Bankieren in Florence

2011 was in zekere zin het jaar van de banken en de euro. In dat kader lovend besproken: de tentoonstelling Money and Beauty. Bankers, Botticelli and the Bonfire of the Vanities in het Palazzo Strossi in Florence. Over de oorsprong van ons banksysteem. Bijbel en kerk waren -net als in de Koran- niet enthousiast over geld lenen want in essentie verkocht of leende je tijd. En tijd was niet van de mens maar van onze lieve Heer. Dus was dat tot dan toe de handel van joodse families. Maar wolverkopers als de De Medici gingen toch bankieren. Met natuurlijk forse winsten en die werden besteed aan religeuse kunst, ook als een soort aflaat. En zo komen we aan Toscaanse termen in de geldhandel. Florijn kende ik al. Risico komt van Rischio, dat het bedrag is dat nodig is als kosten van het lenen van geld - rente dus.
Zie hier de fraaie website van het Palazzo, waar je nog tot 22 januari terecht kunt.
Zie ook The Ecomist van 17.12.2011 Gold, God and forgiveness.

Twee positieve reacties op de nieuwe lay-out en een dringend advies van onze ICT- en presentatie-adviseur uit   Drenthe om niet tegen de basisregel van een witte achtergrond in te gaan. Dus is nu de achtergrond voorlopig heel licht blauw (op mijn scherm) en de letter weer echt zwart. En in Verdana, volgens andere gurus de beste computer-letter. Laat niet na je reactie achter te laten.

Wild pig

courtesy nu.nl

Of ik even wat wilde bloggen over de wijnen van Wild Pig. Gasten kwamen vorige week met een fles Viognier 2010 en verbaasden zich over het feit dat ze blijkbaar een fles Vin de Pays d' Oc. hadden gekocht. Frans dus, terwijl ze aan de hand van de naam dachten een wijn uit de nieuwe wijnlanden te hebben gekocht..

Klopt, sterker: Wild Pig is geen merk uit Australie dat nu ook in Franse wijn doet. Het is een echt Frans huis, dat dus mogelijk meelift met de tegenpartij in de strijd tussen de Franse chateaux en de "nieuwe"  wijnlanden die het terroir laten voor wat het is en rassen als Merlot vermarkten onder merk. If you cann't beat them, join them.
Wild Pig heeft een aardige website (je kunt de screensaver downloaden) met het verhaal dat het merk genoemd is naar de lokale plaag, het wilde zwijn Greta die de druiven zo lekker vond. Oudejaarsnacht vertelde iemand me dat het ook de nickname zou zijn voor Engelse kolonisten in het gebied, maar daar heb ik geen bevestiging van gevonden.
O ja, te koop bij AH, hij smaakte mij best, op het internet lopen de meningen uiteen van "aardige bbq wijn"  tot "afschieten dat beest".

nieuw jasje

Nieuw jaar, nieuw jasje. Ik vond dat de weblog aan een nieuwe frisse vormgeving toe was. Altijd even wennen, maar laat weten wat je er van vindt.

GELUKKIG NIEUWJAAR

Dank voor je bezoeken in het afgelopen jaar aan deze weblog - en de reacties daarop.

Ik wens je een Gelukkig en Crisisvrij 2012.

[de foto hiernaast nam ik in november in de modernistische kathedraal van Rio de Janeiro]

HAPPY  NEW YEAR

motivational research

Behavorial economics is in. Vooral ons korte termijn gedrag wordt meer gestuurd door emotie dan door rationele afwegingen. Marketing en 'nudging' spelen daar zo goed mogelijk op in. Maar er is weinig nieuws onder de zon. In de jaren 40 en 50 hadden we 'motivational research'. The Economist haalde die stroming uit de vergetelheid in zijn kerstnummer met een mooi verhaal over Ernest Dichter, een psychoanalist uit Wenen die in Amerika school maakte. Helemaal in de traditie van Freud. Een werkwijze met veel diepte interviews die probeerde de ware, emotionele koopredenen te acherhalen. En aantoonde wat voor gevoel de huisvrouw heeft bij het bakken van een cake - met als gevolg dat de meelproducenten nog steeds (onnodig) de eieren thuis laten toevoegen, dan hou je toch het gevoel goed te zorgen voor man en kinderen.

Mensen ontlenen hun persoonlijkheid ook aan de producten die ze kopen, en dus hebben die producten ook een karakter, en dat kan met Freud et al worden blootgelegd. Dat was een godsgeschenk voor de marketing. Tot Vance Packard ("hidden persuaders / verborgen verleiders") en John Kenneth Galbraith (Affluent Society) in de tegenaanval gingen en de komst van de computer de statistische marktanalyse in de mode bracht. En nu zijn we dus in dit tijdperk van neuro-psychologie en neuro-economie weer terug bij de emotie. Ook de economische wetenschap kent zijn cycli.

The Economist 17.12.2011: Retail Therapy

Bier-economie

Er is een grote groep economen die zich bezig houdt met de economie van wijn, en een paar jaar geleden hebben collega-economen in Leuven, bierhoofdstad van de wereld, zich ook op de bier-economie gestort. In de kerst-editie van The Economist blaast men ook een partijtje mee met een poging de vraag te beantwoorden waarom nu juist Belgie wereldleider is in de biercultuur.
Allereerst natuurlijk omdat Belgie net als Tjechie in de gerst-gordel ten noorden van de wijngebieden ligt, en voor wijn niet geschikt is. De waterkwaliteit is er hoog. Ook hop groeit er goed hoewel dat in Belgie minder een rol speelt.
De grote promoter van bier was de katholieke kerk - de monniken waren de bierbrouwers, vaak zelfs in bierbrouwende bedrijfjes. Deels als gezonde drank tijdens de vasten, maar ook als inkomstenbron, zeker bij groot onderhoud van de abdijen. Nog heden ten dage want volgend jaar brengt Westvleteren 70.000 'six packs' van zijn zeer moeilijk verkrijgbare Westvleteren 12 op de markt om het dak van de abdij te kunnen repareren.
De kerk was behoudend en geen voorstander van de overschakeling op hop, hoewel dat hier en daar wel gebeurde. Ze hield vast aan het gruit, de kruidenmengsels waarop ze het monopolie had. Hop werd afgedaan als te duivels. Juist die kruidenmengsels bevatten veel diversiteit en leenden zich voor expermimeteren.
Later gingen ook de belastingen een rol spelen. Op de import van wijn zat een forse invoerheffing. En waar Nederland zich aan de jenever zette, was dat na de afscheiding in Belgie veel minder het geval, ook door forse accijnzen. En dus leidde dit tot expermimenteren met bieren met hoge alcoholpercentages. Sommige brouwers zat ook in de politiek, dus de political economy hielp.

Kortom mooie institutionele verklaringen voor Belgie als bierland.
The Economist 17.12.2011: Brewed force

Plattelandsnostaligie in de Top2000

Einde van het jaar en dus is hij er weer, de top-2000 en onze nostalgie-index. Ook dit jaar werd weer menig debat over het platteland beinvloed door de behoefte om te behouden hoe het vroeger was. De boerenkinderen in de klas, de kar die ratelt op de keien.
Zo was er wederom veel discussie over megastallen, Wageningen UR publiceerde over zorgvulidge veehouderij, commissies van de heren Alders en van Doorn bogen zich erover.
Maar de behoefte aan nostalgie lijkt volgens onze eindejaars nostalgie index af te nemen. Als proxy voor nostalgie hanteren we hier elk jaar met een knipoog de plaatsing van Wim Sonneveld's Het Dorp in de Top 2000. Dit jaar zakte het nummer naar plaats 57.
Minder behoefte aan nostalgie zo lijkt het, of misschien had het oude Deurne dit jaar toch te veel concurrentie van Maaskant.....

Groene Groei

Voor wie zich ook interesseert voor het thema Groene Groei: hier is de link naar een recent OECD rapport.

Cijfers onderschatten economie

De netto-toegevoegde waarde van de Nederlandse land- en tuinbouw wordt voor 2011 geraamd op zo'n 5,3 miljard, zo lees ik in een publicatie van mijn LEI collega's. Dat is een forse onderschatting, zo vermoed ik naar aanleiding van een bericht dat http://www.nu.nl/ afgelopen zaterdag bracht.
Nederland telt naar schatting 40.000 henneptelers. Hiermee is Nederland lijstaanvoerder binnen Europa. In de teelt wordt jaarlijks ongeveer 2 miljard euro winst gemaakt. Het is ook een dynamische bedrijfstak want jaarlijks stoppen 5.000 kwekerijen gedwongen na politie-interventie.
Ooit zag Italie kans zijn economie met 10% op te waarderen door ook zwart geld mee te tellen. Dat kunnen wij nog beter als we willen ;-). 
Overigens weet je bij dit soort persberichten nooit of het woord winst ook echt als winst is bedoeld, of dat het toegevoegde waarde is of alleen maar omzet. Maar ook in de laatste geval is de sector evengroot als de bloemensector en 4 keer zo groot als onze beroemde bloembollensector.

Prettige Kerstdagen

Innovatie: PEF als illustratie

Gisteren mocht ik een seminar voorzitten op EL&I over innovatiemonitoring. Want wat je niet meet kun je niet managen of besturen, dus dat geldt ook voor innovatie. Het LEI gaat volgend jaar daar over berichten, dus dat doe ik hier even niet - maar toch twee interessante observaties.
Allereerst dat vertegenwoordigers van FND en FNLI uitlegden dat de langere levensverwachting van de mens altijd wordt geassocieerd met betere gezondheidszorg maar dat misschien wel 50% het gevolg is van betere voeding. Van veredeling tot pasteuriseren en de koelkast. We doen de marketing dus niet goed met als vervelend bijeffect dat de pharmaceutische industrie toelatingsprocedures domineert, als je niet uitkijkt ook voor voedsel.

In heel ander verband vertelde iemand me later dat er ook interessante samenwerkingen zijn tussen de gezondheidszorg en voeding. Ook in Nijmegen is men nu met streekproducten in de gezondheidszorg aan de slag, waardoor er niet 60% maar misschien wel 75% wordt opgegeten. In de ziekenzorg is dat een belangrijk percentage omdat het een hele kunst is patienten genoeg en goed te laten eten. Of dit soort effecten eenmalig door de aandacht zijn of blijvend is natuurlijk de vraag.

Andere conclusies van het seminar werden gisteravond treffend geillustreerd in de NRC met het verhaal over het kleine Amsterdamse bedrijfje Avantium dat de zgn PEF fles heeft ontwikkeld, en die gaan ze nu met CocaCola (dat maakt honderd miljard flessen per jaar). De PEF fles is gemaakt van plantaardig materiaal uit bv. mais of suikerriet. Tal van andere bedrijven, ook uit de chemie (verf, nylon) staan nu in de rij in Amsterdam.

Voor innovatiebeleid heeft deze case een aantal interessante aspecten:

1. Aventium komt niet uit het plantaardige wereldje van Wageningen of INRA maar is een spinn off van Shell
2. Die zich eerst met katalysatoren bezig hield maar dat business model was niet interessant genoeg en dus besloten ze in 2005 te proberen om zgn. furanen te fabriceren - dat was nog niet gelukt maar die moleculen hebben veel toepassingen (dat was bekend)
3. De petrochemische industrie is zeer conservatief volgens de directeur van het bedrijfje en daar moesten ze tegenop boksen. Challengen is niet makkelijk.
4. Er was 20 to 30 miljoen nodig die door de crisis niet van de beurs op te halen was: financieel klimaat doet er toe, geld moet op zoek zijn naar risico en rendement
5. Je moet tegen tegenslagen kunnen. De fabricage van de eerste  25 kg PEF kostte 200.000 euro en leidde niet tot resultaat: het flessen blazen lukte niet. Later wel.
6. Dat is reden genoeg voor CocaCola om er nu in te stappen. Toch gaat het nog jaren duren: de kostprijs van de halve liter fles ligt nu op 150 euro, die van het concurrerende product PET fles op 4 cent. Economie komt later
7. Men gaat nu een fabriek voor 40.000 ton in Geleen neer zetten. Opvallende plek: bij een chemisch complex, niet in een gebied waar mais of suikerriet wordt geteeld, niet in de Rotterdamse haven waar dat wordt aangevoerd. Blijkbaar is de chemische kennis doorslaggevend.
8. Banken financieren de benodigde 100 miljoen alleen als afnemers als CocaCola er wat in zien en zich verplichten.
9. Weer een voorbeeld dat veel innovaties in de voedingsmiddelenketen komen uit de toelevering zoals de verpakkingsindustrie (zie eerder Tetrapak) en de ingredientenindustrie. Geen hekken om topsectoren dus, maar de interactie tussen sectoren managen.
10. Voor innovatiebeleid lijkt dit te betekenen dat je aan de ene kant faciliteiten hebt voor dit soort challengers (universitare kennis, inspirerende omgeving, financieringsfacilliteiten voor eerste fase en tegenslagen in cash want die bedrijven maken geen winst) en dat je anderzijds dooor agendasetting middels studies over klimaat, duurzaamheid, milieu toepassingen voor de voedingsmiddelenindustrie kunt uitlokken omdat die zich bewust zijn van problemen rond duurzaamheid op langere termijn. En de financieringscapaciteit van die bedrijven is zo groot dat een fiscaal subsidietje meer of minder er daar niet toe lijkt te doen.

40 jaar 4004

Het is 40 jaar geleden dat Intel de microprocessor introduceerde, de programmeerbare computer op een chip, die computers veel goedkoper maakte - nog elke 18 maanden 50%. De datum was 15 november en het type heette de Intel 4004.
De exacte datum was me even ontgaan. Het blad Computer Totaal heeft deze maand een mooi historisch overzicht met de tijdlijn van microprocessors. Toendertijd was ik voorstander van de Nederladse term "rekentuig". Maar goed dat dat het niet geworden is want nu staat beeld centraal, hoewel het apparaat daar veel voor rekent. And Moore to come.

LEI in het nieuws

Poznan

Het LEI was vandaag in het nieuws. Met de jaarlijkse inkomensramingen. Die voor ondernemers niet vrolijk stemmen. Het NOS-journaal liet de presentatie over aan een ondernemer met komkommers in Drenthe. Die dat prima deed, hoewel daardoor de bron LEI uit beeld raakte.
Opvallend was dat het LEI ook in het nieuws was via een necrologie in de NRC. De krant stond stil bij het overlijden van zijn (gespensioeneerde) journalist Theo Westerwoudt. Begonnen als landarbeider met MLS, avontuurlijk ingesteld met een aantal buitenlandse werkplekken, keerde hij terug in Nederland en ging bij het Landbouw Economisch Instituut werken. Moet eind jaren 50 zijn geweest, zo schat ik. Schnabbelde bij met een rubriek over de sierteelt in een dagblad en raakte zo in de journalistiek en uiteindelijk prominent redacteur (o.a. chef binnenland) bij de NRC.
Het LEI museum kent meer prominenten die een blauwe maandag bij het LEI werkten, waaronder Arie van der Zwan (van de WRR - Plaats en Toekomst van de Nederlandse Industrie, EUR, V&D en meer). Westerwoudt voegen we toe.

Lijstje: List-o-pedia

Voor alle andere fans van lijstjes: er is weer een mooi nieuw boek uit. List-o-pedia - honderden interessante, bizarre en best wel leerzame lijstjes die echt moet kennen.
Uitgegeven bij Terra. Voor wie nog wat zoekt voor onder de boom, kan met dit boek 2665 willkeurige feiten in huis halen. En een alleraardigste vormgeving. Eerder als Listomania in de US verschenen.