Eerste Kamer

Dit voorjaar was ik te gast bij de Commissie LNV van de Eerste Kamper. Als dan voor een presentatie kreeg ik een leuk boekje mee over de Kamer. Het relatiegeschenk beschrijft ook de geschiedenis. Die is best bijzonder.

De Staten-Generaal gaan terug op het Bourgondische rijk en was in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden het hoogste gezagsorgaan. Na de Franse Revolutie in 11789 riepen de patriotten de Bataafse Republiek uit, met Franse hulp en die lieten zich daar goed voor betalen. Deze Bataafse revolutie was een combinatie van een staatsgreep waarin een ander land om een invasie werd verzocht. Het leidde in 1798 tot de Staatsregeling, die de eerste Grondwet was. Waarin ook de fundamentele rechten en vrijheden werden geregeld. De Staten-Generaal werden vervangen door een / het Vertegenwoordigend Lichaam. In tegenstelling tot de oude Staten-Generaal bestond dit uit twee kamers. De Eerste Kamer van 64 leden moest weten ontwerpen en maken, de Tweede van 60 leden moest ze goedkeuren of verwerpen.

In 1801 werd het alweer afgeschaft. En in 1806 werden de Fransen met het Koninkrijk Holland bezetters in plaats van bevrijders. In 1813 werd Willem Frederik, de oudste zoon van de laatste stadhouder, koning, onder de voorwaarden van een de "waarborging van een wijze constitutie". Dat werd de grondwet van 1814, opgsteld door een commissie onder leiding van Gijsbert Karel van Hogendorp. De term Staten-Generaal kwam terug met ;één kamer van 55 leden., per provincie gekozen door Provinciale Staten.

Maar lang zou het niet standhouden, want tegelijkertijd maakte het Congres van Wenen voortgang en in maart 1815 riep Willem Frederik zich uit tot koning Willem I over het Koninkrijk der Nederlanden, het door het Congres samengevoegde Nederland en Belgie (of beger: de Zuidelijke Nederlanden). En de Belgenb wilden een Eerste Kamer voor de adel, terwijl WIllem wel wat voelde voor een soort Hogerhuis zoals in Engeland.  En zo kwam er een door de Provinciale Staten gekozen Tweede Kamer en een EErste Kamer waarvan de leden door de Koning voor het leven werden benoemd.  Beide kamers mochtend wetsvoorstellen doen, maar in de praktijk regeerde Willem I bij Koninklijk Besluit. De Belgen vonden de Eerste Kamer vooral de dierenuitn van de Koning ('menagerie dur Roi).  Want veel wetsvoorstellen van zuidelijke Tweede Kamerleden sneuvelden in de Eerste Kamer.  De autoritaire en centralistische aanpak van Willem I leidde tot de afscheiding van de Belgen. 

De Eerste Kamer overleefde de scheiding. Met de Grondwet van 1848 werden wel wijzigingen aangebracht: voortaan werd de Tweede Kamer door de bevolking (althans het deel dat daartoe gerechtigd was) gekozen, de Provinciale Staten mochten de Eerste Kamer kiezen.. 

Uit: Van Verleden naar Heden. 

Aan de slag

 

Gistermiddag trad ik op op de EUR. Lang geleden dat ik in de collegebanken aldaar zat, nu mocht ik voor de zaal staan. Ik was uitgedaagd om mede aan de hand van wat Rli adviezen mijn gedachten te laten gaan over de modernisering van de landbouw, ons platteland en bijbehorend voedselsysteem. Ik hield het bij een beperkt aantal sheets die 7 stappen illustreren, maar voor wie het na weil lezen is hier een wat langere versie inclusief  verwijzingen naar papers.

waar sta ik?

 Je ziet ze zelden meer, deze oude ANWB wegwijzers. Een jaar of 15 geleden zag ik mijn laatste, in Paramaribo. Maar deze week was ik in Kloetinge, mooi dorpje bij Goes. Ga er vooral eens kijken, de open dagen voor Zeeuwse tuinen of monumentendag is een mooie aanleiding. Wij kregen een persoonlijke preview. 

Een cent van 't blad

 Een boek dat net als het vorige over Zeeuwse vrouwen een mooie bijdrage aan de oral historie is, is een boek met zeer uitgebreide interviews met bewoners van Walcheren uit de vorige eeuw. In dit geval weinig oorlog, want de interviews met mensen die in het begin van de eeuw geboren zijn stoppen bij de Tweede Wereldoorlog. Het was de bedoeling van de auteus om juist die periode tot 1940 voor het voetlicht te brengen.

Dat is ze prima gelukt, je leert allerlei details over het leven die je in de statistiek niet zomaar vindt. Zoals dat zaaien van blauwmaanzaad nog met de hand gebeurde, terwijl graan al me de machine werd gezaaid. Reden was dat er maar weinig van het fijne zaad per hectare nodig was, 3 ons per gemet (7,2 ons per ha).  Het werd dan ook gemengd met zand gezaaid.  En boeren hadden een gat in de nok van de schuur om uilen in de schuur te krijgen. Want uilen eten net als de schuurkatten muizen, die zo minder kans krijgen in de graanopslag.

Ook hier het verhaal dat boeren 3 gulden op het loon inhielden als een arbeider pensioengerechtigd werd en  en de uitkering kreeg waarvoor de werkgever elke maand 60 cent had betaald. Di keer uit de mond van Bram Cevaal, die landarbeider op Ter Linde was. Dat was eigendom van een "heel rijke" mevrouw, mevrouw Tak van Poortvliet. Ze kwam soms met haar vriendin van Domburg lopen en moest dan door de boer na een kopje thee met de verenwagen worden teruggebracht. Er was ook altijd een kamer voor haar beschikbaar op de herenboerderij. 

Auteurs zijn Peter Louwerse en Anton Sinke (uitgaveDe  Koperen Tuin, Goes, 2000). Gek genoeg ontmoette ik die laatste twee weken geleden op mijn Probus club nadat ik de avond ervoor het boek ter hand had genomen. Hij woont in Nieuwerkerk aan den IJssel en sprak over andere werk van hem, boeken over heiligen.. Kleine wereld. 

En de titel: die verwijst naar een oude gewoonte. Soms kregen kinderen een cent  als een zakegeld. Daarmee konden ze naar de winkelier die snoep verkocht en een snoepje van een cent of een halve cent van een presenteerblad uitzoeken. 

zeven zeeuwse vrouwen

De oorlog is ook nooit ver weg in ee boekje van Kees Slager dat de levensverhalen opschrijft van zeven doodgewone vrouwen uit het Zeeuwse. Verhalen over hoe hun leven voor tijdens en na de oorlog er uitzag. Oral history dus over zaken waar je in de geschiedenisboeken weinig over leest. Het boekje werd in 1995 uitgegeven bij de Koperen Tuin in Goes. Mijn exemplaar valt van ellende uit elkaar, niet omdat het stukgelezen is, maar blijkbaar is het een slecht gelijmde pocket. 

Voor deze blg is het openingsverhaal van de landarbeidster  uit 1914 het relevantst. Geboren in 1917 in Poortvliet, maar ook met haar vader, boerenknecht, mee verhuisd naar West-Brabant en de Bieschbossch om uiteindelijk op Noord-Beveland te eindigen.  De armoede is schrijnend, het leven bestond uit werken, eten slapen. Ook voor kinderen die van de lagere school afkwamen. Pas in de jaren 50 kwam er wat verlichting met kortere werkweken en geld voor een radio. 

Ook de verhouding tussen landarbeider en boeren was vaak problematisch. Soms woonden ze in een huisje dat een boer voor de knecht had, maar ook dat kon problemen geven. Zo kreeg vader ontslag omdat zijn vrouw (haar moeder) niet aan de eis van de baas voldeet dat de buurvrouw (wier man zijn werk niet goed had gedaan) niet meer van het gemeenschappelijke keukentje gebruik mocht maken, en moeder dat weigerde uit te voeren. Ook de pensioenregeling waarvoor de arbeiders elke week een zegel van 60 cent hadden geplakt, had in het begin weinig effect. Als knechten bij de pensioengerechtigde leeftijd toch doorwerkten (omdat het pensoen te laag was) verlaagde de baas het loon me de 3 gulden pensioen (p.21).

De geportretteerde was ook zelf landarbeidster op Noord-Beveland, tot dat op haar 45ste van de dokter niet meer mocht. Blijkbaar geen ongebruikelijke baan voor vrouwen op zo''n eiland. 

Nieuw Walcheren

Mijn blogpost over Zware Tijden (eerder deze week) verdient nog een aanvulling. Ik las ook de brochure van de Stichting Nieuw Walcheren met de titel Nieuw Walcheren roept!.  Deze stichting zamelde geld in voor het herstel van het eiland na de inundatie. Gedrukt op nog schaarse papier met  foto's van het ondergelopen eiland en een tekst die oproept bij de dragen. Onder het motto "Voor een Bevrijd EUopa een Verdronken Walcheren".  Het gevoel was dat men een zware bijdrage had geleverd aan de bevrijding, en daar mocht wel wat hulp tegenover staan. De kaft van de brochure is een wel erg schematische plattegrond van het eiland. 

Ruim tachtig jaar later hebben de wegen weer hun karakteristieke beplanting, zo bleek me gisteren.