieuwe ketens zijn opgezet waarmee import van appelen van buiten de EU vervangen is door lokaal aanbod, werd door Tesco wel mooi getoond maar mocht de andere ketenpartijen niet vermurwen. Ook het beleid lijkt meer bezig met correctieve acties en regulering dan met innovatie zoals we dat in Nederland wel doen in ketenprogramma's of rond agrologistiek.
Na afloop kregen we van het voorzitterschap niet alleen een memory stick met het materiaal van de conferentie, maar ook een opvouwbare paraplu. Ik vrees dat het een symbolisch gezien toepasselijk presentje was.

concurrerende regio's

Zijn onze regio's wel concurrerend genoeg, en vooral: denken we daar wel genoeg over na. Dat vraag ik me af in een nieuwe column op Boerenbusiness.nl

Nogmaals: Uit Zicht in zicht

Eerder kondigde ik hier een recent werk van de WRR aan: Uit Zicht, een boek over toekomstverkenningen. Inmiddels heb ik het gelezen en ik kan het alleen maar nog een keer extra aanbevelen. Bevat mooi overzicht van de aanpakken van toekomstverkennen, als ook essays over het gebruik (of niet-gebruik) ervan in beleid. En daarmee ook een aantal beschouwingen over de interactie tussen beleid en onderzoek en de rol van kenniskamers en CSO's in strategie.
Kortom wie geinteresseerd is in beleidsevaluaties in het licht van de toekomst als ook de orientatie van de overheid op de toekomst, leze Uit Zicht.

Erfgoed voor de lieve vrede

Vandaag promoveerde Roel During in Wageningen op het proefschrift 'Cultural heritage discourses and Europeanisation’. De samenvatting heeft de titel van deze blog.
Bij die cultuurhistorie gaat het heel vaak om gebouwen of andere fysieke zaken: waterlinies, vestingwerken etc. Zeker in de cases die Roel voor zijn proefschrift bestudeerde, in Interreg verband.

De gamma-wetenschapper is natuurlijk niet zozeer in die fysieke werkelijkheid geinteresseerd, maar in hoe mensen daar mee omgaan. Een nog hogere vorm van gamma-wetenschap lijkt me dan de vraag hoe mensen met elkaar omgaan zonder dat meteen fysieke zaken aan de orde lijken. Sommige van die omgangsvormen zijn gestold in ons rechtssysteem. Ook dat heeft een cultuurhistorie (of zo je wil rechtshistorie).
Voor een feestbundel bied ik de promovendus dan ook gaarne een lijstje aan van cultuurhistorisch interessante rechten. Ook omdat een enkele ervan eerder aan de orde kwamen in het transitie-onderzoek dat we samen (en met anderen) mochten managen. En omdat elke wetenschappelijke vernieuwing begint met inventariseren en classificeren hier een volwassen lijstje van 18 cultuurhistorische juweeltjes voor een volgende studie:

1.  Beklemrecht
2.  Groninger stadsrecht
3.  Recht van de 13e penning
4.  Visrecht
5.  Veerrecht
6.  Weiderecht
7.  Pootrecht
8.  Recht van eendenkooi
9.  Recht van windvang
10.  Mijnrecht
11.  Recht van aanwas en recht van opstrek
12.  Zwanendriften
13.  Recht van overpad
14.  Recht van (uit)zicht
15.  Jachtrecht
16.  Markerecht
17.  Meent rechten
18.  Naboarschapsrechten

De eerste tien zijn zakelijke rechten die sedert de invoering van het vorige Burgerlijk Wetboek in 1838 niet meer kunnen worden gevestigd, maar die nog wel dienen te worden gerespecteerd. De andere zijn mogelijk nog ouder, resp. bestaan nog steeds.

EuroAirport Bazel.

De door de NS verzonnen sneeuw bij 17 graden en een mooi herfstzonnetje was er misschien niet de oorzaak van, maar de trein naar Schiphol was gisteren toch mooi 2 minuten te laat. Wat een goede vlucht naar Bazel, waar ik vanochtend met een Nederlandse multinational van gedachte mocht wisselen over de toekomst van de landbouw, niet verhinderde.
Air France vloog niet te hoog en dus hadden we bij een onbewolkte hemel een mooi uitzicht op het overdreven verlichte Nederland en Belgie. Het vliegveld van Bazel kende ik niet, het blijkt het meest Europese vliegveld te zijn dat er bestaat. Het ligt namelijk in Frankrijk en is formeel de EuroAirport Bazel Mulhouse Freiburg. Vanuit het drielandenpunt bedient het drie steden. Het heeft een uitgang Zwitserland en een uitgang Frankrijk/Duitsland. De uitgang Zwitserland voert je via de Zwitserse douane en 8 km snelweg zonder afslagen naar het echte Zwitserland.
Vanmiddag kwamen we ook weer aan op het Zwitserse deel en passeerden de douane via vertrekhal 4 (Zwitserland) naar 1 (EU). Opnieuw mooi vliegweer, we vlogen Nederland binnen met zicht op Antwerpen, de Hedwige, het land van Saeftinge en de bocht van Bath. Zo zie je nog eens wat.

101 vragen over natuur en landschap

Bij LNV (om je te laten wennen: het Ministerie van ELI in oprichting) verscheen de publikatie "101 vragen over de toekomst van natuur en landschap". Ik heb even nageteld, het zijn er in werkelijkheid 42, maar de titel is natuurlijk niet letterlijk bedoeld.
Overigens geven de onderzoeksvragen ook antwoorden, over wat er rond die vragen al bekend is. En het gaat over natuur en landschap in zeer brede zin, dus ook over agroproductieparken, ecologiseren van de landbouw en zelfvoorziening met biologische landbouw.
Met veel literatuurverwijzingen. Een aanbevolen overzichtspublikatie dus.

Kleine Denen

Meer dan 95% van de Deense full-time landbouwbedrijven is te klein: als ze groter zouden zijn zouden ze per eenheid product meer verdienen (door een lagere kostprijs). Er zijn maar een paar bedrijven die te groot zijn, en beter wat zouden kunnen krimpen.
Vooral akkerbouwbedrijven, die onder de Deense wetgeving minder makkelijk kunnen uitbreiden en desalniettemin groeiden van 85 ha in 1985 tot 159 ha in 2006 en over de laatste 22 jaar de sterkste productiviteitsontwikkeling hadden (3,3% per jaar), zijn te duidelijk te klein.
Maar ook varkens- en melkveebedrijven zijn te klein. De productiviteitsontwikkeling ligt daar wat lager (2,1% resp. 2,4% per jaar). De handel in quota helpt, zo schrijft de auteur van dit onderzoek.
Het zijn vooral de technologische ontwikkeling en de schaalgrootte die bijgedragen hebben aan die productiviteitsverbetering. Technische efficiency en veranderingen in de mix van inputs hebben veel minder bijgedragen. De laatste zin van het artikel: "De resultaten suggereren dat overheidsmaatregelen die individuele bedrijven ervan weerhouden om hun omvang aan te passen aan de technologisch optimale grootte, kunnen belangrijke gevolgen hebben voor de productiviteitsontwikkeling in de agrarische sector".

Svend Rasmussen: Scale efficiency in Danish agriculture: an input distance - function approach in: European Review of Agricultural Economics 37 (3),2010

Speculatie

Ziezo.biz heeft zich omgedoopt tot Boerenbusiness.nl. Al een tijdje geleden schreef ik er een column over speculatie. Hierbij alsnog een link, want ik had hem zelf ook nog niet teruggevonden in de overigens mooie opmaak van de site.

Watervoetafdruk

Voor wie nog geen water genoeg gezien heeft in de afgelopen weken, hier een Vlaamse site over onze watervoetafdruk. 2400 liter water is er nodig voor een pond kaas. En sommige landen exporteren meer water dan ze importeren. Dat soort interessante weetjes.
Food Foot prints zijn vrij onzinnige indicatoren - net als Food miles. Ze zeggen betrekkelijk weinig over de milieu-impact van een product. Bij
water is dat zelfs zo duidelijk, dat hopelijk bij velen de ogen open gaan: alle water dat je in Nederland in september gebruikt voor de grasgroei of de kaasproductie lost eerder het probleem op dat we teveel hebben dan dat er schade is. Aannemend dat je voor het leidingwater netjes betaalt, het grasland krijgt de regen gratis. Zelfs in de zomer is er veelal geen schade (ik weet het, hier en daar wel, we hebben niet voor niets beregeningsverboden).
Maar wie water oppompt van 20 meter diep uit de Punjab in India om melk te produceren, zonder te betalen voor de energie en het water en daarmee het waterpeil laat zakken, is wel verkeerd bezig. Wie daarentegen uit Nijlwater dure spercieboontjes kweekt en die exporteert en met het geld goedkope onberegende tarwe uit North Dakota importeert verdient geld, en is goed bezig met zijn water export en ontwikkeling van de economie. En zeker beter dan geiirigeerde tarwe te gaan telen in de woestijn.
Je kunt dus niet zomaar allerlei soorten water optellen. Je kunt wel de schades van de watergebruik inschatten, in euro's uitdrukken en die euro's optellen. Watervoetafdrukken zijn dus weinig informatief.

Eigenlijk zijn ze educatief in ons te leren wat slechte indicatoren zijn. Maar daar zullen de makers van de site wel niet op doelen wanneer ze in een zelfkritische pagina schrijven dat je de indicator alleen educatief mag gebruiken omdat hij "als beleidsinstrument minder houvast" biedt.  Vlaanderen heeft waterstress, zo begrijp ik. De indicator zelf roept het ook op. Want dat groenten uit het seizoen voor het milieu beter zijn dan die uit het seizoen, daar heb je die indicator niet voor nodig.
Eens kijken of ik morgen zonder stress uit Brussel terug kom.

Hoogelande

Een jaar of drie geleden blogde ik hier al eens over de verdwenen dorpen van Walcheren, waaronder Hoogelande. Ook om te laten zien dat leegloop van het platteland geen nieuw verschijnsel is, ook niet in Nederland.

De nieuwste uitgave van het maandblad van de Haagse societeit De Witte besteedt in een artikel aandacht aan het Hofje van Hoogelande, een Haags hofje aan de Johannes Camphuysstraat ter plekke, weinig bekend, ver van het centrum, en gebouwd in 1907 in neo-renaisance stijl.
Het verving toen het bouwvallig geworden Hofje van Hoogelande aan de Boekhorsterstraat in het Oude Centrum. En dat was gebouwd in 1669 door jonkheer Eduard van Hoogelande. Deze Eduard kwam uit een vermogende katholieke familie die haar naam ontleende aan de heerlijkheid Hoogelande, inderdaad op Walcheren. Toen Middelburg in 1574 overging naar Oranje vertrok deze familie naar Leiden, waar ze een rol speelde in de universiteit die een jaar later door Willem van Oranje werd gesticht. En waar religieuze tolerantie een groot goed was.

100 jaar AAEA

 Paul W. Barkley scheeft A Centennial History of the AAEA waarin hij de geschiedenis van de Amerikaanse landbouweconomen-vereniging documenteerde. Niet alleen leuk om te lezen, maar er staan opvallende zaken in.
Zo heeft de vereniging een historie van commissies die tot standpunten moesten komen o.a. over terminologie in het vakgebied. Juist op dat terrein was er een commissie die decennia lang vergaderde en het in het midden van de vorige eeuw uiteindelijk het over veel eens kon worden maar nauwelijks over begrippen waar ook nu nog steeds veel discussie over is, zo merkt Barkley op: zoals de kostprijs van producten, de beloning van arbeid e.d.
Verder merkt de auteur op dat er in de jaren twintig (toen na de hoge prijzen van de eerste wereldoorlog de landbouw in een crisis werd gedompeld die tot de tweede wereldoorlog zou duren) bij de wetenschappers nauwelijks enige aandacht was voor actuele maatschappelijke issues. Wie beweert dat het vroeger beter was, kijke uit.

Vlaamse boeren boeren goed

Gisteren even naar Brussel op en neer. Na diefstal van een laptop en een bezoek aan de Brusselse Flikken was er nog tijd om op de universitaire societeit even de kranten door te bladeren. Het financiele dagblad De Tijd meldt dat de Vlaamse boeren dit jaar een inkomensstijging van 40% zullen meemaken. Volgens deze eerste inkomensprognose van het seizoen, van de Belgische Boerenbond, gaat het vooral in de akkerbouw goed en ook de melkveehouderij ziet een herstel. Varkenshouders daarentegen hebben het zwaar door de hoge veevoerprijzen. Gemiddeld pakt de marktwerking dus goed uit, met dank aan de Russische branden en het exportverbod. De inkomens liggen nog wel onder het niveau van zo'n 5 jaar geleden.