Discussie over de PAC

 Mijn Franse collega's schreven (in het Frans) een boek om de discussie aan te wakkeren over het nieuwe GLB. Ik mocht bijdragen aan een hoofdstuk over GLB en innovatie. Hier is de link naar het boek. 

eigendomsrechten op kennis

Het 19e paper uit het boek van Colombatto is van Christiano Antonelli en is getiteld "The governance of localised technological knowledge an the evolution of intellectual property rights". Geschreven in kader van een EU project. Met met het ook op mijn AKIS werk een heel nuttig paper. Ik citeer enkele van de alineas uit de conclusies:
"Since the old days of knowledge as a public good, a lengty process has been taking place. There is now a better understanding of the dynamics of knowledge accumulation, and appropriability conditions seems less relevant. Today demand and network externatlities play a much stronger role. Transactions in knowledge take place in markets characterised by knowledge transaction costs and governance mechanisms.
The better understanding of the generation of technological knowledge made possible by the localised approach, and the results of the new enquiry in the economics of knowledge draw attention to the economic characteristics of knowledge in terms of levels of fungiibility, complexity, stickiness and appropriability and its forms - tacit, articulated or codified. The analysis of the conditions for tradability is the ultimate result of these advances. Tradability, however, is a not a sufficient condition for dynamic efficiency in the marketplace.
When increasing returns matter, as in the case of technological externalities, and the price mechanism is unable to convey all the relevant information, the markets are unable to set the right incentives and hence move in the right direction.
Wat zoals in de telecom, reden kan zijn om het eigendoms recht en het gebruiksrecht te splitsen (een exploitant van een telefoonnetwerk mag je niet weigeren) en prijzen vooraf te reguleren.

Ontstoken wortel in onderzoeksbeleid

Ik zit vandaag in Boedapest om over Agricultural Knowledge and Innovation Systems van gedachten te wisselen. Met een lezing mijnerzijds als aftrap [hoewel ik al in de jaren 80 leerde bij spreken niet voor te lezen].
Goede reden om nog een een stukje uit de NRC van dit weekend te documenteren, enigszins in vervolg op een eerder stuk en blog over economisering van de publieke dienstverlening
In een stukje van Margriet van der Heijden met de titel "Op wetenschap is een lachspiegelmodel van de vrije markt losgelaten" (en met een chapeau Onrust en rumoer) citeert ze de fysicus en PvdA-lid Jelmer Renema die vindt dat het systeem is dolgedraaid: "Op de wetenschap, net als op veel andere publieke diensten, [is] een soort van lachspiegelmodel van de vrije markt losgelaten. Het idee dat het beste resultaat vanzelf komt bovendrijven als je mensen in harde competitie om beschikbare middelen laat aangaan".
Renema gelooft niet dat je zo het beste bovenhaalt, zie bankier Bernie Madoff en wetenschapper Diederik Stapel. En dat zou komen omdat wel het middel (competitie) maar niet het doel is gedefinieerd. Relevance lost. "wat moet dat dan zijn, dat beste resultaat dat boven moet komen drijven; waaraan moet het voldoen, welke rol speelt wetenschap in onze samenleving".
Als je die vragen niet oplost (en hij verwijt  de beweging Science in Transition dat niet te doen) dan zullen bestuurders de kritiek aangrijpen om "het dolgedraaide systeem in bedwang te houden met nog meer regeltjes en controlemechanismen". Volgen enkele voorbeelden van handtekeningen- en parafenjacht. "Het leidt tot cynisme. Tot een houding: als wij doen alsof we luisteren, dan kunnen zij doen alsof ze de baas zijn. Terwijl je eigenlijk samen zou willen nadenken over de vraag waarom wetenschap belangrijk is en hoe de wetenschap de maatschappij moet dienen".
Misschien moeten we het in het AKIS-3 rapport citeren - of zou het een typisch Nederlandse discussie zijn? Of zouden doel en relevantie in agro duidelijk en onomstreden zijn ?

NRC 3 mei 2014

economisering publieke dienstverlening

Interessante bijdrage in de NRC van afgelopen zaterdag over de stress tussen klagende professionals en falende managers in de klassieke publieke sectoren als politie, zorg, onderwijs, rechterlijke macht en volkshuisvesting. Aanleiding is de problematiek bij de NZa, waar klokkenluider Gotlieb een dossier opstelde en zelfmoord pleegde.
De Utrechtse hoogleraar Mirko Noordegraaf (Publiek management en medeauteur van Professionals under pressure) wijst op het feit dat deze sectoren in een overgangssituatie zitten van de verzorgingsstaat. Met permanente reorganisaties als gevolg. Drie ontwikkelingen voeren zijn inziens dan de boventoon:
1. De overheid trekt zich meestal om financiele redenen terug en biedt meer ruimte aan marktwerking
2. De burgers zijn mondiger en assertiever en stellen hogere eisen
3. Organisaties die publieke diensten verlenen zijn bang en onzekrer en leggen om dat te ondevangen meer de nadruk op controle en disciplinering.
Dat heeft er ook mee te maken dat het ingewikkelder is dan in de echte markt, waar je op een maatstaf als aandeelhouderswaarde kunt sturen. Hier is het meten van prestaties ingewikkelder en onderwerp van politieke of maatschappelijke discussie tijdens de reorganisatieperiode.
Ben Fruytier van de Hogeschool Utrecht: "wat je altijd ziet is dat managers die het moeilijk hebben, hun toevlucht nemen tot allerlei instrumenten waarachter ze zich gaan veschuilen: tijdschrijven, verantwoorden, monitoren, chekcen, targets, doorlooptijden, dagplannen, noem maar op". Ben Tiggelaar komt tot vergelijkbare conclusies en beveelt decentralisatie aan naar teams die weten wat collega's doen. Blaming the managers helpt niet. Noordegraaf en Fruytier pleiten ook voor nieuwe vaardigheden van professionals om in klienschalige teams te werken waarbij management- en professionele vaardigheden geintegreerd kunnen worden.

NRC: De klagende professional tegen de falende manager, NRC 19.4.2014

losgezongen sociologie

In ons Euroepse AKIS werk wordt regelmatig aandacht besteed aan de interactie tussen wetenschap en innovatie in de praktijk. En niet alleen daar wordt geklaagd dat de werelden te ver van elkaar afstaan en dat de grote nadruk op wetenschappelijke publicaties en citaties een doorgeslagen prikkel is. Nu hebben ook veel wetenschappers er belang bij daar over te klagen, maar het ene na het andere rapport komt met dit punt. Sociologisch gezien is het en vogue.

Sommige socioloigsche betrokkenheid
is ronduit schadelijk: Marx  & Engels

In Nederland was het eerder NWO en nu ook de Nederlandse Sociologische Vereniging (NSV). Voorzitter  Jan Willem Duyvendak doet in de NRC van dit weekend zijn beklag: te grote druk om in het Engels over specialistische issues te publiceren, te weinig betrokkenheid bij de nationale discoursen.
Dat onder de titel Losgezongen van het eigen land (taalkundige uitstap: ik dacht nog even dat dit een teveel op Anouk geinspireerde titel was en dat het losgezogen moet zijn (van zuigen), maar natuurlijk weet de krant het beter - hoewel mijn Van Dale er over zwijgt en de spellingscontrole van Google beide fout vindt). Aanleiding is de NSV nota "Naar een evenwichtiger kwaliteitsbeoordeling van sociologisch onderzoek" en de daarin gebezigde alarmerende toon.
Volgens journalist Dirk Vlasblom is de mooiste zin uit het rapport: "De ironie (..) is dat het begrip publicatie in zijn tegendeel is verkeerd: wat telt als publicatie bereikt niet langer enig publiek, terwijl wat wel door het publiek wordt gelezen, niet wordt erkend als publicatie (en daarom steeds minder zal worden geschreven)".
Ik noteer het, misschien een mooi citaat voor ons Europese rapport later dit jaar. Levert de sociologen weer een citatie op. En ik ben benieuwd of het aantal sociologische blogs toeneemt. Economen kunnen uitleggen dat het laatste kwartiertje in 45 uur werken marginaal beperkte waarde heeft voor de Engelse publicatie en grote waarde voor de start van de wetenschapscommunicatie.

agrarische kennis en innovatiesystemen

Wie net als ik belangstelling heeft voor hoe het verder moet met agrarische kennis- en innovatiesystemen in Europa kan wellicht wat met de mail die ik deze week in mijn netwerk rondstuurde:

The UK House of Lords has published an interesting report with their view on AKIS. You can download the report here. De dames (Baronesses) en heren Lords willen minder geld voor grondeigenaren en meer voor innovatie. Dat kwam in het gesprek dat ik met hen mocht hebben ook al boven water.

Over hetzelfde onderwerp organiseerde de OECD in juni een conferentie, dat meldde ik al. De presentaties van de Conference on Agricultural Knowledge System (AKS) staan online.

Bereikbaarheid van de Randstad

NWO bracht ons vanmiddag bijeen in de Gertrudiskapel in Utrecht, een zeer bereikbaar zalencentrum vlak bij het CS. Mooie plek in een oude schuilkerk. Het ging over onderzoeksprogramma's in het kader van de bereikbaarheid van de Randstad en ik mocht er als observator van de sessies in het slotpanel mijn indrukken geven.
De relatie met landbouw ligt vooral bij de stad-landrecreatie (die kilometers kan besparen ten opzichte van de pretparken en de bekende nationale parken verderweg) en in de agrologistiek. Minister Braks heeft eens laten schatten dat 1 op de 3 vrachtautos met voedsel (of bloemen) te maken heeft - een cijfer waarvan de wetenschappelijke onderbouwing overigens moeilijk traceerbaar is.

Het ging in de discussie vooral over de beleidsrelevantie van dit type onderzoek en de interactiemogelijkheden tussen (buitenlandse) AIOs en beleid. Ik denk (en wees erop) dat er ook een rol ligt voor kennismanagement via instituten voor toegepast beleidsonderzoek (logistiek gezien is het toeval dat een paper van een PhD ongeveer gelijktijdig beschikbaar komt met het maken van een beleidsnota), maar dat was niet iedereen met me eens.
Gelukkig veel aandacht voor gedrag en multidisciplinariteit in het onderzoek. Veel bezoekers hadden behoefte aan snelle resultaten van dit blijkbaar relevante programma, kan het niet meer quick and dirty. Nee, voor journal papers niet, dus ook in dit opzicht is verbinding met bv. hoger onderwijs (lectoren) of toegepast onderzoek en consultancy interessant. Verder constateerde ik rare koudwatervrees rond die buitenlandse AIOs en anderen het feit dat mede door ruime FESgelden er weing internationaal wordt samengewerkt en geleerd van buitenlands beleid. Dat verandert dus vanzelf bij de bezuinigingen.
Iemand wees op de rol van onderzoek in het kritisch beschouwen van vooroordelen. Een Delftse hoogleraar gaf meteen een demo: zo schijnen veel mensen elkaar na te praten dat het een schande is dat vrachtauto's gemiddeld maar halfvol zijn. Hij wees er op dat a] die bedrijven zo sterk concurreren, dat dit mogelijk optimaal is en b] dat als je met een volle auto op meerdere adressen gaat bezorgen en je aan het eind los wilt zijn, je gemiddeld half leeg zult rondrijden. Dat kon ineens iedereen volgen - zo simpel is wetenschap soms. Nu maar hopen dat meer mensen economisch gedrag in hun agent modellen stoppen en niet alleen logistiek.

Inhoudelijk kregen we ook nog wel zicht op wat oplossingsrichtingen voor duurzaamheid in mobiliteit: een beetje ruimtere venstertijden, afstappen van het feit dat 80% van de bedrijven gratis parkeerruimte aan medewerkers (en klanten) biedt, en er werd veel waarde toegekend aan de opkomst van de elektrische fiets.
Verder was de vraag hoe we eindelijk de prijzen in de ruimtelijke ordening eens goed krijgen: in de stad bouwen zou 60.000 euro per woning duurder zijn dan in de Vinex. Maar dat komt omdat de projectontwikkelaar niet opdraait voor de kosten van aansluiting op de infrastructuur, die moet (soms achterstallig) door de overheid worden betaald. Zou dat wel gebeuren dan liggen de kosten veel dichter bij elkaar. Franse steden lossen dit deels ook op door een soort forenzenbelasting omdat ze het transport naar de stad duur maken (en er op verdienen en het openbaar vervoer in de stad subsidieren). Dat maakt wonen in de stad aantrekkelijker. De oplossing ligt dus voor het oprapen en het spaart ook weer wat landbouwgrond (die dan natuurlijk geen optiepremie van groen naar rood meer oplevert).

eet-economie

Gisteren vergaderde ik in EU-verband in Brussel bij de Vlaamse Gemeenschap over Kennis en Innovatienetwerken. Geen blog dus. Vandaag kom ik nog even terug op het seminar in Muchen over de economie van ons eetgedrag.
Veel aandacht was er voor obesitas, een heffing op vet, hoge btw op vlees en meer aspecten van economische instrumenten om de overheid onze voedselkeuze te laten beschrijven. Zo was er een zgn. Key Note uit Noorwegen over hun onderzoek naar effecten van belastingmaatregelen via verhoogde BTW op bv snacks en ijs en verlaagde btw op groenten en fruit.
Uit die presentaties valt af te leiden dat je ook hier niet met gemiddeldes (van prijselasticiteiten) moet rekenen. Vaak zijn de light users veel prijsgevoeliger dan de heavy users. Dat lijkt niet te helpen als je de btw verhoogt omdat de light users een groter percentage van hun consumptie achterwege laten. Maar een wat kleiner percentage bij zware gebruikers is relatief veel kilo's en heeft een duidelijk effect op hun (zwaar)lijvigheid. In tegenstelling tot wat veel mensen denken kan daarom een hogere btw wel helpen.
Een lagere btw op gezonde producten als groenten lijkt aardig, en een hoge prijsgevoeligheid lijkt dat te ondersteunen, maar het effect is zo klein dat het weinig om het  lijf heeft als het om ons gewicht gaat. Althans in Noorwegen (waar de groenten so wie so duur zijn).
Verder op het seminar een aantal papers over de effecten van wetgeving inzake labelling etc op gedrag van de industrie om wel of niet met innovatieve producten te komen, ook afhankelijk van de structuur van de bedrijfstak.
Liefhebbers van dit soort onderzoek die overzicht willen, kunnen in augustus 2011 terecht bij Oxford University Press: die kondigen The Oxford Handbook of the Economics of Food Consumption and Policy (van Jayson Lusk, Jutta Roosen en Jason Shogren) aan. Blijkbaar is het topic hot. Volgens sommige amerikanen komt dat ook omdat vakgroepen landbouweconomie op zoek naar inkomsten hun werkterrein de afgelopen jaren verlegd hebben van landbouwpolitiek en boerenbedrijfseconomie naar de gezondsheidszorg omdat daar de budgetten veel groter zijn (en er belangstelling is voor preventie).

governance of science

Vorig jaar deed een groepje experts enkele aanbevelingen over de ethiek van de sociale wetenschappen aan DG Research. De aanbevelingen (zoals Open Access) zijn weinig schokkend, maar toch nuttig. Het rapport staat online.

Embrapa of het Brazilaanse OVO

De landbouw in Brazilie ontwikkelt zich al jaren stormachtig. Tot begin jaren 70 was het land voedselimporterend met een behoorlijke bescherming van de landbouw. Het land werd zelfs beschouwd als ongeschikt voor landbouw, te zure gronden en te tropisch.
Vaak ligt er een forse beleidsingreep ten grondslag aan een verandering en zo ook hier: de angst dat al die importen niet meer betaalbaar zouden zijn, leidde tot een regime-change. De grenzen werden opengegooid voor handel, ineffeciente bedrijven gingen failliet en er werd fors ingezet op wetenschappelijk onderzoek in plaats van subsidies.
Dat wetenschappelijk onderzoek werd geconcentreerd in Empraba, een organisatie grofweg vergelijkbaar met Wageningen. Die richten zich op de zurige en arme gronden van de Cerrado, de savannen. Met heel veel kalk bleek de bodem te ontzuren. Er werd een bacterie ontwikkeld die juist in deze grond stikstof helpt binden. Tweede troef was een specifiek gras uit Afrika halen en veredelen zodat grasopbrengsten sterk omhoog gingen, goed voor de rundveehouderij. Inmiddels worden ook genetische modificeringstechnieken op dat gras ingezet.
Het derde succes, en de belangrijkste, was om soyabonen aan te passen aan de tropen. De plant komt tenslotte uit Japan en Korea. Met een kortere groeiperiode (meer oogsten per jaar) en aangepast aan de wat zurige grond. Het ontwikkelde tot slot van de succeslijst ook no-till farming technieken, met minder grondbewerking dus.Wat achterbleef in de ontwikkeling was overigens het transport: lange afstanden, slechte verbindingen.
The Economist van vorige week documenteerde dit in een mooi verhaal, dat vooral een lofzang is op het Empraba model. Niet onterecht overigens, in Nederland en Denemarken koos men eind 19e eeuw ook voor zo'n model na een landbouwcrisis. En dat werkt nog steeds. The Economist ziet er dan ook veel hoop in voor de wereldvoedselvoorziening en voor Afrika: het is meer een organisatieprobleem dan een technische onmogelijkheid.
Over de Amazone gaat dit verhaal niet, en op de website van het blad levert dat onder lezers dan ook wel wat discussie op.

The Economist: The miracle of the cerrado, 28.8.2010

Samenleving3.0

Op LinkedIn loopt er een serieuse discussiegroep over Samenleving 3.0
Die verleidde me tot de volgende bijdrage:

Wat er in de ICT het minst belangrijk is, is de T van Technologie. Succesvolle toepassingen blijken gebaseerd te zijn op verbeteringen in informatievoorziening, o.a. door betere communicatie, zodat mensen betere beslissingen kunnen nemen.


De T heeft voornamelijk tot effect dat informatievoorziening sneller gaat, er meer data gehandeld kan worden en dat informatieoverdracht op grotere afstanden veel goedkoper is geworden. Dat laatste brengt ook het long-tail effect met zich mee. Heterogeniteit (toch al toenemend door de welvaart) kan daardoor beter bediend worden, gelijkgestemden op grotere afstand kunnen zich makkelijker organiseren en centrale autoriteit boekt daardoor aan belang in. Hetgeen tot een netwerk-maatschappij leidt.

Met twee zorgen: a] gevoelig voor hypes en issue-management waardoor de kwaliteit van besluitvorming afneemt. en b] meer political economy en inequity: sommigen hebben meer belang om zich te organiseren dan anderen zodat de groep die zich wel organiseert de besluitvorming domineren ten eigen gunste en niet-georganiseerden de dupe worden.

Zorgen die natuurlijk door degenen die baat hebben bij de conservering van het oude systeem (zoals de centrale autoriteiten) breed worden uitgemeten.

Het FD Essay

Wie niet zelf het Financieel Dagblad leest, moet dat morgen maar even op zijn werk doen: Henk van Latesteijn en ik schreven het Essay van dit weekend, waarin we betogen dat de agro sector moet blijven innoveren, dat de overheid daaraan moet blijven bijdragen, dat we de experimenten zeker niet als de doodstrijd van een onduurzaamcluster moeten zien en dat we Nederland internationaal moeten positioneren als het Agrolab.NL

Economics!! uitgelegd

Voor wie nog op zoek is naar een korte samenvatting van een handboek economie, hierbij een acronym dat Greg Mankiw op zijn blog publiceerde, aangeleverd door ene Gordon Boronow. Het Wilhelmus van het vak gaat als volgt:

Ten Key Principles in Economics



Everything has a cost. There is no free lunch. There is always a trade-off.
Cost is what you give up to get something. In particular, opportunity cost is cost of the tradeoff.

One More. Rational people make decisions on the basis of the cost of one more unit (of consumption, of investment, of labor hour, etc.).

iNcentives work. People respond to incentives.

Open for trade. Trade can make all parties better off.

Markets Rock! Usually, markets are the best way to allocate scarce resources between producers and consumers.

Intervention in free markets is sometimes needed. (But watch out for the law of unintended effects!)

Concentrate on productivity. A country’s standard of living depends on how productive its economy is.

Sloshing in money leads to higher prices. Inflation is caused by excessive money supply.

!! Caution: In the short run, falling prices may lead to unemployment, and rising employment may lead to inflation.

Wie dat lijstje uit het hoofd leert komt als minister van Financien al een heel eind.

Daisy

Gisteren verscheen bij het LEI onze publikatie "Kennissysteem en belangenbehartiging in de agrosector - een toekomstverkenning". Eerder besteedde ik er in Syscope een colum aan. We constateren dat het agrarische innovatiesysteem (dat we inmiddels maar van het Engelstalige acroniem DAISY - Dutch Agricultural Innovation SYstem hebben voorzien) met de samenwerking tussen bedrijfsleven, belangenbehartiging en kennissysteem redelijk robuust is, maar dat gezien de verschillende ontwikkelingen enige alertheid wel op zijn plaat is. Hopelijk krijgt DAISY een internationaal vervolg.

Lijstje: CUDOS

Kudos is Amerikaans slang voor roem, eer. De socioloog Robert Merton heeft er een acronym van gemaakt voor de kenmerken van het moderne (2e generatie) universtiteitssysteem, zo las ik in het boek van Phillips dat ik hier gisteren besprak:

1. Cummunalism: resultaten zijn een product van sociale samenwerking en dus van de community; de resultaten zijn voor iedereen, er zijn geen property rights anders dan de eer iets te hebben uitgevonden.
2. Universalism: wetenschappelijke claims worden getoetst op vooraf bekende, onpersoonlijke criteria, de al beschikbare kennis. Goede wetenschap is internationaal, onpersoonlijk, vrijwel anoniem.
3. Disinterestedness: Er spelen geen belangen, wetenschappelijke claims worden door mede-wetenschappers beoordeeld. Belangen anders dan de wetenschappelijke waarheid doen er niet toe
4. Organised Skepticism: een zekere georganiseerde twijfel ten aanzien van nieuwe opvattingen en meningen.

In de CUDOS wereld is er dus optimale vrije mededinging tussen ideeen georganiseerd. Of dat in de 3e generatie universtiteit ook zo is valt nog te bezien.

Over de historie van OVO

Het OVO drieluik is zo langzamerhand een monument, in de verschillende betekenissen van het woord. Iemand die mijn huidige belangstelling voor de toekomst van het kennisssysteem kent, stuurde me een scriptie uit 1995 toe over deze mythe.
Het eerste wat je aan zo'n scriptie opvalt is de vorm, het ziet er niet veel anders uit dan mijn eigen werkje uit 1981: simpel geprint, sommige zaken noodgedwongen met pen ingetekend. Het is nog geen 10 jaar dat desktop publishing de student heeft bereikt.
Terzake: de scriptie constateert dat er vroeger wel de nodige contacten waren binnen het OVO3luik (hoewel met name die tussen voorlichting en onderwijs toch heel beperkt waren), maar dat pas sinds de jaren 80 (met de komst van minister Gerrit Braks) LNV ging kijken naar de samenhang en er op ging sturen. Ook al werden er tot die tijd steeds verbindingen verbroken. Pas eind jaren 80 was er een allesoverheersende aandacht voor de verbanden binnen het OVO3luik, maar toen was het met de privatisering ook een hot issue geworden.
Het uiteenlopen van de belangen van overheid en boeren wordt veelal gezien (in ambtelijke stukken en door geinterviewde topfunctionarissen) als de oorzaak van het verminderen van de OVO relaties. Maar de desintegratie sloeg pas toe na 1990, met de privatisering.

Miriam van Gorsel: De desintegratie van het OVO-drieluik: mythe of werkelijkheid? - Een historisch onderzoek naar de ontwikkelingen in het kennisnetwerk in de periode 1950-1990. NRLO / LNV-DWK, doctoraal scriptie 1995