sms en olie

Nog even terugkomend op mijn blog van gisteren: er wordt in Europa ge-smst en in de VS niet (of veel minder) omdat locale telefoongesprekken in de VS zeer goedkoop of zelfs gratis zijn, en in Europa veel duurder. Dat verleidde tieners met een kleine beurs indertijd om net als in Azie het sms'en te leren om hun locale vriendjes te contacten. Die verklaring miste Robert Frank nog in zijn boek en hij liet me inmiddels per mail weten ingenomen te zijn met deze toelichting. Verder gewoon lezen dat boek.

Maar in deze tijd van beurscrisis en dalende koersen wilde ik het nog even hebben over de koers van olie. Die was onlangs even 100 dollar en dat leverde weer dat Joop-den-Uijl-gevoel op dat de wereld nooit meer zou worden zoals hij was. In de laatste editie van Shell Venster, het PR blad van Kon. Olie, laat CEO Jeroen van der Veer daarover zijn licht schijnen.

Hij houdt rekening met vertraagde vraaguitval, als consumenten zuiniger autos en schepen gaan kopen. En "in elk geval nemen wij voor onze investeringsbeslissingen een veel lagere olieprijs om te zien of de projecten ook dan nog rendabel zijn. Je kan die 'moeilijke olie' (golf van mexico, teerzanden) winstgevend produceren bij aanzienlijk lagere olieprijzen dan honderd dollar". Olie en granen: producten met veel vaste kosten en lange investeringscycli en dus ingebouwde garanties voor sterke prijsfluctuaties. Net aandelen - het verleden is de enige garantie voor de toekomst, what else. De wereld blijft zoals hij was want 'nieuwe economie' maak je maar zelden mee.

economic naturalist

Waarom zitten de knopen aan dameskleding links en bij heren rechts? Waarom krijg je in een cafe vaak gratis nootjes bij de borrel terwijl je voor het goedkopere kraanwater moet betalen?

Als je de economische antwoorden op dit type vragen wil weten, dan moet je het alleraardigste boekje "The Economic Naturalist" van Robert. H. Frank lezen. Frank is hoogleraar op Cornell (VS) en schreef eerder wetenschappelijke boeken met o.a. Ben Bernake (die bij de FED nu de beurskoersen en de economie tracht te redden). Hij heeft trouwens ook een ontwapenende website, met zijn publicaties en de brass band van zijn zoontje.

Ik verwees al eerder naar het boek met de kippentest, en in september las je hier een blog over opportunity costs met een link naar een leuke You Tube video over het boek. Frank zijn truc komt uit het leren aan de hand van verhalen (de narrative aanpak) waarbij hij zijn studenten eerst zelf vragen laat bedenken en dan het antwoord.

Zo heeft hij een mooie uitleg waarom het zin heeft obers een deel van hun geld via fooien te laten verdienen: daarmee wordt een deel van het personeelsmanagement overgeheveld van de restauranthouder naar de klant. Die kan veel beter beoordelen of de ober goed werk levert dan de baas en daar waar mensen vaker hetzelfde restaurant bezoeken is de fooi dus een efficient feed-back mechanisme.

Frank legt ook uit waarom consumenten in de VS (en elders) twee keer de wereldmarktprijs voor suiker betalen: dat is politieke economie. Omdat consumenten maar een fractie van hun inkomen aan suiker besteden, nemen weinig kiezers de moeite hier een issue van te maken en te gaan lobbyen bij hun volksvertegenwoordigers. Voor de suikerproducenten liggen de prikkels heel anders: die verdienen wel fors met lobbyen en kunnen dus wel wat transactiekosten opbrengen om zich te organiseren en argumenten te bedenken, studies te laten doen en congresleden te steunen. (op de foto een gevelsteen uit Dordt uit de suikertijd).

Altijd leuk blijft ook het experiment van Kahnemann en Tversky, de grondleggers van de gedragseconomie met veel psychologie. Ze lieten studenten aan een rad van aventuur draaien waarmee ze een willekeurig cijfer van 1 tot 100 kregen. Vervolgens moest de vraag beantwoord worden welk percentage van de Afrikaanse landen lid is van de VN. De meeste studenten hebben daar geen idee van en weten ook dat het toegekende willekeurige cijfer er niets mee te maken heeft. Toch antwoorden de studenten met een cijfer lager dan 10 een percentage van 25% van de landen, en de studenten met een willekeurig cijfer boven 65 hielden het op 45%. Onze hersenen laten ons soms aardig in de steek. Met weinig rationele effectenbeurzen als een van de gevolgen.

Lezen dus dit boek, als je van deze blog en dergelijke voorbeelden houdt. Alleen het voorbeeld over sms-en lijkt me incompleet, maar daar stuur ik Frank een mailtje over. En die knopen - dat komt uit de 17e eeuw toen de kopers van kleding tot de gegoede burgerij behoorden waarbij de mannen zichzelf aankleden en de vrouwen een bediende hadden (die ook liever de knopen rechts had) - na die tijd waren de switchkosten te hoog en bleef het zo. En de nootjes zijn complementaire producten (verhogen de bierconsumptie, daarom krijg je ook zoute pinda's) en het water is een substituut (dan koop je minder bier).

Cooperatieve aardappelbusiness Zevenhuizen ter ziele

Aan de geschiedenis van de cooperatieve aardappelbusiness in Zevenhuizen is een eind gekomen. Het was nooit een succes a la Aviko in Steenderen - integendeel. Naar verluidt bouwde de locale cooperatie Zevenhuizen begin jaren zeventig een grote aardappelbewaarschuur, met ambitieuse plannen voor meer. Rotterdam, de glastuinbouw en de natuur waren toen nog ver weg. Al in de jaren zeventig bleken de ambities te hoog gegrepen (het waren ook lastige aardappeljaren met extreme prijzen en extreem droge en natte weersomstandigheden in 1975 en 1976) en het onroerend goed kwam in handen van topcooperatie Cebeco-Handelsraad in Rotterdam. En via hen kwam het bij cooperatie Cavo Latuco, lid van die cooperatie.
Toen die cooperatie jaren geleden fuseerde met Agrifirm in Meppel was er blijkbaar al geen reden meer het naambord op de schuur aan te passen. Er werden nog een aantal jaren uien bewaard en op het voorterrein werd in de zomer nog wat graan ontvangen - wat wij als buren en ex-boerderijbewoners wel nostalgisch vonden. Mijn eerste betaalde vakantiebaantje was ooit in de graanontvangst.
Eind vorig jaar verkocht Agrifirm het pand aan een locale loonwerker, wat wel een klein beetje zal hebben bijgedragen aan de gerapporteerde winst van Agrifirm. En zo zijn wij ineens dagen druk een windsingel te rooien en nog wat planten te redden. Want waar het afwezige Agrifirm het onderhoud op de grens met plezier overliet aan de belanghebbende omwonenden, wil de nieuwe eigenaar natuurlijk elke duur betaalde vierkante meter in gebruik nemen. Gezien de hoogteverschillen tussen de percelen vraagt dat om creatieve oplossingen.
En natuurlijk kijken de omwonende burgers of hun informele eigendomsrechten van rust, stofvrij, stankvrij in tact blijven. Sommigen hadden liever de sloop gezien, met de bouw (hier of aan het dorp) van een bungalow. Maar voor die rood voor groen regeling was de oude opzet van de cooperatie Zevenhuizen weer niet ambitieus genoeg: je krijgt alleen een bouwvergunning voor duizend kuub schuur. Zeshonderd is dan te weinig, en waar vind je zo snel er nog eens vierhonderd en hoe verdeel je dan de buit?
Enfin, een loonwerkbedrijf past nog aardig in een landelijke omgeving en het blijkt dat we als buitenburgers ook in aanmerking komen voor een programma rond de aanplant van nieuwe boerenwindsingels. Hoe sympathiek.

bureaucratie in de natuur

De NRC van dit weekend spoorde een Friese weduwe op die bijna 50.000 euro dreigt mis te lopen omdat ze het natuurbeheer op haar land niet zelf uitvoert, maar door drie buurmannen moet laten doen (en zo eerlijk was dat terzijde te vertellen). Te idioot voor woorden.
Maar de NRC heeft wel gelijk, ik ken meer van die gevallen waar de wetgever een veel te eenvoudig beeld heeft van wat een boerenbedrijf tegenwoordig is. Of slecht taalgebruik en slecht denkwerk hand in hand gaan. Alsof je schoolboekengeld alleen uitkeert aan complete huisje-boompje-beesje-gezinnen en gemaksthalve maar even voorbijgaat aan een-oudergezinnen, laat staan dat je iets regelt voor een homo-echtpaar met kinderen.
Ik weet niet of dat komt omdat ambtenaren en politici een beeld uit de jaren zestig hebben van het gelukkige gezin op de boerderij (ook toen waren er trouwens weduwen), of dat de mythe van het gezinsbedrijf in stand gehouden moet worden, maar het leidt zoals de NRC terecht constateert tot zeer onbevredigende gevolgen.
En aan ons wetenschappers kan het dit keer niet liggen, want we schrijven al jaren papers waarin we uitleggen dat een bedrijf iets anders is dan een bedrijfsvestiging (inderdaad: sommige bedrijven hebben meerdere vestigingen) en dat een ondernemer meerdere bedrijven kan hebben, net zoals een bedrijf geleid kan worden door meerdere ondernemers. En de relatie tussen ondernemer en gezin of huishouding is even ingewikkeld en ook nog aan verandering onderhevig: mensen hebben nu eenmaal de behoefte samen te wonen, te trouwen en soms te scheiden - of ze overlijden.
Maar het is aan de wetgever blijkbaar slecht besteed, die doet niet alleen aan risico-analyse, maar ook aan extreme risico-mijding. Misschien moeten we van elk boerenbedrijf maar een B.V. maken, dan komt de boodschap misschien aan.
Enfin, het artikel ging over de bureaucratie in natuurbeheer, en dit is niet de enige ergenis. Ook het gedoe met kaarten en exacte oppervlaktegrenzen leidt tot rechtzaken en terugvordering van subsidies. Ook bij de EU Toeslagen is dat een gevreesd probleem dat tot veel extra kosten leidt, zo weet ik uit eigen ervaring. Dat dit niet kan worden opgelost met ICT (als je een tractor met een satelliet op een centimeter nauwkeurig kunt laten rijden) en een beetje (5%?) tolerantie bij de controle is voor mij ook onbegrijpelijk.
En tot slot zijn er de contracten met output sturing. Het artikel suggereert enigszins dat dit ook maar lastig is (bij 15 plantjes krijg je wel de biodiversiteitspremie, bij 14 niet), maar ik zou niets beters weten. Je kunt er moeilijk als ambtenaar het hele jaar bij staan om te zien of een ondernemer niet te veel kunstmest geeft en het lijkt me ook ondernemersrisico als je op minder geschikte gronden of vlak naast de snelweg toch grutto's wil huisvesten.
Maar bij tarwe betalen we voor 10.000 kg twee keer zoveel per ha als bij 5.000 kg. Waarom krijg je dan bij 15 plantjes wel je geld en bij 14 niet een 14/15e deel (of beter nog: bij elk extra plantje wat extra meer). Die contracten moeten dus beter, denk ik dan als krantenlezer.
Geen wonder dat boeren afhaken van natuurbeheer en dat het weer uitdraait op functiescheiding. Zou daar nog iemand belang bij hebben?

Latijn in Dordt

Sine Cerere et Libero friget Venus - schijnt een klassieke spreuk te zijn, maar ik kende hem niet; ook nooit Latijn gedaan. Het staat voor Zonder voedsel en wijn verkilt de liefde.

Ik kwam de spreuk deze week tegen bij een bezoek aan het Museum Simon van Gijn in Dordrecht. Dordt is voor automobilisten niet aan te raden, dus we maakten een tochtje met de waterbus van Krimpen. Dat alleen al levert een vakantiegevoel op en Dordrecht zelf lag er fraai bij. Het museum met zijn stijlkamers, Atlas en zolder met antiek speelgoed is een must.

lijstje: Afkortingen in de retail

Gisteren las ik de kranten in de trein naar Amsterdam. Veel over het plan van Minister Verburg om de veehouderij duurzamer te maken, met als teneur 'het idee is goed, hoe gaat u dat regelen'. En terecht aandacht voor de spanning tussen beter milieu en meer dierwelzijn. Dat moeten we beter leren afwegen, daar kunnen economen ook nog wat aan doen.
Het is altijd weer genoeglijk door het Groene Hart te sporen, dit keer op weg naar het Nieuwe Amsterdam (we zagen het KNSM eiland en de nieuwe bibliotheek) en de fraaie Afghanistan tentoonstelling in de Nieuwe Kerk.
Het meest interessant in de pers vond ik de Van Dale column in De Pers met een toelichting op de namen van retailketens die zijn voortgekomen uit afkortingen:

1. HEMA: Hollandse Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam
2. FEBO: Ferdinand Bolstraat
3. EDAH: Ebbens, Damen, Auskes en Hettema (de oprichters)
4. ETOS: Eenheid, Toeweiding, Overleg, Samenwerking
5. SRV: Samen Rationeel Verkopen
6. DE SPAR: Door Eendrachtig Samenwerken Profiteren Allen Regelmatig (als logo werd natuurlijk een spar gekozen, het "De" verviel in de loop der tijd in de meeste landen, maar in Italie is het nog steeds DE SPAR, en een spar is in Italie een Abete, dus een fraaie case voor hoe beeldmerken werken).

Peters pagina

Voor een paar aardige blogs (op 15 en 16 januari) over de landbouw zie http://www.peterspagina.nl/

Lijstje: grote groene misverstanden

Het moeizaam voortmodderen van reconstructiecommissies kan ook nog wat moois voortbrengen. Zijn ergenis zette Arcadis medewerker Leo Lamers aan tot het publiceren van een erg goed boekje: Het grote groene misverstand - ontmaskering van een tunnelvisie op de landbouw en het landelijk gebied (afgelopen zomer verschenen bij Landwerk, ISBN9879077824047).
In gewoon Nederlands, zonder ook maar in een zin te verwijzen naar enige economische theorie (maar daar wel consistent mee), legt Lamers uit hoe het echt zit met de economie van het platteland. Goed verluchtigd met toepasselijke foto's, kaarten en kaders. Als je ook maar enigszins een greintje waarheid ziet in een van onderstaande misverstanden (die ik aan Het Grote Groene Misverstand ontleen), lees dan onmiddelijk dit boek:

1. Dagelijks stoppen 10 boeren met hun bedrijf en daardoor neemt de landbouwproductie af, verloedert het platteland, verdwijnen de koeien uit het landschap en verpauperen de dorpen. Als we niet uitkijken zijn we voor ons voedsel straks afhankelijk van het buitenland.
2. Landbouw verdwijnt uit Nederland
3. Nu is het nog de steun aan de landbouw die helpt het landschap een beetje open te houden. Maar wie doet dat als de boeren wegtrekken? De landbouw heeft ook veel kapot gemaakt, het verdwijnen ervan schept ook nieuwe kansen (die is speciaal voor RPB Directeur Wim Derksen, die die uitspraak deed in 2005)
4. Als landbouwprijzen blijven dalen, de grenzen opengaan voor Oost-Europa en er dagelijks tien boeren stoppen, dan moet het doek wel vallen voor de Nederlandse landbouw
5. Zorgt de afname van het aantal landbouwbedrijven niet vanzelf voor afname van de milieuproblemen en zijn al die milieuregels voor de landbouw dus wel nodig? En zijn de resterende milieuproblemen niet gewoon op te lossen met technische maatregelen?
6. Als zoveel landbouwbedrijven stoppen, komt er vanzelf meer ruimte voor natuur. Sterker nog: nieuwe natuurgebieden kunnen drager zijn voor de vrijgekomen landbouwgrond
7. Doordat zoveel boeren stoppen, verloedert het landschap. De landbouw is immers de beheerder van het landschap.
8. Al heel lang wordt de noodklok geluid over het landelijk gebied. Doordat er minder landbouwbedrijven komen, krimpt de economie van het landelijk gebied en dreigen openbaar vervoer, het postkantoor, de school en de laatste kruidenier uit de dorpen te verdwijnen.
9. Als Nederland zoveel landbouwproducten exporteert lijkt onze voedselvoorziening vanzelfsprekend gegarandeerd te zijn.

De kippentest

Waarom zijn bruine eieren in de winkel duurder dan witte, hoewel de smaak en voedingswaarde niet verschillen? Deze economische quizvraag stond afgelopen week hiernaast en twaalf lezers waren bereid daar over na te denken en wat aan te vinken. Hieronder het antwoord - dat blijkbaar geen zacht eitje was.

De helft van de deelnemers dacht meteen aan de markt: kopers hebben liever bruine dan witte, zijn dus bereid daar wat meer voor te betalen. En dus ligt de prijs wat hoger. Op zich een goede gedachte, maar op zijn best de halve waarheid. Want als dat het enige was, dan laten de pluimveehouders die witte eieren produceren geld op straat liggen. Door bij de volgende generatie kippen om te schakelen naar rassen die bruine in plaats van witte produceren zouden ze met dezelfde kosten meer kunnen verdienen - en dus zijn de prijzen in een evenwichtssituatie weer gelijk.

Maar dat antwoord is in ieder geval marktgerichter dan het voor de hand liggende antwoord dat je vroeger, zo stel ik me voor, standaard kreeg op de lagere landbouwschool: bruine eieren hebben een hogere kostprijs want ze komen van rassen die wat groter zijn, grotere kippen hebben wat meer voer nodig. Maar als dat de enige oorzaak zou zijn, en het consumenten niet uit zou maken, dan zouden er dus geen bruine eieren meer worden geproduceerd maar alleen witte.

En dus heeft een derde van de quizende lezers het goed: beide condities moeten vervuld zijn voor een evenwicht waarin bruine eieren wat duurder zijn dan witte.

En dan was er nog 1 lezer die denkt dat geen van beide een rol speelt, maar dat er een andere oorzaak is. Dat inzicht hoor ik hieronder graag. Het enige wat ik kan bedenken is dat bv. kosten in de supermarkt voor bruine eieren duurder zijn, omdat het volume lager zou kunnen zijn. Maar ik heb de indruk dat er juist meer bruine worden verkocht.

Het is een bekend voorbeeld uit de landbouweconomie om te leren denken in evenwichten, en het staat ook in Robert H. Frank's The Economist Naturalist, waarover komende dagen meer.

Lijstje: Europese Landbouwcommissarissen

In het jaar van 50 jaar GLB wordt het ook tijd voor een lijstje met de 10 landbouwcommissarissen, in volgorde van opkomst:

1. 
   Sicco Mansholt (NL) 1957 -1972


2. Carlo Scarascia-Muqnozaa (IT) 1972-1973


3. Pierre Lardinois (NL) 1973 -1977


4. Finn Olav Gundelach (Dk) 1977- 1981


5. Paul Dalsager (Dk) 1981 - 1985


6. Frans Andriessen (NL) 1985 -1989


7. Ray MacSharry (Ierland) 1989 -1993


8. Rene Steichen (Lux) 1993-1995


9. Franz Fischler (Oostenrijk) 1995 -2004


10. Mariann Fischer Boel (Dk) 2004 -

Negen mannen en een vrouw, en alleen als je een forse hervorming voorstelt, haal je de geschiedenisboekjes. Wat dat betreft zou hervorming geinstitutionaliseerd moeten zijn.

En heeft iemand een theorie waarom de landbouwcommissaris meestal uit een klein land komt dat sterk op export is gericht (Nl, Dk, Ierland) ? Ik vermoed dat de politieke economie suggereert dat die landen het eerder accepteren als een belangrijke post (voor hun land), als ook dat de groten elkaar dit budgetair omvangrijke dossier niet gunnen. Wat gezien de exportpositie van die landen zou moeten inhouden dat ook een zekere liberale trend in het beleid is geinstitutionaliseerd. Ofwel het had nog erger gekund.

boer zoekt vrouw en Jamie kippetjes

Soms is het voor een simpel econoom lastig de massa-psychologie te bevatten. Maandagavond kreeg "boer zoekt vrouw" in het 8uur journaal meer aandacht dan "Sarkozy zoekt geen vrouw meer" - wat me voor de Europese politiek toch ook een rustgevende gedachte lijkt. En dat omdat er bijna 4 miljoen kijkers op de plattelandsromantiek hadden afgestemd, en het eredivisievoetbal in de kijkcijfers knock out geslagen was. Toegegeven, wat is voetbal nog in dit land. Bas Heijne mocht in de Amsterdamse grachtengordel uitleggen dat de doorsnee Randstadburger hunkert naar vredige beelden van de boerenkeukentafel, waar nog gezamenlijk de maaltijd wordt genoten, en een gewoon kuipje Bona op tafel staat. Gewone mensen over bijzondere emoties. En zo kwamen Sarko en Carla in de aftiteling van Philip Freriks terecht.

En vervolgens is er vandaag dan the naked chef Jamie die zichzelf, de Britten en You Tube kijkers aan het huilen krijgt door live kuikens te sexen en duidelijk zichtbaar de haantjes te vergassen. Met het commentaar dat bio en gangbaar hier geen verschil maakt. Celebreties zijn er om een onderwerp voor het grote publiek op de kaart te zetten. Overigens melden experts dat de consumptie er (nog) niet van weet.
En de NRC van vanavond meldt ook nog even dat het blad Boerderij shortlisted is voor een prijs vanwege de succesvolle en zeer moderne multimedia aanpak, met meer lifestyle naast de vakinformatie. Als voorbeeld voor de magazines voor de Randstad.
Hoe verwarrend allemaal, maar je kunt niet zeggen dat de landbouw saai is...

De stand still zijn de kuikentjes uit Our Daily Bread

Leontief en landbouweconomen

Economen wordt nog al eens verweten erg theoretisch bezig te zijn, met weinig oog voor de werkelijkheid. Een econoom is iemand die alles begrijpt van de prijs maar niets van de waarde.

De beroemde kwantitatief econoom Wassily Leontief sprak in 1970 de Amerikaanse vereniging van economen toe, o.a. over de doorgeschoten theoretische, wiskundige aanpak die niet altijd meer een duidelijk verband had met de praktijk.

Hij maakte een uitzondering voor de landbouw-economen, die hij ten voorbeeld hield aan de rest van de economen: "an exceptional example of a healthy balance between theoretical and empirical analysis and of the readiness of professional economists to cooperate with experts in the neighboring disciplines". Hij wees in dat verband op de uitgebreide agrarische statistiek, de samenwerking met de landbouwwetenschap en de andere social sciences en de snelle toepassing van geavanceerde wiskundige statistiek, niet als vervanger voor empirisch onderzoek maar als een aanvulling.

Mooi voor ons zelfbewustzijn - en nu maar hopen dat dit sinds 1970 zo gebleven is en niet het gevolg is dat in sommige uithoeken de wereld 20 jaar achterloopt.

Ontleend aan het presidential address van Otto C. Doering III voor de AAEA in Portland (foto), nu in druk in de AJAE.

wees er als de kippen bij

want hiernaast kun je nog 1 dag stemmen op de vraag waarom bruine eieren duurder zijn dan witte. Overmorgen de uitslag: komt het door de kostprijs, de vraag, of (geen van) beide?

supermarkt europa

Nog een paar dagen kun je in het stadhuis van Den Haag naar de gratis tentoonstelling "Supermarkt Europa". Middels 50 produkten in supermarktopstelling wordt het verhaal verteld van 50 jaar landbouwbeleid. Daarna vanaf 1 februari in het Vlaamse parlement te Brussel.

Van een collega kreeg ik het magazine van de tentoonstelling, en dat ziet er uitnodigend uit. Al die oude en nieuwe etiketten en producten. Gaat dat zien. Of download het magazine.

Nieuwjaarsrecepties en dalboeren

Het is de tijd van het jaar voor de Nieuwjaarsrecepties. Morgen hoop ik gehoor te geven aan de uitnodiging van mevrouw de Minister en gistermiddag bezochten we een nieuwjaarsbijeenkomst in Aarlanderveen of all places - van een B.V. uit de Cosunfamilie.
Wat die twee met elkaar verbindt (naast de onvermijdelijke bitterballen), is het issue van het westelijk weidegebied (daarin ligt Aarlanderveen). Het landschap lag er gistermiddag mooi bij, met draaiende molens. Maar voor de melkveehouderij is het landschap niet het gemakkelijkst, vergeleken met een bedrijf met grote percelen in Brabant of Bretagne. Dat heeft sommigen op het idee gebracht dat je ook een soort bergboerenregeling voor zo'n veenweidegebied in het leven zou moeten roepen. Een dalboerenregeling die natuurlijke handicaps in geld compenseert.

Ik was van de week nog even in Parijs bij de OECD (om over agrarische belastingen te praten) en aan het diner kwam deze ruimtelijke ordeningscase aan de orde omdat een van de disgenoten van OECD of LNV er mee geconfronteerd was.

Persoonlijk vind ik zo'n manier van kijken naar handicaps wel een erg technische invalshoek. Weliswaar is zo'n productie-omgeving voor melk ook economisch in het nadeel, maar de boeren hebben juist ook hier veel economische opties omdat de steden er veel dichter bij zijn dan in Bretagne. Dat zorgt voor mogelijkheden om streekproducten af te zetten (boeren kaas!), voor multifunctionele landbouw en andere werkgelegenheid. Prijsstijgingen van onroerend goed is er ook vaker aan de orde (onteigening). En onroerend goed dat in de landbouw niet meer nodig is, heeft vaak een aantrekkelijke andere bestemming. Oude schuren in Bretagne zakken in - mijn nieuwjaarsreceptie gisteren was in een tot feestzaal verbouwde oude boerderij. Hoezo handicaps?