Je ziet ze zelden meer, deze oude ANWB wegwijzers. Een jaar of 15 geleden zag ik mijn laatste, in Paramaribo. Maar deze week was ik in Kloetinge, mooi dorpje bij Goes. Ga er vooral eens kijken, de open dagen voor Zeeuwse tuinen of monumentendag is een mooie aanleiding. Wij kregen een persoonlijke preview.
Een boek dat net als het vorige over Zeeuwse vrouwen een mooie bijdrage aan de oral historie is, is een boek met zeer uitgebreide interviews met bewoners van Walcheren uit de vorige eeuw. In dit geval weinig oorlog, want de interviews met mensen die in het begin van de eeuw geboren zijn stoppen bij de Tweede Wereldoorlog. Het was de bedoeling van de auteus om juist die periode tot 1940 voor het voetlicht te brengen.
Ook hier het verhaal dat boeren 3 gulden op het loon inhielden als een arbeider pensioengerechtigd werd en en de uitkering kreeg waarvoor de werkgever elke maand 60 cent had betaald. Di keer uit de mond van Bram Cevaal, die landarbeider op Ter Linde was. Dat was eigendom van een "heel rijke" mevrouw, mevrouw Tak van Poortvliet. Ze kwam soms met haar vriendin van Domburg lopen en moest dan door de boer na een kopje thee met de verenwagen worden teruggebracht. Er was ook altijd een kamer voor haar beschikbaar op de herenboerderij.
Auteurs zijn Peter Louwerse en Anton Sinke (uitgaveDe Koperen Tuin, Goes, 2000). Gek genoeg ontmoette ik die laatste twee weken geleden op mijn Probus club nadat ik de avond ervoor het boek ter hand had genomen. Hij woont in Nieuwerkerk aan den IJssel en sprak over andere werk van hem, boeken over heiligen.. Kleine wereld.
En de titel: die verwijst naar een oude gewoonte. Soms kregen kinderen een cent als een zakegeld. Daarmee konden ze naar de winkelier die snoep verkocht en een snoepje van een cent of een halve cent van een presenteerblad uitzoeken.
De oorlog is ook nooit ver weg in ee boekje van Kees Slager dat de levensverhalen opschrijft van zeven doodgewone vrouwen uit het Zeeuwse. Verhalen over hoe hun leven voor tijdens en na de oorlog er uitzag. Oral history dus over zaken waar je in de geschiedenisboeken weinig over leest. Het boekje werd in 1995 uitgegeven bij de Koperen Tuin in Goes. Mijn exemplaar valt van ellende uit elkaar, niet omdat het stukgelezen is, maar blijkbaar is het een slecht gelijmde pocket.
Ook de verhouding tussen landarbeider en boeren was vaak problematisch. Soms woonden ze in een huisje dat een boer voor de knecht had, maar ook dat kon problemen geven. Zo kreeg vader ontslag omdat zijn vrouw (haar moeder) niet aan de eis van de baas voldeet dat de buurvrouw (wier man zijn werk niet goed had gedaan) niet meer van het gemeenschappelijke keukentje gebruik mocht maken, en moeder dat weigerde uit te voeren. Ook de pensioenregeling waarvoor de arbeiders elke week een zegel van 60 cent hadden geplakt, had in het begin weinig effect. Als knechten bij de pensioengerechtigde leeftijd toch doorwerkten (omdat het pensoen te laag was) verlaagde de baas het loon me de 3 gulden pensioen (p.21).
De geportretteerde was ook zelf landarbeidster op Noord-Beveland, tot dat op haar 45ste van de dokter niet meer mocht. Blijkbaar geen ongebruikelijke baan voor vrouwen op zo''n eiland.
Ruim tachtig jaar later hebben de wegen weer hun karakteristieke beplanting, zo bleek me gisteren.
