Uit een boedel kreeg ik een kookboek uit 1947 in handen: Kook- en Huishoudboek voor het Platteland van Wilma Munch. Of eigenlijk uit 1931, want mijn exemplaar is een 5e druk van net na de oorlog. Leerzaam boek van bijna 500 pagina's. De auteur was een huishoudlerares die getuige het voorwoord voor de A.B.T.B. (een voorloper uit de katholieke bloedgroep van LTO) in de Achterhoek werkte. Ze beklaagt zich over de vaak slechte kwaliteit van de zaaltjes waarin ze de plattelandsvrouwen haar kennis moest bijbrengen. maar dat terzijde. Ze verklaart de opzet "voor het platteland" (dat overigens niet op de kaft staat) uit het feit dat ze voor haar doelgroep extra aandacht heeft besteed aan het verwerken van de huisslacht en het inmaken van groenten. Ze besteedt ook aandacht de moderne woningbouw, ook een traditioneel onderwerp in het landbouwhuishoudonderwijs.
We weten uit o.a. het proefschrift van Jobse-Van Putten dat het menu op de zandgronden tot na de oorlog nog behoorlijk traditioneel was. De zelfvoorziening op de zandgronden stond het burgerlijke AGVtje (aardappelen, groente en vlees) in de weg. In 1960 werd er op het Brabantse platteland nog vaak, 4 a 5 keer per week ‘stamp’ of ‘potasie / petasie’ gegeten. Het was de logische opvolger van de potspijs, het eeuwenoude 1 pansgerecht. En ja hoor, Wilma Munch haar kookboek heeft zo'n ouderwetse kookpot o p de kaft.
Door de best geconserveerde producten uit de huisslacht en inmaak (ham, stoofperen, gedroogde appeltjes) voor de zondag te reserveren lukt het AGVtje wel op die dagen. En wat vaker ook in de zomer met verse groenten. Maar door de week was het culturele ideaal niet haalbaar en bleef het bij de stamppot. Die had als voordeel dat je bij schaarste of gedaalde smaakkwaliteit door het inmaken je dat met de stamppot kon maskeren. En zo duurde het tot ver in de 20ste eeuw voor de AGV hoofdgang ook de lagere klassen in Oost Nederland bereikte.
Nog twee opvallende zaken uit de 5e editie die de auteur met trots meldt als belangrijke vernieuwingen: walvisvlees en sojabonen. Het eerste wordt gepresenteerd als een welkome aanvulling op het menu na de 'vleesarmen tijd van de oorlog De sojaboon ziet ze als een welkome aanvulling waarin Amerika ons is voorgegaan, en ze dankt Cornell Universiy in Ithaca voor de gegevens.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten