koeloos jaarverslag

Ik kreeg het jaarverslag 2008 van Koninklijke FrieslandCampina (KFC, maar dat is eigenlijk geen fraaie afkorting, teveel kip) op mijn bureau. De cijfers heb je dan meestal al uit de krant vernomen, maar het is toch aardig om te zien hoe zo'n nieuwe onderneming zich presenteert.
Vooral als een firma van fast moving consumergoods, met sterke merken en met oog voor innovatie, is mijn indruk. En het papier roept een gevoel van duurzaamheid op, niet overdreven veel glans.
Koeien staan er nauwelijks in. De foto's gaan over consumenten, producten en onderzoek in het lab. En de ene foto die er in staat met koeien, toont een jonge veehouder met een PDA in de hand om data vast te leggen, koeien in de stal op de achtergrond.
Lijkt me al met al een juist beeld van wat de onderneming zou moeten willen zijn. Mooi jaarverslag dus. Maar er zullen wel eigenaren (boeren) zijn die het jaarverslag anno jaren zeventig missen van de rechtsvoorgangers, die jaarverslagen met veel foto's van koeien in de wei.
Zou er een mooie maatstaf inzitten: het percentage foto's met koe_in_de_wei in het jaarverslag als maat voor de ketenomkering en consumentgerichtheid? En zou die grafiek in de loop der tijd inderdaad een dalende tendens vertonen? En zou er een verschil zijn tussen Nederlandse en Franse / Duitse cooperatieve jaarverslagen? Hier is ruimte voor een scriptie.

Kon. FrieslandCampina: jaarverslag 2008

Marx

Bevrijdingsdag vandaag, en voor de echte socialisten twee keer: het is ook de geboortedag van Karl Marx, die op 5 mei 1818 in Trier werd geboren. Weer helemaal salonfahig.
Goede aanleiding dus om later op de dag een borrel in een goed etablishement te gaan drinken.

grondmarkt-wetgeving kan anders

In de nieuwste uitgave van het STIVAS magazine mag de Almeerse PvdA wethouder Adri Duivesteijn zijn gal spuwen over de grondmarkt. Zijn gemeente wil uitbreiden op Zeewolde's grondgebied en hij ergert zich aan de strategische grondposities van beleggers, woningbouwcorporaties en projectontwikkelaars.

Hij kaartte de zaak al eerder als kartelvorming aan bij de NMA (en kreeg geen gehoor) en ergert zich ook aan de confectie-kwaliteit in de vinex-wijken die de projectontwikkelaars realiseren. De voorspoed van afgelopen 15 jaar zal geen monumentenwijken a la de Amsterdamse school opleveren.

Duivesteijn brengt ook nog een nieuw argument in de discussie: nog geen twintig jaar geleden was de grond in Zeewolde ook gewoon van de overheid, net ingepolderd. En die zijn voor normale (ik vermoed zelfs tegen lage in-verpachte-staat prijzen -kjp) verkocht aan boeren, die ze weer met winst hebben verkocht.

Punt gemaakt zou ik zeggen en het wordt nog vreemder doordat de buren weg moeten voor natuur (waar de bewoners van die wijk weer van gaan profiteren) tegen gewone agrarische prijzen. Niet zo rechtvaardig temeer daar ze op de grondmarkt voor vervangende aankoop meteen een achterstand hebben.

Afschaffen dan dat zelfrealisatiebeginsel, zou ik denken maar dat voorstel bevat het artikel nu weer net niet.

WILG

Ook Willem Bruil mag klagen, en dan over de Wet Investeringsbudget Landelijk Gebied (WILG). Zoals de naam van de wet al suggereert: "het zijn de accountants die het platteland inrichten", visie spreekt er niet uit. Broddelwerk volgens Bruil. Vooral de toezegging van toenmalig minister Veerman dat ook gewone huizen in het buitengebied onder de regeling van kavelruil vallen, vindt Bruil grote kansen bieden. Hij bereidt een woningruil met een villa in Arnhem voor en denkt zo de overdrachtsbelasting te omzeilen.

Maar ja, moesten we vanwege de flexibiliteit op de arbeidsmarkt daar toch al niet van af?

Stivas Magazine, jaargang 1, nummer 2, april 2009

stadsmussen zijn slimmer

Het leven op het platteland is rustiger dan de hectiek van de stad. Dat geldt niet alleen voor mensen maar ook voor mussen. De wetenschapspagina van de NRC meldde vorige week dat in de Proceedings of the Academy of Sciences door een aantal Hongaren is aangetoond dat grote groepen mussen in de stad sneller problemen oplossen dan kleine groepen op het platteland.

Komt door crowd sourcing: er is altijd wel een mus die per ongeluk iets slims verzint en in een grotere groep is die kans groter en zijn er meer mussen om het te kopieren. Agglomoratie-effect noemen we dat in de economie.

broodje hond?

De productkennis van consumenten is bedroevend. Dat is geen vrijblijvend statement van Foodlog, maar de indruk die ik over houd van een uniek experiment uit het wetenschappelijke E-journal Wine Economics, waarover ook de Los Angeles Times bericht: de meeste consumenten kunnen hondenvoer in een blinde test niet onderscheiden van een dure pate.

Onderzoekers organiseerden een blinde proeverij met 18 vrijwillgers, die ze ook nog vertelden dat er hondenvoer tussen de producten zou zitten. Alternatieven waren: Smac (Spam in het amerikaans, in de ogen van de onderzoekers een imitatie pate), eendenlever-mousse, varkensleverpate en gepureerde leverworst. Alle producten werden wel zo behandeld dat ze eenzelfde consistentie / textuur hadden.
Slechts 3 van de 18 proevers herkenden het hondenvoer, niet beter dan een gok. En nauwelijks meer dan de 2 die zelfs de duurste pate aanzagen voor het hondenvoer. De meesten hielden de leverworst voor het hondenvoer. En driekwart vond het hondenvoer een slechte pate. Dat weer wel.

Onduidelijk is welke wijnen er werden geserveerd.

see you later, aligator

In aanvulling op mijn lijstje muziek van gisteren dan nog maar een top-10 van de beste schuurfeest-dansplaatjes. Voor intimi: een echt Golliwog lijstje:

1. Peter en zijn Rockets: Kom van dat dak af (de orginele versie graag)
2. Bill Haley and his Comets: Rock around the clock
3. Creedence Clearwater Revival: Travellin' band
4. Rob Hoeke Boogie Woogie Quartet: Down South [kan iemand dat op YouTube zetten?]
5. Rare Earth: Get Ready
6. Sam the Sham and the Pharaoh's: Wooly Bully (live in Dubai?)
7. The Beatles: Back in the USSR
8. Ike and Tina Turner: Proud Mary
9. Chubby Checker: Let's twist again
10. The Rolling Stones: Satisfaction

Kan nog een gezellige avond worden als jeugdige dj's hier ook even kennis van nemen dus. See you later

Lijstje: Looking out for #1

Zomers vakantieweer komende dagen. We onderbreken daarom de normale berichtgeving voor een paar lijstjes. Aanleiding is een Flevolands schuurfeestje dat we in het vooruitzicht hebben omdat enkele vriendinnen 50 worden. Ze willen vooraf een dans-top 5. En dat doen we dus meteen maar in het openbaar, dan kunnen de liefhebbers meegenieten.
Vanwege het mooie weer, het jeugd-sentiment en omdat we niet kunnen kiezen, hier eerst een top 10 uit de onvergetelijke zomer van 1976:

1. Bachman-Turner Overdrive: Looking out for #1
2. Peter Frampton: Show me the way
3. Bryan Ferry: Let's stick together
4. Flash & the Pan: Hey St. Peter (volgens mij 1976 maar YouTube houdt het op 1977)
5. Full House: Standing on the inside
6. Sutherland Brothers & Quiver: Arms of Mary
7. Elton John and Kiki Dee: Don't go breaking my heart
8. Abba: Dancing Queen
9. Queen: You're my best friend
10. Jimmy James & the Vagabounds: I'll go where the music takes me

Niet opgenomen: Fats Domino's Blueberry Hill (opnieuw een hit in aug. 76) en Bonnie St. Clair's Dr. Bernard (nu ongetwijfeld een cult plaat met de jonge Ron Brandsteder als de onvergetelijke dr. Bernard). Ben benieuwd naar de andere lijstes. In de reacties hieronder?

level playing field

Op Ziezo.biz staat sinds een klein weekje een column van mijn hand over Level Playing Field. Een begrip dat m.i. vaak wordt misbruikt in het lobby circuit.

Nieuw Licht

Het is nog niet zo eenvoudig om ons energiesysteem duurzaam te maken en af te komen van alle bijwerkingen op het klimaat. Vandaar dat de overheid energie steekt in een transitie naar duurzame energie. Uit het NWO/SenterNovem stimuleringsprogramma "Energieonderzoek" verscheen eerder dit jaar een fraai boekje: "Nieuw licht". Het geeft aan de hand van al het uitgevoerde onderzoek een interessant beeld door welk moeras we waden en hoe de samenleving naar 'all electric' of 'all gas' of 'locale zelfvoorziening' zou kunnen gaan. Of een combinatie, maar extremen zijn beeldender.
Voor de landbouw ook interessant omdat het veel materiaal over windenergie, biomassa en mestverwerking bevat. Zo staat er een mooie analyse in over hoe het verbod om in vergisting andere produkten bij mest bij te mengen ook contra-productieve kanten had. Wij wilden zo graag onze mest kwijt dat we bang waren dat bijmenging het mestprobleem zou vergroten. Duitsland deed dat niet en daardoor kwam de technologie eerder en sneller van de grond. Ook het onderzoek naar windenergie waarover ik twee jaar geleden al eens blogde, passeert de revue.
Het boek bevat nog een tweede laag: die van de innovatie- en transitietheorien. Er is heel veel beta-gamma onderzoek gedaan en veel gestudeerd op de beleids- en organisatorische kant van innovatie. Innovatie moet worden gezien als een maatschappelijk proces met mee- en tegenkoppelingen, en niet als een technologisch idee naar toepassing in een apparaat, zo wordt geconcludeerd. Ook hier komt men tot de conclusie dat het inzicht in machtstructuren een taboe in het onderzoek is. "Ook hier" omdat ik zelf net een boek over transitie in de landbouw voor de drukker klaar zit te maken waarin we ook die conclusie trekken.
Nieuw licht is wat mij betreft verplicht leesvoer voor iedereen die zich ook in de landbouw met transities en innovaties bezighoudt en zich in zeer begrijpelijk Nederlands wil laten inspireren door theorie.

D. van der Hoeven: Nieuw Licht. ISBN/EAN 9789077875346. Uitgegeven bij SenterNovem en NWO

agrificatie revisited

Er is veel belangstelling voor de biobased economy, het idee dat je uit biomassa ook nog andere dingen kunt maken dan food and feed. Sommigen zijn daar nog al kritisch op, mijzelf incluis, o.a. omdat we al in de jaren tachtig onder te noemer "Agrificatie" ook zo'n beweging hadden die na een hype van verwachtingen in de vallei der teleurstellingen terecht kwam.
Wageningen UR collega Harriete Bos heeft een interessant boekje gemaakt met een analyse van 25 jaar beleid en innovatie op het gebied van groene grondstoffen. Ze onderscheidt een aantal fasen. Het begon met aanbod gedreven initiatieven in het noordoosten des lands omdat er landbouwproductie teveel was en de akkerbouw naar inkomens uit een "vierde gewas" zocht. Dat mislukte min of meer (het vierde gewas werd in veel gevallen verhuur voor groentes en bloembollen). Maar er was wel een kern gelegd van onderzoekers in Wageningen en bij bedrijfsleven die doorgingen.
Er ontstond een tweede fase waarin de overheid uitging van privaat-publieke initiatieven waarvan er een aantal tot succesvolle producten leidden, en andere ook niet. De drijfveer was niet langer aanbod van producten maar zorg om milieu, geen bulk die grote arealen kan wegzetten maar hoogwaardige toepassingen. Pas nu is daar een beetje een oordeel over te vellen, technologie-innovaties hebben vaak tien jaar of meer nodig voor ze echt de consumentenmarkt bereiken. Een eerder oordeel viel misschien wel te negatief uit, zeker voor sommige cases (en anderen mislukten alsnog).
En inmiddels zijn we dus in een derde fase, met klimaat en energie (dure olie) als drijfveer, als ook toch weer een aanbodsfactor, nl. afval uit de industrie die om voedselveiligheidsredenen niet altijd meer in veevoer mag. En de verbinding met de fijnchemie is belangrijker geworden.
Interessant boekje dat in ieder geval mijn beeld wat bijstelde.

H. Bos: Agrificatie en de Biobased Economy. Wageningen UR ISBN 978-90-8585-345-9

klantwaarde

Eerder deze week hadden we hier en op Foodlog.nl een hele discussie over het gedrag van supermarkten met de vaktermen kruissubsidie en value-based pricing. Ik beloofde nog een afrondende (?) beschouwing.

Er blijft allereerst wat discussie over begrippen. Value-based pricing heet in goed Nederlands Klantwaarde-beprijzing, zo leerde ik van een collega. Het komt er op neer dat je in de supermarkt doet wat elke verkoper op de soukh van Damascus of bij de toeristenstalletjes in Luxor doet: probeer die prijs te vragen die de klant er maximaal voor over heeft. Wel mag je daar afdingen en bij Albert Heijn niet. Volgens sommigen in de discussie (ik betwijfel dat) zit daar een onethische kant aan.

In vaktermen: een deel van het consumentensurplus wordt gemonitariseerd terwijl bedrijven zouden moeten werken op kostprijs-plus. Economen hechten veel meer aan de signaalwerking van prijzen in markten dan aan de kostprijsgedachte en denken dat de markt door toetreding vanzelf wel corrigeert. Zolang dat niet gebeurt is er dus ook sprake van kruissubsidie: als de marge op groente hoog is en die op melk of wc-papier laag, dan subsideren de groentekopers de wc-papierkopers.

Huib Rijk heeft in de discussie gelijk dat als die klantwaarde beprijzing van groente niet zou gebeuren, er natuurlijk wat meer gezonde groente zou worden verkocht, en minder wc-papier (hoewel me dat een prijsinelastisch product lijkt). Op korte termijn zijn boeren daarmee beter af, volgende seizoenen worden er dan meer groenten geteeld, zodat ze niet zozeer meer verdienen maar er wel een paar meer boeren overblijven.

[wat Huib's opmerking over zuivel betreft: ik dacht dat de marges daar op laag zijn, er werd vaak mee gestunt, maar de marges zijn wel hoger dan van boeren o.a. omdat daar nog een heel schaalvergrotingsproces gaande is waardoor marges onder druk staan]

.

klantwaarde

Ik heb even geprobeerd te zoeken naar enig bewijs voor de toepassing en theorie van klantwaarde-beprijzing. Google Scholar levert weinig op. Wel papers uit de landbouweconomie (zonder daar op te zoeken!) over wat wij in Nederland uitbetaling op kwaliteitskenmerken noemen: rundvlees aan boeren niet betalen op basis van kilo's maar ook op basis van kwaliteitsaspecten als vet-dooradering of malsheid. Dat dat een goed idee is, wordt niet bestreden en doen we in de landbouw al wel een eeuw. De term wordt ook gebruikt voor adviseurs zoals accountants en juristen die overstappen van een rekening per uur naar een rekening per geleverde dienst. Nielsen's blogpulse geeft nog niet direct een indicatie dat er een toenemende discussie is.

Ook in de discussie op Foodlog gaat het eerder om impressies dan om veel harde cijfers. Dick wees op een bijdrage op de site van het Parool van Wouter Klootwijk over de extra verse eitjes. Het gaat Klootwijk overigens vooral over de richting waarin het voedselsysteem zich zou moeten ontwikkelen (verse eitjes van de boer uit de streek), als ik zijn conclusie goed begrijp.

.

marge berekening

Een empirisch probleem is overigens ook nog wel om de marges goed vast te stellen. Ik lees daar weinig over. Groente en fruit zijn voor supermarkten een lastige categorie: er is veel uitval aan, het kost veel m2, je moet sommige groenten af en toe wat benevelen wil het er netjes uitzien, en de slechte exemplaren die consumenten laten liggen weghalen. Het is een bederfelijk product met veel uitval en consumenten willen vaak informatie zodat er iemand moet rondlopen die er verstand van heeft. Dat is wat anders dan suiker of wc-papier waar je tegen de 16-jarige scholier kunt zeggen: doos uitpakken en in het vak er achteraan bijzetten.

Met andere woorden, de kosten liggen ook hoger en zo kom je in een hele discussie over kostprijs en winstberekening, wil je netto-marges goed vaststellen. Kan een deskundige daar eens zijn licht over laten schijnen?

.

toetredingsbarieres

Als de markt zou moeten corrigeren, moet er niet al te veel toetredingsbarrieres zijn. Dick Veerman vraagt zich af of die er zijn. Natuurlijk zijn ze er, maar ik acht ze niet groot voor groente- en fruit: je kunt vrijwel overal met betrekkelijk weinig kapitaal een groente- en fruitzaak beginnen, van de markt en de boerderij tot een winkel in een (betere) woonwijk. Een hele supermarktketen is wat anders, maar ook daar is het landschap niet stabiel. VeGe, SPAR en Konmar zijn niet meer onder ons of niet meer wat ze waren, Jumbo en Plus, maar ook Aldi en Lidl waren er in de jaren 80 nog nauwelijks of niet. Maar voor zulke ketens zijn natuurlijk veel grotere investeringen nodig of het traject duurt veel langer als het uit autonome groei van een familiebedrijf moet komen. Maar als Colruyt, Auchan of Delhaize dat zouden willen zijn hun zakken diep genoeg om ook in Nederland te beginnen of een keten op te kopen, zo lijkt me.

Ik was vrijdag in Brussel en liep nog even langs de Exki: dat soort nieuwe winkelconcepten voor gezond lunchen en take away is misschien nog wel de meest belovende tussenvorm. En daar wordt dan door Carrefour etc weer op gereageerd. Kortom: het kan even duren maar de markt lijkt me wel te werken.

.

Bio

Tot slot de biologische (of moderner: organische) producten. De verkoop daarvan blijft op niveau. Van een OECD collega begreep ik vrijdag dat dit ook in Frankrijk nog steeds het geval is. Toch is er in de Foodlog discussie veel misprijzen over het op klantwaarde prijzen van biologische producten. Ook hier geldt nog een uitnodiging aan deskundigen om met cijfers te komen: aan kleine volumes zitten meer kosten. Het is trouwens heel gebruikelijk om nieuwe producten in de markt met een afroom-strategie te introduceren.

Ik was gisteren nog even bij de Welkoop (de Agrifirm variant van de Boerenbond-winkels voor Neerlands' protestants platteland) en zag daar voor 80 euro een fraaie parasol waar de Bijenkorf tien jaar geleden bij de introductie van dit type minstens het driedubbele vroeg met minder gebruiksgemak.

Ik associeer de discussie rond bio ook enigszins met teleurstelling dat de kopers ervan niet zien dat het marktaandeel sterk groeit. Waren ze eerst bereid te kopen met het argument dat ze bijdragen aan de verduurzaming van heel de landbouw, nu ervaren ze dat dit voorbeeld-effect weinig inhoudt. Uberhaupt krijgen de denkers over bio door dat het een ingewikkeld concept is. Het is een vorm van landbouw met lage milieubelasting, waarbij gezondheids- en smaakclaims wetenschappelijk veel lastiger te onderbouwen zijn. Maar de aankoopargumenten liggen niet zozeer op milieuvlak (en organische aardbeien ingevlogen uit ZuidAfrika kan bij veel kopers dan ook best door de beugel), maar op dat van smaak en gezondheid. Zo blijkt opnieuw uit een rapport dat een aantal van mijn collega's vorige week publiceerde.

Uit dat rapport blijkt ook dat consumenten de natuurvoedingswinkel associeren met duur, maar niet met winstbejag. De supermarkt wordt daarentegen uitdrukkelijk wel met winstbejag geassoiceerd (3.7 op een 1-5 schaal, tegenover 2.6 bij de natuurvoedingswinkel). Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat image van de supermarkt en teleurstelling over de olievlekwerking van biologisch op de gangbare landbouw de discussie over effecten van klantwaardebeprijzing en kruissubsidie doen opvlammen.

Empirisch leidt dat tot de vraag of een kostprijsplus voor bio zou leiden tot duidelijk lagere prijzen en een sterke groei van het marktaandeel. Of dat we onze energie beter kunnen steken in harde maatregelen om de gangbare productie duurzamer te maken.

.

Zie ook: M. Reinders et al: Winkelkeuze van biologische kopers, LEI.

land art in de wilhelminapolder

Een mijlpaal voor de Koninklijke Wilhelminapolder vandaag: het 200 jarig bestaan. Er was een mooie bijeenkomst georganiseerd, met Hare Majesteit en vele anderen. Een bijzonder bedrijf dat veel heeft bijgedragen aan de innovatie van de Nederlandse akkerbouw.
Tweehonderd jaar geleden ingepolderd door een groep Rotterdamse havenfamilies [vandaar de foto links]. Die dat graag met winst hadden doorverkocht maar na het vertrek van Koning Lodewijk Bonaparte (men begon dan ook als de Lodewijkpolder) in een periode van deflatie terecht kwamen (ook toen al) waarin de grondprijzen fors kelderden. En zo gedwongen boer werden. Nu citeerde een van de maten de Zeeuwse boerenwijsheid: liever kluiten dan duiten. Blijkt dus een nuttige combinatie geweest, die Rotterdamse handel en de Zeeuwse boerenstand. Illustreert mijn stelling dat de Zeeuwse landbouw al eeuwen een industrieeel karakter heeft en dat we dat in alle nostalgie niet moeten ontkennen. Gewoon doorgaan met de ICT-innovaties.
Er verscheen een mooi jubilieumboek. Ik heb er net een poosje in zitten bladeren en lezen, en het is de moeite waard. Kom ik nog wel eens op terug.
Wie mee wil genieten van het tweede eeuw feest: sla direct na de Zeelandbrug en de Zandkreekdam even rechtsaf naar de boerderij Hongersdijk en daar is een boeiende tentoonstelling over Land & Art. Kunstenaars hebben zich laten inspireren door de Wilhelminapolder. Er is een heel mooi Deens ontwerp van landschapkunst (dat helaas niet de prijs van de uitvoering heeft gewonnen), een Oosterijkse komt met foto's die de industriele kant van de landbouw benadrukken (in de We feed the world traditie) en er hangt een erg inspirerende en vervreemde reeks fotomontages waarin de boerenschuur waar je staat steeds een ander landschap op de voorgrond heeft. Wat er steeds zeer logisch uitziet zodat je uiteindelijk naar buiten loopt om te zien wat nu het echte landschap is. Landschap is maakbaar. Mooi dat die Rotterdammers dat 200 jaar geleden hebben gedaan.
En dat bracht tijdens de netwerk-borrel bij verschillende gesprekspartners de kout ook nog op de Hedwige en het kabinetsbesluit om niet te ontpolderen. Veel Zeeuwen en de landbouw zijn verrast tevreden, anderen kwamen me vertellen dat dit uitstel is en het verschuiven van de beslissing naar de EU die dan weer eens een zwarte piet krijgt in een dossier waar ze niets mee te maken heeft. Natuur is er al veel in Zeeland, maar zou dit extra geld om de discussie op te lossen niet beter besteed kunnen worden aan werkgelegenheid in de krimpende provincie, zo vroeg ik me op de terugweg af. Desnoods door Waterdunen en Perkpolder rond nieuwe natuur in de Hedwige nog eens over te doen: er moeten toch 300 rijke Gentenaren en Antwerpenaren te vinden zijn die daar voor een miljoen een leuke villa willen met uitzicht en veel voorzieningen die werkgelegenheid scheppen? Op een deel van het door de Rotterdammers ingepolderde land hebben ze dat al een keer gerealiseerd: luxe wonen aan brak water aan de noordkant van Goes.
Enfin, ga eerst maar eens op de tentoonstelling kijken.

Zelandia Illustrata

Het Koninklijk Zeeuws Genootschap der Wetenschappen laat in de laatste aflevering van zijn tijdschrift weten dat de illustre Zelandia Illustrata is gedigitaliseerd. Google books heeft ook een versie online waarin het heerlijk zoeken is. Dat als voorproefje op het 200-jarig bestaan van de KoninklijkeMaatschap tussen eigenaren van gronden in de Wilhelminapolder en de Oost-Bevelandpolder, dat we morgen mogen meevieren.

in een rijtuigje

Het Ministerie van Verkeer & Waterstaat bracht vanmiddag zijn water-netwerk bijeen in Amersfoort. In een alleraardigste ambiance: De Rijtuigenloods, een oude treinenwerkplaats bij het station (dat ja na alle verbouwingen ervan en er omheen niet meer terugkent) die is omgetoverd tot conferentieruimte. In tal van oude wagons kun je er in groepen uiteen gaan.
En dat deden we ook. We spraken over de zoetwatervoorziening van dit land: daar komt mogelijk om sommige momenten op sommige plekken tekort aan. Wordt dus tijd dat we de waarde ervan eens uitrekenen. En we moeten wennen aan het idee dat het in het westen hier en daar wat zouter wordt. Vraagt dus om sociaal leren tussen alle partijen, en wat reken- en denkwerk.
In een andere sessie ging het over het idee met 5 andere delta's in de wereld kennis uit te wisselen. Staat in het Nationale Waterplan dus ik vertel geen staatsgeheimen. De keuze is gevallen op 5 delta's in ontwikkelingslanden. Die volgens kenners technisch weinig vergelijkbaar zijn met onze problematiek (behalve dat ze ook onder kunnen lopen) en het bedrijfsleven vond dat ze er weinig aan hadden want koopkracht zit daar niet. De adviseurs mijzelf incluis zagen meer in leren van vergelijkbare regios in bv. Europa op integratie met natuur en milieubeheer, verbinden van stad en delta (stakeholder management) en vergelijkbare landbouw op de grens van zoet en zout. In plaats van op missie met de dominee of de verkoper.
Enfin, het was een boeiende middag op een inspirerende plek, met een aantal oude bekenden.

PS voor Huib, Steven, Dick en andere geinteresseerd in de Klantwaarde discussie: ik kom er komende dagen nog een keer op terug.

de kredietkrisis revisited

Groenten en Fruit met een specifieke waardepropositie zoals biologisch, fair trade of streekproducten houden zich goed staande of groeien zelfs. Zo vertelde de Greenery topman gisteren op een bijeenkomst van de NCR en de Rabobank in Utrecht over de kredietkrisis. Ik geef het maar even door omdat er op foodlog fors over gediscussieerd wordt. Onduidelijk bleef waarom: is de kredietkrisis ook een waardenkrisis, of voelen we het nog niet in de portomonnee of kopen we wat duurs in plaats van een bezoek aan het restaurant? Het werd er niet bij verteld.
Ik spoorde naar Utrecht om een even te horen hoe de vlag er bij hangt. Mevrouw de Minister hield een positief verhaal (er zijn effecten, maar we kunnen tegen een stootje, na regen komt zonneschijn, zo was de teneur). De Rabo CFO had een somberder verhaal. En bij de cooperaties leek het wel mee te vallen: handelsstromen verleggen zich, dat wel, daardoor wordt lokale productie ook weer aantrekkelijker (minder valuta risico) en daardoor is er ook prijsdruk, maar het is wel te overzien.
Houden zo, maar gerust ben ik er niet op - de analyse van de Rabobank zelf lijkt me realistischer.