Eerste Kamer

Dit voorjaar was ik te gast bij de Commissie LNV van de Eerste Kamper. Als dan voor een presentatie kreeg ik een leuk boekje mee over de Kamer. Het relatiegeschenk beschrijft ook de geschiedenis. Die is best bijzonder.

De Staten-Generaal gaan terug op het Bourgondische rijk en was in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden het hoogste gezagsorgaan. Na de Franse Revolutie in 11789 riepen de patriotten de Bataafse Republiek uit, met Franse hulp en die lieten zich daar goed voor betalen. Deze Bataafse revolutie was een combinatie van een staatsgreep waarin een ander land om een invasie werd verzocht. Het leidde in 1798 tot de Staatsregeling, die de eerste Grondwet was. Waarin ook de fundamentele rechten en vrijheden werden geregeld. De Staten-Generaal werden vervangen door een / het Vertegenwoordigend Lichaam. In tegenstelling tot de oude Staten-Generaal bestond dit uit twee kamers. De Eerste Kamer van 64 leden moest weten ontwerpen en maken, de Tweede van 60 leden moest ze goedkeuren of verwerpen.

In 1801 werd het alweer afgeschaft. En in 1806 werden de Fransen met het Koninkrijk Holland bezetters in plaats van bevrijders. In 1813 werd Willem Frederik, de oudste zoon van de laatste stadhouder, koning, onder de voorwaarden van een de "waarborging van een wijze constitutie". Dat werd de grondwet van 1814, opgsteld door een commissie onder leiding van Gijsbert Karel van Hogendorp. De term Staten-Generaal kwam terug met ;één kamer van 55 leden., per provincie gekozen door Provinciale Staten.

Maar lang zou het niet standhouden, want tegelijkertijd maakte het Congres van Wenen voortgang en in maart 1815 riep Willem Frederik zich uit tot koning Willem I over het Koninkrijk der Nederlanden, het door het Congres samengevoegde Nederland en Belgie (of beger: de Zuidelijke Nederlanden). En de Belgenb wilden een Eerste Kamer voor de adel, terwijl WIllem wel wat voelde voor een soort Hogerhuis zoals in Engeland.  En zo kwam er een door de Provinciale Staten gekozen Tweede Kamer en een EErste Kamer waarvan de leden door de Koning voor het leven werden benoemd.  Beide kamers mochtend wetsvoorstellen doen, maar in de praktijk regeerde Willem I bij Koninklijk Besluit. De Belgen vonden de Eerste Kamer vooral de dierenuitn van de Koning ('menagerie dur Roi).  Want veel wetsvoorstellen van zuidelijke Tweede Kamerleden sneuvelden in de Eerste Kamer.  De autoritaire en centralistische aanpak van Willem I leidde tot de afscheiding van de Belgen. 

De Eerste Kamer overleefde de scheiding. Met de Grondwet van 1848 werden wel wijzigingen aangebracht: voortaan werd de Tweede Kamer door de bevolking (althans het deel dat daartoe gerechtigd was) gekozen, de Provinciale Staten mochten de Eerste Kamer kiezen.. 

Uit: Van Verleden naar Heden.