Unox

 De ACM heeft een stokje gestoken voor de aankoop van Unox door Zwanenberg. Het leidt tot teveel marktkracht of zelfs een monopolie in de rookworsten, niet goed voor de consument. Wel grappig dat Unox ontwikkeld werd door Unilever bij de oude concurrent Hartog in Oss. Unox zal wel afgeleid zijn van Unilever in Oss, denk ik. Maar ook Zwanenberg was ooit eigendom van Unilever.

Die wijsheden haalde ik afgelopen jaar uit het boek van Paul Brusse: Bedrijvigheid in stad en streek. Aan zijn boek ontleen ik het volgende:

Oss werd een centrum voor de voedingsmiddelenindustrie. Er was een joodse gemeenschap waaruit diverse handelaren in boter voortkwamen. Simon van de Bergh, boterhandelaar, en begon in 1872 een fabriek voor margarine. Hij verplaatste het bedrijf in 1891 naar Rotterdam  en nam veel joodse werknemers mee, want zijn katholieke rivaal Anton Jurgens nam geen Joden aan. Na de fusie van de twee rivalen en de vorming van Unilever werd de fabriek van Jurgens vrij snel gesloten. Zoon Sam volgde Simon op.

Arnold en Nathan Zwanenberg uit het bij Oss gelegen Heesch hoorden ook tot dat joodse ondernemersnetwerk en handelden in vee op Engeland en Duitsland. Toen die landen eind 19^e eeuw de import van levend vee verboden, begonnen ze een exportslachterij. Oss was in 1891 op het spoorwegnet aangesloten en had daarmee via Vlissingen een uitstekende verbinding met Londen. In 1886 vestigden ze hun slachterij in Oss. Hun buurman werd de slachterij van Hartog Hartog. (wiens voor- en achternaam gelijk waren). Hij was getrouwd met een dochter van de broer van Sam van den Bergh. Het werden de twee grootste slachterijen in Nederland. Blijkbaar bloeiden de bedrijven in Oss in concurrentie met elkaar. In 1939 zouden ze goed zijn geweest voor de helft van de bacon-industrie.

Hartog werd in de jaren dertig onderdeel van Unilever dat vanaf 1937 Unox als merk gebruikte. Zwanenberg kwam in 1970 ook in handen van Unilever.  Maar voor die tijd had het al in 1926 het bedrijf Organon opgericht voor de verwerking en verwaarding van slachtafval. Een jaar later, in 1927 brengt het Davitamon op de markt en in 1962 introduceerde het de anti-conceptiepil. De pil en het varken zijn dus zeer met elkaar verbonden.

Voor meer van dergelijke verhalen: lees het boek van Brusse.

De Negorij

 Een taalkwestie. Ik lees een boek van een jaar of 10 geleden over Brabantse landgoederen. En in de keurige tekst spreekt de auteur ineens over een Godverlaten Negorij in de Peel. Ik vroeg me af of dat woord nog wel kon. Het N-woord is immers verbannen als krenkend. 

De wiki biedt uitkomst:  het woord negorij komt uit het Maleis en betekent gewoon plaats of stad. Met in het Nederlands een wat negatieve bijklank omdat de kleinste Indonesische dorpjes zich Negori noemen. Oudere woordenboeken blijken het nog wel eens aan een verzameling hutten van slaafgemaakten op een plantage te koppelen. Maar ten onrechte , deze koppeling op basis van een klankovereenkomst en die woordenboeken zitten ernaast.. 

Conclusie, er is geen enkel bezwaar tegen het gebruik van de uitdrukking. Maar toch denk ik dat hij in de vergetelheid raakt. 

Economendag en ESB

 De wereldwijd oudste vereniging van economen KSV hield gisteren in Den Haag de jaarlijkse nationale Economendag. Dat was weer een drukke en interessante dag. De Tinbergen lezing werd uitgesproken door Nobelprijswinnaar Ester Duflo. Niet zozeer over haar onderzoek met behulp van experimenten, maar over de klimaatproblemen, het feit dat Afrika en India daar meer last van hebben dan wij, dat daar ook de meeste uitstoot gaat ontstaan als ze wat welvarender worden en dat ook wij als koper van hun spullen de meeste schade veroorzaken en veroorzaakt hebben. En dat je daar het goedkoopst emissies kunt reduceren. Met een klimaatfonds kun je dat oplossen. Probleem is wel, wie in het westen vult het fonds. De gewone man koopt liever een airco en gaat dat niet doen. Dus de multinationals en de miljardairs moeten volgens hun boek Just Economcis dokken.

Ik was nog nooit direct na een Nobelprijswinnaar opgetreden, maar in een ander zaaltje na de koffie met 40 in plaats van 400 mensen was dat gisteren wel het geval. We hadden een interessante sessie over grond, met een toelichting van mij op het Rli advies Grond voor Verbetering. een verhaal van Willem Korthals Altes (Delft, Bouwkunde) over internationale vergelijking (in veel landen is de GLB premie even hoog als de betaalde pacht volgens cijfers van de EU) en van Erwin van de Krabben over een gebiedsaanpak die in steden wordt gevolgd en ook op het platteland gevolgd zou kunnen worden). 

Het economenblad ESB maakt altijd veel reclame voor deze dag. Het was dus treffend dat ze een nieuw paper online zetten dan de Rli Commissieleden van genoemd advies schreven om de economie achter het advies nog eens te belichten. Hier is het. 

Bloemlezen

 

De media hadden de afgelopen weken een paar interessante artikelen. In zijn editie van 10 oktober  meldde The Economist dat tal van landen vinden dat de obesitas uit de hand loopt en er maatregelen genomen moeten worden in de voedselketen. Onder de kop The state v sugar, salt and fat. Maatregelen lopen uiteen van verplichte Nutri-score tot regels die '2 voor de prijs van 1' verbieden voor ongezonde producten en voorschriften die producten niet op verkoopbevorderende plekken (bij de kasse, in de belangrijkste looproute, op ooghoogte) aan te bieden. En natuurlijk accijnzen.. Geen aandacht voor Nederland, maar we lopen dan ook niet voorop. 

De Boerderij van 14 oktober meldt dat de export van fokvaarzen, ooit de trots van de melkveehouderij, volledig is stilgevallen en vermoedelijk ook niet meer terugkomt. Fosfaatrecchten maakten het opfokken veel minder aantrekkelijk, blauwtong joeg de kopers schrik aan. Denemarken heeft de business naar Marokko overgenomen. 

Moerputten

 Deze week waren we ook nog bij Den Bosch. Voor een wandeling boven en door de Moerputten. Staatsbosbeheer heeft daar een leuke 5 km lange wandeling. Die gaat over de spoordijk en spoorbrug van de voormalige spoorlijn Den Bosch - Lage Zwaluwe, langs de schoenenindustrie van Waalwijk en omgeving (de Langstraat) en daarom ook bekend als Halvezolen-lijntje. Zoals we ook een Kippenlijntje hebben van Amersfoort naar Ede.  Enfin, de spoorbrug bleek ooit te duur om af te breken en is nu een landmark in het gebied waar Den Bosch ooit zijn turf vandaan haalde. De reis waard.

In de Kamer

Gisteren hadden we het genoegen het Rli advies Grond voor Verbetering toe te lichten in de Tweede Kamer. Interessante sessie met mooie vragen door goed voorbereide kamerleden. De sessie staat online bij de Tweede Kamer. Zie alhier

Veenweide in Zegveld

Deze week hadden we het genoegen om op excursie te zijn in Woerden en bij het Veenweide Innovatie Centrum in Woerden. Heel interessant om te zien hoe men met een innovatieaanpak zoals die in het grote bedrijfsleven wel wordt gebruikt, probeert nieuwe concepten te ontwikkelen om problemen van de veenweide op te lossen. Met oplossingen voor middenbedrijven om die toekomstbestendig te maken en een scenario met een beperkt aantal zeer grote extensieve bedrijven te midden van vrijkomende agrarische bebouwing van een alternatief te voorzien. De echter innovaties zijn vermoedelijk maar voor een deel technisch, eerder zijn ze organisatorisch o.a. in beleid. Willen we betalen voor waterdiensten?  Willen we peilverhoging afkopen met een aantal windmolens ?  Willen we betalen voor niet-uitgestoten CO2 omdat we dan fors besparen op kosten van bodemdaling zoals aanpassen infrastructuur ?

En het fotootje roept de vraag op of witte koeien meer zonlicht reflecteren minder behoefte hebben aan schaduw dan zwartbonte ?