donderdag 19 november 2026

Ontspiegeld

 Ik schrijf zelden een boekbespreking en nog nooit van een historische roman. Maar met name  lezers in de regio Wageningen (maar vermoedelijk ook anderen) hebben wellicht interesse in "Ontspiegeld", een recent verschenen boek van Pieter de Nooij. Deze in Ede geboren auteur schreef een roman met vele lagen, vernuftig geconstrueerd. 


Het is het verhaal van het fictieve personage Herman Beekhuizen, telg uit een geslacht van  Renkumse papierfabrikanten.  Hij studeert in Rotterdam, duikt in de oorlog onder, rolt in het verzet en we maken diverse historisch correcte gebeurtenissen op de Zuidwest Veluwe mee: de overval op het Johannitter ziekenhuis in Bennekom, aanslagen op treinen en natuurlijk de ontsnapping van parachutisten en anderen in operatie Pegasus door deze na de mislukte operatie Market Garden over de Rijn in veiligheid te brengen. Een en ander gelardeerd met discussies tussen betrokkenen over de ethiek van handelen in een moreel grijs gebied: alleen onderduikers helpen of ook gewapend verzet? Ook bij kans op represailles? Ook doden in kille bloede als je daar anderen mee kunt redden? Wat moet je met je geloof als je uit de ARP hoek komt?

Deze gebeurtenissen worden gespiegeld in deel 2 van het boek waarin Herman vrijwillig als militair naar Indonesië gaat. Wie dacht daar Canadeesje te spelen bevindt zich al snel in de rol van Duitse bezetter. Met dezelfde type discussies. Maar ook met ervaringen die de hoofdpersoon wegdrukt of selectief waarneemt en waarover niet meer gesproken mag worden als hij weer in Remkum aan de slag gaat. Tot in de laatste fase van zijn leven. Dat leren we ook het perspectief van zijn zoon, die in Indonesië terecht komt en zijn vader alsnog leert kennen. En door een slimme constructie zien we ook hoe Herman terugkijkt op zijn leven dat hij dacht opgeschoond achter te laten. Geconfronteerd met zijn verleden blijkt die spiegel confronterend. Er is meer dan herinneren en vergeten, er is vertekening. 

Treinen ontsporen maar hett boek zeker niet. Het leest als een trein. Een eerder boek van De Nooij was een corporate thriller en dat merk je. Ook de dialogen zijn zeer natuurlijk met heerlijk tijdsgebonden jargon.  En voor zover ik er verstand van heb, lijkt het historisch ook allemaal correct en keurig toegelicht in enkele bijlagen. Slechts bij 1 zinnetje in het boek gingen mijn wenkbrauwen omhoog: een persoon fietst in september 1944 langs een veld met maisstoppels naar de schaapskooi van Ede. 

In het boek zit ook een QR code die een website met fotomateriaal beschikbaar maakt. Een mooie toevoeging, voor wie bijvoorbeeld een foto van het ziekenhuis in Bennekom of het station Ede-Wageningen wil zien..

Kortom: dit boek is een aanbeveling, of je nu geïnteresseerd bent in de Tweede Wereldoorlog, in de Indonescische onafhankelijkheid, in ethiek in moreel lastige tijden of in het thema herinneren en terugkijken op een leven.  Onspeigeling is te bestellen onder ISBN 978-94-6533-562-9

Geen opmerkingen: