voedseldesign

Kunsternaars bekommeren zich nog steeds om voedsel, dat duidt op een transitie. In Eindhoven is er De Etende Mens, met vissticks in de vintrine en de porseleinen plofkip (een weinig neutraal woord trouwens). In het Designhuis tot eind september, gaat dat zien. Met een breiwerkje van in-vitro draadjes kweekvlees. Zo wordt de toekomst bespreekbaar.
(bron: NRC 7 juli)

IN2030

Uit een verouderd DDR
scenario

Vorige week was ik te gast bij de Rabobank in Utrecht. Mooie ontvangstruimte tussen die nieuwe torens. Omdat ik wat te vroeg was bladerde ik door de bladen en kreeg zo de uitgave RaboScope (mei 2012) in handen. Met een mooie lucht / satellietfoto van Zevenhuizen en omgeving - een nu al historische opname overigens want wel met TGV maar nog zonder PWA roeibaan.
Dat trok mij in het bijbehorende verhaal "Van alle markten thuis", dat helemaal niets met de foto te maken had, maar ging over het feit dat de Rabo collega-onderzoekers bijna alles onderzoeken.
En zo kan ik je wijzen op de scenario-studie IN2030. Die is al vorig najaar verschenen, maar was me tussen alle scenario's ontgaan. Na het SCAR rapport die er meer dan 250 samenvatte en daarna nog eens The Future of Food and Farming, leek het me lastig nog wat toe te voegen en heb ik mijn belangstelling verlegd.
Maar deze gaat ook over onzekerheden rond de euro, een nieuwe koude oorlog en nog wat zaken die de food en farming scenario's misschien wat stiefmoederlijk behandelen, zo begrijp ik uit het artikel. De scenarios heten Schokkend Samen, Dynamisch Divers, Trage Twist en Vloeiend Vooruit. Alliteratie alom.  Hier is de website.

muziek-economie

Er zit momenteel niet zoveel muziek in de economie, maar er zit wel economie in muziek. Bij opruimwerkzaamheden stuitte ik op een boeiend artikel van Elijah Wald in de Financial Times van 23 augustus 2009, gebaseerd op zijn boek 'How the Beatles destroyed Rock 'n Roll'  (uitgegeven bij OUP). Hier een overzicht van de economie van de populaire muziek in tien stappen en een toegift:
1. Grammofoonplaten zijn er al sinds 1890, maar tot ver in de 20ste eeuw luisterden mensen naar muziek door dat er gezongen werd door vrienden, collega's op het werk, of door professionals die op kwamen treden. Herman van Veen heeft er nog een mooi plaatje over gemaakt (Hilversum 3). Een hit was een liedje dat populair was en veel werd gezongen, niet een bepaalde opname. De vraag van wie de song "Yes, we have no bananas"  was, werd niet gesteld.
2. De radio was veel belangrijker dan de grammofoonplaten, die waren duur en hadden een beperkte afspeeltijd. De uitzondering was de jukebox voor de cafe's. Er wordt geschat dat in de VS in 1940 de helft van de grammofoonplaten bestemd waren voor jukeboxes.
3. Klachten dat zijn grammofoonplaten niet boven het cafe-geroezemoes uit kwamen verleidden Ernest Tubb er toe om dan maar elektrische gitaar toe te voegen. Daar zijn nog veel rock bands schatplichtig aan.
4. Dansavondjes waren dus met live-muziek. De meeste  van die bands hebben nooit een plaat gemaakt. Toch werden ze niet gezien als cover-bands. Ze speelden geen oldies (die zijn van later), maar standards.

5. In de jaren vijftig begon de grote omwenteling. De dansorkesten (vaak nog big bands) werden door de hoge loonkosten te duur. Het was een verschijnsel uit de crisistijd met goedkope arbeid. Tijd voor goedkopere bands: de jongelui die voor een habbekrats de armoede probeerden te ontvluchten door met zijn 4en rock 'n roll te maken. Mensen werden rijker en konden meer platen kopen. De TV maakte de artiesten zichtbaar. En na de 78 toerenplaat en het 45 toeren singletje, kwam de LP op 33 toeren. Je kon nu je eigen voorkeursmuziek thuis gaan afspelen en een paar uurtjes muziek luisteren met een paar LPs.
6.Door die TV kreeg de radio het moeilijk en werden de radio-orkesten onbetaalbaar. De DJ werd geintroduceerd. En daarmee werden bepaalde opnames populair. Een standard was een song, een oldie is niet alleen Maybelline van Chuck Berry, maar die bepaalde opname uit 1955 die een hit was.
7. Vervolgens gingen de producers, Mitch Miller voorop, pakkende radio-liedjes produceren (om platen te verkopen), waarbij ze niet meer gebonden waren aan wat je in de zaal kon spelen.
8. Dat gold ook voor de Rock 'n roll scene. Aanvankelijk goedkope groepjes jongeren die voor een habbekrats de hele avond in een kroeg stonden te spelen (de Beatles op de Reeperbahn in Hamburg!), maar ook hier gingen al snel de studio-effecten belangrijk worden. In 1959 voegden Mike Stoller en Jerry Leiber een viool-sectie toe aan the Drifters. De vooravond van de Wall of Sound van Phil Spector. En Berry Gordon deed het met Motown, denkend in singles in plaats van live acts.
9. En daarmee kwam aan de live acts op de dansavonden (een coverbandje daar gelaten) ook een eind. Rock 'n roll ging niet alleen over muziek, ook over dansen. Aanvankelijk nog een stijldans, met tal van dans-rages werd het met de Twist (begin jaren 60) vrije-stijl.  Het bleek mogelijk om in het nieuwe verschijnsel Discotheek met een simpele geluidsinstallatie en een DJ (desnoods van het drive-in type) ook een dansavond te organiseren en bier te verkopen.
10. En zo kwam het dat popmuziek van de concept LP (The Beach Boys!) de huiskamer en de disco in ging, maar niet meer op het podium uit te voeren was. The Beatles kapten er in 1966 in Tokio mee. Naar hun zeggen omdat door het geschreeuw van de fans, hun muziek niet meer te horen was. Maar die fans kenden de muziek toch al, die kwamen niet om te horen maar om te zien. Optredens waren een roadshow voor de verkoop geworden, en dat hadden de hele groten niet meer nodig, die verkochten wel via de radio.
11 En een toegift mijnerzijds: inmiddels worden platen zo gekopieerd op internet dat de groepen weer gaan toeren omdat de inkomsten nu uit de kaartjes en de merchandising komen.

Al met al worden transities in de muziek dus ook bepaald door economie. Dat is een mooie aanvulling op de inzichten van William Baumol. Die legde aan de hand van het Concertgebouworkest uit dat prijzen van diensten wel omhoog moesten gaan, relatief ten opzichte van andere, omdat productiviteitsontwikkeling erg lastig is: je kunt Bach niet met minder mensen spelen, of 10% sneller. Maar blijkbaar kun je wel Glenn Miller door Chuck Berry vervangen.

lijstje: bakkerij top 10

De tijd dat elk dorp zijn eigen dorpsbakker had ligt achter ons. Toch is het een versnipperde markt. Het blad Food & Drink Business Europe drukte de top-100 van Europese bakkerijen af, samengesteld door de consultancy Food for Thought, die overigens stevige bedragen vraagt voor zijn onderzoeksrapporten. Hier de top-10 (met tussen haakjes het marktaandeel):
1. Barilla (8,54%)
2. Kraft Foods (3.21%)
3..Finalrealm (1.96%)
4. Bahlsen Susswaren (1.83%)
5. Premier Foods (1.81%)
6. Warburton's (1.28%)
7. Lantmannen (1.24%)
8. ABF (1.17%)
9. Ostendorf (1.15%)
10. Sara Lee (1.03%)
Waarmee de C10 23,23% bedraagt. Verdere consolidatie ligt voor de hand.

Maslow voor innovaties

Hiernaast een plaatje waarin geprobeerd is het idee van de piramide van Maslow over behoeftes van mensen toe te passen op het vermogen van bedrijven om rendement (op investeringen) te genereren uit meer complexe (en moeilijker te kopieren) innovaties. Het bijbehorend artikel staat op Spigit

the world is spiky

De wereld is plat, stelde Thomas Friedman ooit. Door de ICT lijken er geen grenzen meer. De Atlantic Monthly liet in 2005 zien dat mede daardoor (mensen willen graag zitten waar anderen ook zitten) in werkelijkheid de wereld piekerig is. The world is spiky. Alsnog een link naar dit klassieke artikel.

verdwenen dorpen

Van tijd tot tijd woedt er discussie over de ontvolking van het platteland. Niets nieuws onder de zon, het afgelopen millenium zijn er misschien wel 500 buurtschappen, nederzettingen en dorpen in dit land opgeheven.
Zie de website verdwenendorpen.nl 

De 2000ste - with love

Dit is de 2000ste post op deze blog. Niet ter ere daarvan genoten we gisteren van een traditioneel schuurfeestje in de thuislanden. Een thema-feest (dat hadden we vroeger niet) rond het het woord Love,
Wat natuurlijk doet denken aan het fameuze kunstwerk op de JFK Plaza (nu ook wel: Love Park) in Philadelphia van Robert Indiana (die eigenlijk Clark heette maar uit Indiana kwam). Later nog verworden tot een postzegel en een Hebreeuwse variant. Overigens had ik ooit de kans er een uurtje rond te kijken - dat is de omweg waard.
Enfin, zo'n themafeestje levert bij de bezoekers vooraf veel keuzestress op. Maar velen kwamen met geslaagde verwijzingen naar de Summer of Love, Ban de Bom, Sandy Shaw op blote voeten, Blommenkinders, orginele spijkerbroeken zonder gaten maar met bloemstukken in de pijpen en nog meer sixties. En die stress is goed voor de dansvloer waartoe een passende band voor de witlofkisten stond opgesteld.
Het leuke van 2000 blogs is dat je steeds meer kunt gaat recyclen, dus hier voor de afterparty nog maar even de top-10 van schuurfeest danshits. Toen stond Rob Hoeke's meesterwerkje Down South part 1 nog niet op YouTube, nu wel.  En dan nog een correctie: ik beweerde gisteravond dat part 2 nooit gemaakt is, maar dat staat gewoon op de flipside. Geen wonder dat ik een carriere als DJ misliep.

Van oude melkinrichtingen....

De 1999e blog besteed ik aan een boekentip. Jos Lankveld, voormalig hoogleraar Zuivelkunde, publiceerde Zuivelfabrieken kwamen en gingen.
De titel zegt genoeg. Hij beperkt zich overigens tot Oost-Gelderland en het Gelders rivierengebied, zo begrijp ik uit de folder.

future internet's marketplace

Robeco's blad SAFE berichtte in het laatste nummer over het wereldvoedselvraagstuk en hoe te investeren. Met mooie foto's en Louise Fresco, maar voor de insider weinig nieuws.
Dat vond ik wel in een ander artikel. En dus is de 1998ste blog post (als vervolg op die van gisteren) een mooi voorbeeld van een future internet toepassing: www.gidsy.com  Het is een organisatoren van activiteiten en klanten bij elkaar. Wie een boottochtje, een wandeling, een biertocht, een tech sales dinner of een cursus oesters rapen in Amsterdam (of Berlijn of andere plaatsen) wil, kan op Gidsy de aanbieders vinden. Natuurlijk met ratings en gekoppeld aan Faceboek.

De toelichting in Safe sprak me wel aan: " Ons idee past goed in deze tijd. Mensen willen niet meer naar een reisbureau om hun vakantie te regelen, en niet meer naar een hotel voor een kamer, maar zelf wat regelen via AirBnB. Niet naar het Kruidvat maar handgemaakte spullen bij Etsy. Ze willen hun eigen leven inrichten, zelf de controle hebben. Bij deze nieuwe marktplaatsen gaat het vooral om mensen die samenkomen, die met elkaar onderhandelen, die van elkaar leren,. Mensen die geen grote organisatie meer nodig hebben, maar zelf geld verdienen met bijvoorbeeld leegstaande kamers, of met gereedschap of met een auto die -tijdelijk- niet wordt gebruikt. {..} Gevestigde bedrijven hebben veel last van dit soort markplaatsen. In Amerika hebben grote hotels rechtzaken aangespannen tegen mensen die hun appartement verhuren via AirBnB. De verhuurders zouden geen toeristenbelasting hebben afgedragen." 

Van oude bedrijven die internet voorbij laten gaan

Natuur onder de
Van Brienenoordbrug

De 1997ste blog wijden we aan het Future Internet. De EU publiceerde onlangs een socio-economische analyse van de Europese Internet Bedrijfstak en het Future Internet Public-Private Partnership.
De onderzoekers (o.a. van de Rand Corporation) keken ook even of gebruikende bedrijfstakken als agriculture & food, energie, transport & logsitiek, milieu etc. nut hebben.
Jazeker zo constateert men, want er zijn obstakels voor innovatie in die sectoren. Ik citeer: "...the relatively low uptake of advanced internet services in these sectors does highlight the importance of innovation barriers at this stage. Initiatives to push efficiency and drive change in sectors such as food and agriculture, energy and transport should involve large numbers of SMEs. They will be the most innovative application and service adopters, in many parts of the value chain and regions. [..] Resistance to change is also evident from existing players. This inertia is reinforced by current practices, business models and contractual forms. It inhibits large-scale adoption of promising solutions. Moreover, these entrenched attitudes are not well-suited to the dynamic and open culture of the Future Internet." 
Helemaal overtuigd ben ik niet, want er is ook onderzoek waaruit blijkt dat juist grotere food bedrijven verder zijn met IT, waar sme nog worstelen.

brasserie en bistro

Nog 5 posts te gaan en we hebben er 2000 geblogd. Dat is eigenlijk wel een etentje waard, in een brasserie of een bistro. Ik had nog niet eerder stil gestaan bij het verschil tussen die twee, de courant van het Zalmhuis in Kralingseveer (zie de blog van gisteren) legde even de historie en het verschil uit.
De Brasserie was oorspronkelijk het brouwhuis waar het bier werd gebouwen (brasserie is de koperen brouwinstallatie). Bier is in Frankrijk verbonden met het noordoosten (Elzas, Lotharingen). Brasserien werden eind 19e eeuw populair toen veel koks uit de provincie naar Parijs kwamen en hun streekproducten meebrachten. Vaak oostfranse, zoals zuurkool en quiche (lorraine). De brasserie is licht, ruim en open. Om gezien te worden en lekker maar niet al te duur te eten, als alternatief voor het duurdere restaurant. Pubfood als het ware.
De Bistro is juist meer intiem, rustig, een beetje donker. Geen tafellinnen maar placemats, Duralex glaasjes. Bistro komt uit het Russisch en betekent "snel, vlug", fastfood dus als het ware. Populair geworden na de terugkeer van Napoleon uit Rusland, de achtervolgende kozakken die Parijs in 1815 bezetten introduceerden de term. Eethuisjes zonder pretenties waren het met simpele maaltijden uit de boerenkeuken, stoofvlees, slakken, streekkazen.
In de jaren 60 door de Fagel dynastie hier te lande als luxe geherpositioneerd, maar dat is een ander verhaal.

zalmhuis - icoon van de boom

Vanaf het Eiland Van Brienenoord (zie de blog van gisteren) heb je mooi zicht op het Zalmhuis temidden van de kantoorgebouwen van het Rivium (zie foto). We genoten er de lunch - geen zalm maar mooie garnalenkroketjes.
Dat Zalmhuis is er 10 jaar geleden neergezet, als replica van een Jugendstil-pand van een eeuw geleden. In het Kralingseveer (toen Kralingsche Veer) was de pont over de rivier, daar waar Hollandse IJssel en Maas samenkomen (het is een misverstand dat Rotterdammers aan de Rijn wonen, het is Alphen aan den Rijn en Rotterdam aan de Maas).

Het dorp bestond vooral van de zalmvisserij. In 1863 begint ene Adriaan Dekkers er een logement annex uitspanning met tegenover het estaminet (cafe in modern Nederlands) een visafslag. Een privaat initiatief die de grootste zalmafslag van Nederland zou worden. In 1885 is er een all time high: 104.422 zalmen (en dat zijn grote vissen!) voor 2 miljoen gulden (voor jonge lezers: bijna een miljoen euro).
In 1896 wordt er een uitspanning boven op de markt gebouwd, door de schoonzoon van Dekkers. Een mooi doel voor een uitstapje vanuit Rotterdam. Al snel te klein en in 1905 verrijst het Art Nouveau paleis.
Een jaar later gaat het bergafwaarts met de zalm door het bouwen van sluizen en stuwen in de bovenloop, grindwinning, watervervuiling (Duitse industrie) en overbevissing. In 1954 wordt bij Woudrichem de laatste commercieel gevangen zalm uit de Maas gehaald. In 1955, de Van Brienenoord kondigt zich al aan, gaat het pand onder de slopershamer.
In 2002 opent Minister Zalm de replica. Inmiddels zag ik dat er een hoop kantoorruimte in de buurt te huur staat, maar laten we hopen dat de geschiedenis zich niet al te veel herhaald. Mooie plek om af te spreken voor een zakenlunch aan de voet van de Van Brienenoord.

Bron: de Courant van het Zalmhuis.

Onder de Van Brienenoordbrug

ligt niet alleen de Nieuwe Maas, maar ook een paar runderen. De foto hiernaast nam ik gisteren aan de voet van de Van Brienenoordbrug. Wat maar weinig mensen die over de brug(gen) razen weten, is dat de Van Brienenoordbrug (dat "Van" hoort erbij) begin zestiger jaren deels gebouwd is op een eilandje, het eiland Van Brienenoord. 
Het ligt langs de zuidoever (bij Feijenoord, en de Kuip) en is eind 19e eeuw als zandplaat in de rivier ontstaan. Het is genoemd naar baron A.W. van Brienen, voluit Arnoud Willem baron van Brienen van Groote Lindt, een notabele uit de 19e eeuw die heer van Stadt aan't Haringvliet was, en de beslissende stem uitbracht voor de grondwet van Thorbecke.
Enfin het is nu een mooie groene oase, waar je zelfs met de auto op mag, er is een volkstuinencomplex, enige natuur met een fraai zicht op de skyline van Rotterdam, en 3 Schotse hooglanders. Geen omweg waard allemaal, maar wie even de auto uit wil en de natuur in, kan een keer even stoppen.

de yoghurt staking

Europese botermerken in Cyprus

Met de effecten van de economische crisis op de agri-food industrie en de landbouw zal het wel meevallen - zo is de vaak gehoorde redenering. Mensen moeten blijven eten. En tot nu toe blijven duurdere (bv. biologische) producten in de Nederlandse markt goed liggen.

Toch is er reden niet al te optimistisch te zijn. Deze week berichte de NRC onder de kop de yoghurt staking over de teruglopende verkopen van duurdere toetjes in Spanje.
The Economist zette vorige week de ontwikkelingen in het VK op een rijtje. Het is daar begonnen met minder buiten de deur eten (waarmee vermoedelijk juist de verkopen in de retail en van luxe producten goed bleven). Maar daarna ging de zorgen over duurzaamheid op de helling: de Soil Association heeft uitgerekend dat de verkopen aan biologisch product nu 21% lager liggen dan in 2008.
Vervolgens kwamen andere pijnlijke keuzes voor consumenten: groente en fruit verkopen zijn sterk gedaald, net als 'primaire eiwitten'  als vlees en vis. Die zijn duur, ook omdat er nog wat bij moet aan ingredienten. In de VS is in minder sterke mate hetzelfde gebeurd.
Uit de cijfers blijkt dat vooral bij de 20% armste consumenten het geval te zijn. Het aantal winkelbezoeken neemt toe, aantal transacties neemt af. Men komt voor koopjes. Veel meer mensen besluiten thuis rationeel wat er op het boodschappenbriefje moet (47% in 2008, nu 67%) en dus minder impuls-aankopen. Kant- en klaarmaaltijden (pizza etc) zijn de grote winnaar: goedkoop en toch een tikje feestelijk of vreugdevol.
Voordeel hiervan is dat er veel minder voedselverliezen / verspilling is. Volgens WRAP, dat afval onderzoek doet, nog maar 7.2 mln ton, tegenover 8.3 in 2006/7.

Het artikel bevestigt ook wat ik langer in lezingen beweer: dat mensen langer naar kookprogramma's kijken (Masterchef duurt een uur) dan dat ze eten bereiden (nu nog 34 minuten per dag). Waarbij dan ook nog de definitie van koken is veranderd: een voorgemixt sausje opwarmen en over de salade of vis gieten, telt ook.

Uit: The Economist: The Basket Case - eating and recession, 23.6.2012