Toevallig kwam ik ook langs mijn oude school (foto): begin jaren 70 studeerde ik aan de Hoger Economisch School, de HES aan het Raamplein. Die hadden een van de eerste h.e.a.o. opleidingen. Mooie tijd, op het pleintje waar nu auto's staan, hadden we ten tijde van de oliecrisis een TV opname van Farce Majeur. De HES is niet meer, zo te zien is het nu een kantoorpand. Nostalgie dus.
Overigens een mooi overzicht over alles wat zo in het Zuiderzeegebied heeft gespeeld. Je moet eerst door meer dan honderd pagina's geologie en archeologie (het landijs uit de titel is zeker niet onderbedeeld), maar dat is goed geschreven. Van der Heide was hoofd van de afdeling Oudheidkundig bodemonderzoek bij de RIJP, maar ooit begonnen als journalist. Nochtans valt op dat er soms een taalgebruik wordt gebezigd dat heden ten dage niet altijd meer salonfähig is. Veel tussenzinnen waarin de overwegingen van de schrijver worden toegelicht. Zou een redacteur nu schrappen, maar hinderlijk is het niet. Het boek is echt een hele pil. Maar dat krijg je als je ook hoofdstukken opneemt die bijna lezen als een toeristengids voor een rondje IJsselmeer: wat is waar te zien.
Leerden we nog wat? Dat de arbeiderswoningen in de NOP al heel snel niet meer nodig waren, er was nog wel een medewerker op het 45 ha bedrijf, maar die wilde met de komst van gemotoriseerd verkeer (Solex, motor, auto) liever op dorp wonen. En we zijn anders aan gaan kijken tegen riet: in de Wieringermeer zeer gevreesd (in mijn jeugd had je ook van die rietplekken in het land die elk jaar terugkwamen), in de NOP zelfs voor de droogvalling op het omliggend oude land om die reden bestreden (wat niet hielp) en in Oostelijk Flevoland 33.000 ha met helikopter ingezaaid om ander onkruid te onderdrukken (klein hoefblad) en de bodem te doorwortelen en water af te voeren, ondanks dat rietzaad niet te koop is en de winning lastig.
Ook interessant dat de Markerwaard ooit bedoeld was de eerste polder na de Wieringermeer te zijn (die overigens ook een IJsselmeerpolder had moeten zijn, maar de Afsluitdijk was wat later klaar en het werk aan de Meer werd versneld in de jaren 20) en later heeft men zich blijkbaar nog afgevraagd of je na Oostelijk Flevoland niet eerst de Markerwaard, nog voor Zuidelijk moest doen.
Overigens is het mysterie van de dakpannen in de Yerseke Moer nog niet geheel opgelost, want langs de Vecht schijnen ze ook te vinden te zijn als beschoeiing, maar daar geen oesters...
In Food- en Agribusiness van 5 mei vond het hoofdredactionele commentaar blijkbaar ook dat het een journalistieke taak is daar kanttekeningen bij te zetten. In dit geval gaat het om de gewraakte kalenderlandbouw. Op zand= en loss-gronden wordt je gekort op je stikstofbudget als je aardappelen na 1 oktober oogst. De landbouw doet het voorkomen alsof de oogst voor die datum moet plaats vinden en dat je als teler niet meer mag bepalen wanneer je oogst. Maar dat is niet waar, je mag rustig later dan 1 oktober oogsten. Alleen gaat er dan 5 kg (1e helft oktober) tot 20 kg (na 1 november) van je stikstofbudget van het volgende jaar af. Omdat je dit jaar teveel hebt weglaten lekken door die aardappelen niet uit de grond te halen en een groenbemester in te zaaien
Het blad rekent even voor dat de norm voor wintertarwe rond de 160 kg ligt. Dat wordt dus het jaar erna gekort met 3%, eventueel oplopend via 6% tot 12%. Dat is te overzien. Sterker: aardappelen zijn de moneymaker en granen niet. Vermoedelijk zullen vrijwel alle boeren zich dus door deze maatregel niet tot ander gedrag aanzetten en als dat optimaal is, gewoon na 1 oktober oogsten en wat lagere graanoogst voor lief nemen. De vraag is dus of het effect van de maatregel heel groot zal zijn, terwijl er voor overheid en bedrijfsleven wel administratieve kosten aanzitten. Zou dat niet veel meer de hoffelijke discussie moeten zijn ??? Of het feit dat je 3 tot 12% van de graanoogst mist. Misschien toch net wat constructiever.
De Transitiecoalitie Voedsel publiceert op LinkedIn een serie Woordvoerders van de Toekomst. In die reeks werd ik door Jeen Akkerman geïnterviewd. Het resultaat staat hier.
Ik las de Historische Atlas van de Biesbosch van Wim van Wijk. Het boek is al een aantal jaren uit, en is echt een kijkboek met kaarten. Over de overstroming leer je niet zoveel, des te meer over hoe er weer land in allerlei polders en poldertjes is teruggewonnen - en recent weer in de ruimte voor de rivieren is opgegeven.
Bij het boek hoort een website waardoor je op alle kaarten kunt inzoomen, of misschien moet je het boek wel zien als een toelichting op de kaarten op de website. Daarmee kunnen kaartlezers hun hart ophalen.
De moeilijkheid is o.a. dat bij vrij generatieve (basis) innovaties het effect erg afhankelijk is van andere uitvindingen. Je kunt wel elektriciteit introduceren, maar als je geen gloeilamp of elektrische wasmachine uitvindt, dan is het effect niet zo groot. Vaak zie je bij echte industriële revoluties dan ook een cluster van uitvindingen. Het blad wijst op de 1e industriële revolutie in Engeland die vaak aan de spinning jenny in de textiel wordt toegeschreven, maar het ging ook om grootverbruik van steenkool (oorzaak of gevolg?), intellectuele eigendom, wetenschappelijke aanpak etc.
Het blad wijst ook nog op de spoorwegen. Daarvan heeft Nobelprijswinnaar Robert Fogel aangetoond dat het effect vrij beperkt was op de Amerikaanse welvaart. Hij toont aan dat de spoorwegen de kanalen vervingen, die het werk bijna even goed deden. Het inkomen dat in januari 1890 per inwoner werd behaald zou met de kanalen in maart van hetzelfde jaar zijn gerealiseerd. Eerlijk gezegd kende ik die studie niet, terwijl we wel altijd benoemen dat de spoorwegen een grote rol speelden in de landbouwcrisis van die periode. Is de winst naar de consument in exportmarkten gegaan? Of hadden er ook kanalen door de Midwest kunnen worden aangelegd? Toch nog eens Froger lezen.
Het kan je niet ontgaan zijn, donderdag verscheen ook het advies van de Rli over de KRW. Voor wie het toch gemist heeft: hier is het advies.
