elitair eten

De aanhangers van het slow food streekproduct moeten het dezer dagen niet van de NRC hebben. Zaterdag brak microbiologe en nrc.next columniste Rosanne Hertzberger een lans voor het pakje en de kant- en klaarmaaltijd (omdat het alternatief veelal een nog ongezondere hap uit de frituur is) en stelde ze de hypocretie rond de afkeer van E-nummers aan de orde: citroensap is nu een keer een E-nummer.
Vandaag interviewen de foodcolumnisten van NRC de gevierde Engelse kookboekenbestsellerauteur Nigella Lawson. Ik citeer een alinea:
"De gegrilde zeebaars met gestoofde boterbonen is aangeschoven, bonen uit blik, geheel in de geest van Nigella. De trend van slowfood en seizoenseten is aan haar voorbijgegaan. "Ik zing nog steeds hetzelfde liedje", zegt ze, "Ik wantrouw mensen die alleen maar streek- en seizoenproducten willen eten. In het Victoriaanse tijdperk toen de boerenklasse streek- en seizoenproducten at, liet de elite glazen kassen bouwen om ananas in te kweken. Nu de massa het hele jaar ananas kan eten, schrijft de elite voor dat je seizoens- en streekproducten eten moet. Daar ben ik cynisch over".

Eten is cultuur. Cultuur is sociologie. Met subculturen en sociale stratificatie. Juist ook met inzet van eten.

grafiek beter leesbaar

Google heeft nog wat moeite met het integreren van zijn docs grafieken en de weblog. Hier dus nog een keer de grafiek, maar dan via een screendump en ppt.

standshuwelijken

De Zeeuwse landbouw kende vroeger sterke standsverschillen, zo wil het verhaal. En dat verschilde per eiland: grote akkerbouwers op Schouwen en Noord-Beveland, kleinere akkerbouwers en veehouders op Walcheren en in Zuid-Beveland.
Bij die standsverschillen hoorde het trouwen in eigen kring. Economen vinden dat wel een logische gang van zaken: een groot bedrijf vraagt om de instandhouding van kapitaal en dan is het gewenst dat vanuit beide families kapitaal wordt ingebracht ./ vererfd om het bezit in stand te houden.


In Zeeland 19.3, het tijdschrift van het Koninklijk Zeeuws Genootschap der Wetenschappen, komt Jan Zwemer met de feiten. Hij onderzocht de standshuwelijken in een aantal dorpen, op Schouwen, Walcheren (waaronder Zoutelande) en Zuid-Beveland.
En wat blijkt: in de grootschalige gemeenten trouwden landarbeiders veel meer in de eigen stand, maar boeren juist niet. Die trouwden minder in eigen stand dan de boeren in kleinschalige landbouwgemeenten en dan alle groepen arbeiders.
De verklaring ligt voor de hand, zo stelt de auteur: er wordt vooral in eigen kring getrouwd als de groep groot is. Dat was zo bij de vele landarbeiders en de grote groep kleinschalige boeren. Bij de grootschalige boeren was dat veel moeilijker. Rigide was het systeem dus niet.

J.P. Zwemer: Standshuwelijken op het platteland van de Zeeuwse eilanden 1835 - 1921 in: Zeeland 19.3

cooperatiedag revisited

Vorige week deed ik verslag van de Cooperatiedag van de NCR. Het stukje viel in goede aarde bij een van de organisatoren. Ze wees me er op dat de presentaties nu ook online staan, dus dat geef ik maar even door. Klik hier.

Verder vandaag even aandacht voor Sinterklaas, en wel zijn papier.

in de kou

Afgelopen dagen zat ik in een koud Parijs. Een wandeling naar een restaurant aan de andere kant van de Seine, langs de kopie van het New Yorkse vrijheidsbeeld en je vraagt je af hoe het de clochards vergaat. Enfin, bij de OECD was het warm.
Dat weer in tegenstelling tot Gare du Nord. De SCNF vertraagde het vertrek van de Thalys vrijdagavond met twee uur en uiteindelijk kwam ik 3 uur na schema, midden in de nacht op een verlaten Rotterdam CS aan. Normale reistijd 2,5 uur (en met gratis Wifi, daar kan geen auto of vliegtuig meer tegenop).
Gare du Nord gaf afwisselend de schuld aan 'les circumstances climatique' en de toestand op het buitenlandse (!) spoorwegnet. Terwijl ook de treinen naar Lille, Tourcoing en Duinkerken met dergelijke vertragingen te maken hebben. Mag het iets minder nationalistisch in Europa?

Een cooperatief proefschrift

Vandaag promoveert Li Feng aan de EUR op een proefschrift over cooperaties: Motivation, Coordination and Cognition in Cooperatives. Cooperaties moeten het hebben van lage marginale productiviteit downstream in de keten met tegelijk relatief grote ketenafhankelijkheid, zo is een van haar stellingen.
Het eerste paper in het proefschrift bevat ook een paar handige tabellen die de cooperatieliteratuur snel toegankelijk maken: het gezichtspunt dat de cooperatie een verlengstuk van het boerenbedrijf is, het gezichtspunt van de verticale integratie, en dat van de onderneming die in handen is van de toeleveranciers of afnemers.
De onderzoeksthema's van de afgelopen jaren deelt ze ook naar 3 stromingen in: problemen die samenhangen met de leden (portfolio en horizon probleem, single origin constraint), problemen die samenhangen met het gezamenlijk eigendom (control probleem, invloedsprobleem, ledenbetrokkenheid, belastingsissues etc) en problemen die samenhangen met de gezamenlijke transacties (countervailing power, double monopoly markup, trust, free riding, verzekering markttoegang etc.).
En bij een proefschrift horen stellingen. Zoals deze van Albert Einstein: Any intelligent fool can make things bigger, more complex, and more violent. It takes a touch of genius and a lot of courage to move in the opposite direction.

De stekker ging er uit.

Net terug van een leuke bijeenkomst bij Priva in De Lier: de slotmanifestatie van Transforum dat er na 6 jaar mee op houdt. Het FES project zit er op. Een mooie vlootschouw van geslaagde en minder geslaagde projecten en een paar interessante centrale discussies. Die in debatvorm moesten, want dat hoort tegenwoordig, en wat Jort Kelder als presentator in sound bites probeerde te bereiken.
Sommigen waren meer uit op een gesprek over hoe het verder moet met het agro-innovatiesysteem in EL&I verband. Wat nu de essentie van die gouden driehoek en de vernieuwing daarin is werd nog niet zo krachtig onder woorden gebracht, zo vrees ik. Maar in ieder geval KOMBI en sociaal leren.
En er werd weinig met de consument/burger verbonden, zelfs niet toen een voorloopster het woord voerde met een persoonlijk statement over haar vorm van duurzaamheid. Dat leidde niet tot initiativen die voorloopkracht te gebruiken maar over een discussie over de beste oplossing voor duurzaamheid. Heterogeniteit is niet makkelijk als je centraal wilt sturen.
Ook hebben we duidelijk nog steeds last van het Heineken probleem: een premium in het buitenland, de hele wereld is lovend over het iinoverend agrosysteem (en Heineken), maar in Nederland en Vlaanderen is het een standaard pils waar je niet altijd mee gezien wil worden.
Een mooie observatie tenmidden van de projecten was dat veel succesvolle initiatieven zijn van mensen die opgeleid zijn in marketing bij de Unilevers, Sara Lees en Aholds, maar zelf willen ondernemen op nog duurzamere manier, en met die opleiding en netwerken daar relatief kansrijk in zijn. Zo werkt dat in een cluster.
Enfin, DG Annemie Burger mocht de stekker er letterlijk uittrekken en toen restte nog een duurzame en voedzame maaltijd met kout. En de duurzame (aardwarmte) temperatuur viel best mee.

1 koe = 200 MB

De foto vandaag is een winters tafereeltje van enige jaren her uit Ottawa. Omdat ik zit te mailen met Canadezen over een conferentie over data verzameling volgende zomer aan de Niagara, en het buiten sneeuwt - slecht voor de ijskwaliteit van de ringvaart overigens.
Over data gesproken: "Sparked, another start-up, implants sensors in the ears of cattle, which let farmers monitor their health, track their movements and find out a lot other things about their animals that they never realised they wanted to know. On average, each cow generates about 200 megabytes of information a year"
Die quote komt uit een special van the Economist over Smart systems. De special bevat veel voorbeelden van oplossingen voor milieuproblemen met ICT. De techniek leidt tot twee interessante economische technieken: Demand Response is een techniek waarbij apparaten die daartoe geinstrueerd zijn, zich uitschakelen bij piekbelasting. Als er veel vraag naar elektriciteit is, zijn sommige mensen bereid (tegen betaling) hun air-conditioning uit te schakelen. Een stap verder gaat Dynamic Pricing waarbij de (energie)prijzen in real time worden aangepast aan de vraag. Het idee van rekening rijden dus. Scheelt 10 a 15% van het piek energiegebruik, en juist die piek is duur. Dat scheelt dus al snel de bouw van een extra centrale (en CO2 uitstoot). Singapore doet het met beprijzen van individuele wegen. Very smart indeed.

The Economist: It's a smart world. November 6, 2010

TKA exit

Een paper in de Oostenrijkse traditie (zie mijn blog van gisteren) dat ik in de huidige economische situatie nog steeds veel gebruik en weerklank vindt in lezingen, publiceerde ik net voor de crisis in Technische en Kwantitiatieve Analyse (TKA). Zonder er rijk van te worden overigens.
Onverwachts viel afgelopen week het allerlaatste TKA-nummer in de bus. Reed Elsevier heeft de stekker uit het meest wetenschappelijke beleggingsblad in Nederland (en volgens sommigen in de wereld) getrokken. Voor volgend jaar worden mooie aandelenresultaten voorspelt, maar blijkbaar was het rendement voor de uitgever te gering geworden. Uiterst spijtig.
Nog een nuttige tip uit het blad: columnist Cees Quirijns maakte een lijstje van zijn 10 belangrijkste bronnen. Naast Austrian Economics ook het Social Science Research Netwerk met 250.000 schoolary papers.

Oostenrijks

De huidige crisis laat zich goed verklaren door de inzichten uit de Oostenrijkse School, die zich met Schumpeter en anderen o.a. richtte op de business cycli. En veel aandacht voor de rol van geld en kapitaalmarkten waarop ons financiele gedrag tot uiting komt. The Economist vroeg zich vorige week af waarom er zo weinig aandacht voor deze minder bekende school in de economie is. 
Hoewel recent Von Hayek's Road to Serfdom (lezen dat boek!) weer een cult hit was in de VS. Maar nu helaas met de Tea Party en Fox News wordt geassocieerd.
The Economist citeerde in het artikeltje ook Von Hayek die in de trant van Nicholas Taleb's stelling dat de werreld zo moeilijk voorspelbaar is ooit gezegd schijnt te hebben "the curious tasks of economics is to demonstrate to men how little they really know about what they imagine they can design". Mooie insteek voor goed multidisciplinair samenwerken ;-)
Wie meer wil weten over de Oostenrijkse school:  http://www.mises.org/

The Economist: Taking Von Mises to pieces 20.11.2010

landbouw-economie in het post-LNV tijdperk

En dan, wat is landbouweconomie nog in dit land, nu het ministerie van LNV niet meer bestaat. Is landbouw-economie eigenlijk ook niet gewone economie ?
Die existentiele vraag behandel ik in een column die sinds een paar dagen op Boerenbusiness.nl staat.

te gast bij de NCR

De jaarlijkse NCR-dag, gisteren traditiegetrouw in 't Spant in Bussum, bleek in een wat vernieuwde vorm een van de interessantere afleveringen te zijn. Het ging over strategie.
Ik woonde een workshop van FrieslandCampina's voorzitter Kees Wantenaar en Corporate Director Strategy Thom Albers bij die lieten zien hoe ze met de Boston Consultancy Group netjes het hele strategie-traject hebben afgewandeld in een Route2020 naar de top. Met opvallend veel aandacht voor de groei in Azie - er zaten zoveel Aziatische gezichtjes in een erg mooi filmpje (forumvoorzitter Willem Bruil gaf het later de kwalificatie 'over the top' maar de bergbeklimmers omhelsden elkaar al een meter of 3 voor de top) dat ik het niet kon nalaten te vragen of de strategie ook robuust is voor een andere geo-politiek. Dergelijke analyses in Den Haag en Brussel leren namelijk dat we erg graag uitgaan van de multi-polaire wereld van consensus en globalisering. Het is ook lastig anders voor te stellen, maar dat is geen criterium bij scenario's die moeten windtunnelen. Dat was in de afgelopen eeuw ook steeds een verassing en men leze Friedman voor horrorscenario's in deze eeuw. Overigens is de strategie mooi in lijn met het nieuwe ontwikkelingshulp denken en het WRR rapport: wie in Vietnam melk wil verkopen moet ook daar de sector wat op gang helpen. Niet alleen als goede MVO daad maar omdat ze in Hanoi die eis stellen.

Van de ZLTO voorzitter Hans Huijbers leerde ik het woord Erfbetreders, voor al die adviseurs die de boer bezoeken. In zijn ogen zouden ze boeren niet alleen moeten adviseren op het individuele boerenbelang maar er ook een bijsluiter bij moeten doen wat dat voor externe effecten heeft op het collectieve sector belang.  Van hem ook de mooie quote "we zijn nog wel eigenaar van onze bedrijven, maar hebben de zeggenschap verloren", omdat zich nieuwe eigendomsrechten (op stilte, donker, nostalgie) vestigen. Het moet komen van communicatie met de burgers. Reden voor Annechien ten Have om even te polsen wie er op Foodlog communiceert in het leslokaal. Verder niemand dus. Foei.

Intensief is duurzamer
Ook aan de paneldiscussie hield ik de indruk over dat we als agrarische sector nog even een gezamenlijke communicatieboodschap moeten vaststellen. De stelling "intensieve productie is duurzamer" leidde tot de nodige discussie. Terwijl je die volgens mij hardgrondig met Ja moet beantwoorden: per kg product is intensieve landbouw veel duurzamer, zelfs nog los van het feit dat er dan ook meer ruimte voor oerwoud en andere biodiversiteit overblijft. Dat is geen legitimering voor vervuiling per ha door een overdosis mest of bestrijdingsmiddelen en je hoeft niet per se alles dicht bij de bewoonde wereld te doen, maar als je dat goed regelt, is intensief een must. Gezien de groei van de bevolking en de urbanisatie (de meeste mensen wonen in steden) zit de wereld te smachten op intensieve, duurzame landbouw. En laten we dat nu net hier in deze metropool onder invloed van goede, maar dure grond en arbeid in de afgelopen 100 jaar hebben ontwikkeld. En dus hebben we een mooi exportproduct in handen. De rol van de MultiFunctionele landbouw moet daarin niet die van schaamlap zijn die aan een nostalgisch beeld appeleert, maar een vorm van belevingslandbouw voor niches die helpt om deze dialoog met burgers te voeren over intensief & duurzaam als basis en beleving als niche. Enfin, misschien kan daar ook nog eens een mooi filmpje over gemaakt worden.

Handboek
Het forum discussieerde ook nog even over de noodzaak van landbouwsubsidies. Vanuit de zaal legde boerenbestuurder Aike Maarsing uit dat de joggers van Stadskanaal liever naar zijn bloeiende aardappelen rechts dan een nieuwerwets bos links kijken. En dat dat wel beloond mag worden. De ZLTO voorman meende dat hier toch niet zozeer de aardappelen een rol speelden als wel de evolutie. Mensen kijken in het kader van de survival of the fittest uit naar beautiful people (man naar vrouw en v.v.). En die vind je makkelijker in het veld dan in het donkere brandnetelbos. Ben benieuwd of komend jaar de GLB-na-2013 discussie zo gezellig blijft als ze gisteren werd gevoerd.
Tot slot kregen we van NCR directeur Ruud Galle een mooi Handboek Cooperatie mee. Een kloeke uitgave van meer dan 1100 pagina's met drie leeslinten zodat we alle cooperatiekennis nu in de boekenkast hebben. Het verzachtte de terugreis met 30 km file dankzij de eerste winterse buien.

Biodiversiteit in Artis

Gisteravond was ik sinds jaren weer eens in Artis. Hoewel we van de dierentuin niets te zien kregen, we benutten er een vergaderzaal voor een congres over biodiversiteit en ondernemen. Ik mocht in de jury zitten die voor LNV een prijs mocht uitreiken voor ideeen om biodiversiteit te promoten. De tweede prijs ging naar een idee om de hoeken van percelen waar machines moeilijk bijkomen, deels af te graven en een overgang tussen land en water of gewoon water te maken, waarmee de biodiversiteit verbetert.
Winnaar was een Arcadis team dat een financieel-economische constructie had bedacht om boeren meer te laten verdienen aan houtwallen in een coulissenlandschap, zodanig dat dat weer aan te planten is. Nu niet voor geriefhout maar o.a. voor Arcadisklanten die hun CO2 footprint willen compenseren. Waarmee het signaal werd afgegeven dat economie en biodiversiteit gewoon samen kunnen gaan, en dat natuur in stand blijft als je er wat aan kunt verdienen.
Waar de Amsterdamse Plantagebuurt al niet goed voor is: van statusverhogende dierentuin in de 19e eeuwe tot biodiversiteitsinstelling anno nu.

Belasting

Belastingheffing is meer nodig dan ooit. Maar belastingen brengen economische kosten met zich mee, al was het maar van het heffen ervan. Een groep economen o.l.v. Nobelprijswinnaar James Mirrlees heeft zich gebogen over het optimale belastingsysteem, zo melde The Economist onlangs.
Dat moet progressief zijn, niet discrimineren tussen de soorten inkomen en simpel zijn.
Dat betekent een brede belastingbasis (alle inkomen), liever consumptie dan inkomen, niet teveel aftrekposten, en er is geen reden om alle belastingen progressief te maken. Zo zou je best af kunnen van allerlei verlaagde BTW-tarieven zo zeggen de economen. Regel de progressie maar via de inkomstenbelasting. In het VK zou je er 3 miljard pond mee verdienen zonder dat de burger er minder van wordt. [Interessant in de btw op vlees discussie].
Verder zou je moeders-met-oudere-kinderen en bijna-gepensioeneerden minder moeten belasten (op arbeid) zodat ze gaan of blijven werken, wat goed is voor de economie. En de renteaftrekbaarheid zet bedrijven aan meer te lenen dan met eigen vermogen te financieren. Je zou dus dividend of winstbelasting tot een zeker niveau ook moeten kunnen aftrekken. In Croatie en Brazilie doen ze het al.

Tax from scratch - The Economist 13.11.2010

Ministeries van Economie en Bedrijfsleven

Boeiende zaken van de redactie van NRC. Op hun website vatten ze een discussie in de NY Times samen, onder de kop dat de Republikeinen in gewetensnood komen door de landbouwsubsidies. Steeds minder mensen zouden er voor zijn.
Ook interessant is een groot artikel in het avondblad over het Ministerie van EZ dat als EL&I is herboren. De stelling is dat het ministerie de afgelopen jaren uit het centrum van de macht was verdwenen, en nu weer terugkomt. Met name VNO-NCW zou hebben gelobbyed voor een Ministerie voor het Bedrijfsleven in plaats van een Ministerie voor Economische Zaken. Een hart onder de riem voor LNVers die denken vooral overgenomen te zijn. Of de samenwerking in een fusieproces geholpen is met dergelijke krantenartikelen is weer een andere zaak.