Bestaat er zo iets als Datagrabbing?

In het kader van de discussie over Mijn Boerendata hier een boeiende link uit de VS

Mijn boerendata 2

Vrijdag lichtte ik hier toe dat ik geinteresseerd ben geraakt in de eigendom van data. Zijn die van de boeren of hun toeleveranciers en afnemers? Hoe delen we die in de wereld van big data?

Hier een voorbeeld van hoe dat in het contract staat van een laboratorium dat monsters van boerengrond onderzoekt:
Het laboratorium "behoudt zich alle rechten (van intellectuele eigendom) voor in de meest uime zin en in de meest volledige omvang." Volgt een verwijzing naar artikel 10 van de auteurswet en "Opdrachtgever erkent dat [het laboratorium] ter zake rechthebbende is".
Wel heeft de boer het "recht de door [het laboratorium] geleverde producten en diensten aan te wenden voor eigen gebruik. Uitgebrachte rapporten mogen door opdrachtgever slechts met de naam van [het laboratorium] worden gepubliceerd. Ieder ander gebruik (daaronder begrepen reclame-uitingen) is niet toegestaan zonder schriftelijke toestemming".

Hier mag de boer dus meer dan in het geval van het accountantsbureau waar ik het vrijdag over had. Maar ook het laboratorium krijgt rechten om zaken te gaan doen met de verzamelde data: het laboratorium "behoudt zich het recht voor de in het kader van de uitvoering van een opdracht vergaarde kennis, gegevens en ervaring voor andere doeleinden te gebruiken en de monsters te gebruiken voor ander onderzoek, mits de anonimiteit van opdrachtgever is gewaarborgd". 

Dat maakt het dus mogelijk een tabel over de bodemtoestand van de provincie te verkopen (of een kaartje, maar dat tast misschien de anonimiteitsafspraak aan) aan het waterschap of milieu-onderzoekers. Dat hoeft niet slecht te zijn voor de landbouw, en als er maar genoeg concurrentie is tussen die laboratoria: dan worden daarmee geen overwinsten gemaakt maar kan de prijs voor de grondmonsters lager liggen omdat ze gesponsord wordt door de dataverkoop.

Blijf benieuwd naar andere voorbeelden. In de VS is er discussie over combines die de oogstdata real time door zouden sturen naar de John Deeres en Monsanto's van deze wereld. Net als melkrobots hun data naar de fabrikant sturen. Tijd voor crowd-research: Wat zou er in dat type contracten staan ?

Misschien wel een bepaling zoals bij het laboratorium "partijen verbinden zich jegens elkaar tot volledige geheimhouding van alles wat hen ter kennis komt (op welke wijze dan ook) met betrekking tot de opdracht in meest brede zin."

Mijn boerendata

Ik loop al een tijdje met het idee rond dat de eigendom van data een issue wordt. Boeren zijn niet anders dan consumenten op Facebook en geven  hun data soms makkelijk af. En de grotere ondernemingen hebben een big-data strategie waarbij ze veel gegevens verzamelen om er informatie uit te halen. Dat is goed als dat de dienstverlening aan boeren verbetert of consumenten informatie over het product leveren dat de aankoop bevordert.

Het wordt bedenkelijker als die agri-ondernemingen die data afschermen voor verder gebruik door anderen, waarmee hergebruik geblokkeerd wordt. Dat gaat tegen open data en open innovatie in. Dan komen de voordelen vooral bij de agri-business: boeren worden zo gebonden aan bepaalde ondernemingen dat switchen van afnemer of leverancier lastiger wordt.
En vandaar dat wij met de EU werken aan systemen om dat dataverkeer open te houden, zodat ook app-bouwers er hun advies-apps op kunnen laten draaien.

Hoe erg dit issue is, weet ik niet. De Wall Street Journal had onlangs wel een artikel waarin ze  Amerikaanse boeren ten tonele voerden die vonden dat de grote jongens als John Deere en Monsanto zoveel real-time informatie uit de combines haalden dat ze voordelen op de termijnmarkt zouden realiseren die ten koste zou gaan van de prijsvorming voor boeren.

Enfin, voor Nederland ben ik (voor ons EU project om het probleem te problematiseren, zo begint onderzoek) begonnen wat voorbeelden te verzamelen. Ik zal ze hier delen want ik hou me aanbevolen voor uw mailtjes met andere voorbeelden.
Hierbij een citaat uit de voorwaarden van een accountantsbureau die een klant wordt geacht te tekenen:
"Wij hebben begrepen dat het verwachte gebruik en de verspreiding van de door ons samengestelde informatie beperkt blijft tot uzelf en uw bankrelatie. Belangrijke wijzigingen in het gebruik of de verspreiding van de jaarrekening zullen door u aan ons worden gemeld. Het is niet toegestaan de samengestelde jaarrekening zonder onze toestemming openbaar te maken".

Voor de goede orde: hier gebeurt niets verkeerds, het accountantsbureau stopt zijn kennis in de jaarrekening en heeft vermoedelijk dus een intellectueel eigendom, net als The Beatles op hun liedjes. Alleen is het de boer nu wel verboden om de jaarrekening te delen met de belastingdienst (dat zal wel niet de bedoeling zijn), de kamer van koophandel (idem), de studiegroep onderleiding van de DLV, een risk-management bureau (beide misschien deels concurrenten van de accountant), het LEI, of de melkfabriek (om te laten zien hoe duurzaam mijn productie is met lage inputs van mineralen).

Op een bijeenkomst van accountants heb ik vorig jaar al eens voorgesteld om 100 euro meer te betalen om een elektronische versie in XBRL van de jaarrekening te krijgen, die ik dan naar hartelust voor ander nuttig gebruik aan zou kunnen wenden. Misschien moeten boeren zich eerst gaan organiseren om handelsvoorwaarden over data uit te onderhandelen.

Ik zie je voorbeelden of mening tegemoet.