woensdag 28 oktober 2026

Unox

 De ACM heeft een stokje gestoken voor de aankoop van Unox door Zwanenberg. Het leidt tot teveel marktkracht of zelfs een monopolie in de rookworsten, niet goed voor de consument. Wel grappig dat Unox ontwikkeld werd door Unilever bij de oude concurrent Hartog in Oss. Unox zal wel afgeleid zijn van Unilever in Oss, denk ik. Maar ook Zwanenberg was ooit eigendom van Unilever.

Die wijsheden haalde ik afgelopen jaar uit het boek van Paul Brusse: Bedrijvigheid in stad en streek. Aan zijn boek ontleen ik het volgende:


Oss werd een centrum voor de voedingsmiddelenindustrie. Er was een joodse gemeenschap waaruit diverse handelaren in boter voortkwamen. Simon van de Bergh, boterhandelaar, en begon in 1872 een fabriek voor margarine. Hij verplaatste het bedrijf in 1891 naar Rotterdam  en nam veel joodse werknemers mee, want zijn katholieke rivaal Anton Jurgens nam geen Joden aan. Na de fusie van de twee rivalen en de vorming van Unilever werd de fabriek van Jurgens vrij snel gesloten. Zoon Sam volgde Simon op.

Arnold en Nathan Zwanenberg uit het bij Oss gelegen Heesch hoorden ook tot dat joodse ondernemersnetwerk en handelden in vee op Engeland en Duitsland. Toen die landen eind 19e eeuw de import van levend vee verboden, begonnen ze een exportslachterij. Oss was in 1891 op het spoorwegnet aangesloten en had daarmee via Vlissingen een uitstekende verbinding met Londen. In 1886 vestigden ze hun slachterij in Oss. Hun buurman werd de slachterij van Hartog Hartog. (wiens voor- en achternaam gelijk waren). Hij was getrouwd met een dochter van de broer van Sam van den Bergh. Het werden de twee grootste slachterijen in Nederland. Blijkbaar bloeiden de bedrijven in Oss in concurrentie met elkaar. In 1939 zouden ze goed zijn geweest voor de helft van de bacon-industrie.

Hartog werd in de jaren dertig onderdeel van Unilever dat vanaf 1937 Unox als merk gebruikte. Zwanenberg kwam in 1970 ook in handen van Unilever.  Maar voor die tijd had het al in 1926 het bedrijf Organon opgericht voor de verwerking en verwaarding van slachtafval. Een jaar later, in 1927 brengt het Davitamon op de markt en in 1962 introduceerde het de anti-conceptiepil. De pil en het varken zijn dus zeer met elkaar verbonden.

Voor meer van dergelijke verhalen: lees het boek van Brusse.

Geen opmerkingen: