60 jaar verder

Met veel storm en tegenwind (en een beetje turbulentie en vertraging) zojuist teruggevlogen van Boedapest naar Amsterdam. Een extra rondje boven Flevoland en de Noordoostpolder voor dat we die ene landingsbaan mochten gebruiken.
Met zo'n storm ligt een terugblik op die fatale storm van precies 60 jaar geleden voor de hand. Andere Tijden had er zondagavond een imponerende uitzending over met oude beelden.
Waar de rest van Nederland lang de oorlog gebruikte als scheiding tussen na/voor, is dat in het zuidwesten van na/voor  "de ramp" of "het water". Gelukkig hebben we nu de Deltawerken.

lijstje: de machtigen in Amerikaans eten

Tijd voor een lijstje. De Amerikaanse website the Daily Meal maakt zijn jaarlijkse lijstje van de machtigsten in de (Amerikaanse) voedingswereld.
Het is een zeer typerend lijstje geworden: Lijstaanvoerder voor 2013 zijn de mensen van Google die daarin de restaurantgids Zagat integreerden met als gevolg dat ze nu veel restaurantkeuzes ondersteunen. Op nummer 2 de CEO van Monsanto. En onderaan op nummer 50 bungelt "The family farmer". Dat geeft de verhoudingen weer eens weer. Overigens staat guru Michael Pollan nog maar net daarboven (47) en doet zijn volgelinge Michelle Obama het een stuk beter met haar stadstuin.
Met dank aan onze landbouwraad ter plekke voor de posting op LinkedIn.

De vliegende ketel

Mijn buren van Holland Strelitzia verwarmen al een tijdje hun kas met houtsnippers, dankzij een innovatieve technologie. De installatie ging gepaard met een unidentified flying object over onze berk en eik: de ketel voor de warm wateropslag. Die operatie hebben ze nu online gedocumenteerd (nee ons huis is niet te zien). Met muzikale omlijsting.

Europa in 2030

Vandaag was er in Brussel een studiedag rond de bevindingen van een scenario studie voor Europa anno 2030. Helaas kon ik niet ingaan op de uitnodiging - niet vanwege de treinproblematiek (de Thalys deed het gisteren prima), maar door agendaproblemen.

De samenvatting van de studie van het AUGUR project is downloadbaar van hun website. Het scenario van een Federaal Europa ziet er (economisch) aantrekkelijk uit. Dan moeten we een aantal zaken door Brussel laten regelen en minder budget in de lidstaten besteden. Een alternatief van een Europa van meerdere snelheden met meerdere munteenheden (die in een slang bewegen) doet het niet eens zoveel minder. Maar vooral niet doorgaan met doormodderen, zo stellen de onderzoekers. Ook opvallend: agriculture komt in de studie niet aan de orde (ondanks dat het nu een fors deel van het EU budget is).

AKIS als exportproduct

Mijn derde stoute suggestie, afgelopen week op een seminar bij EZ over het AKIS-NL (zie de blogs van vorige dagen) was om van AKIS een echt exportproduct te maken. Topsectoren hebben internationalisatie hoog in het vaandel staan en er is in de mondiale agro-investeringsboom een grote vraag naar kennis over en kopieren van het Nederlandse model.
Dat vraagt om meer dan export van machines, uitgangsmateriaal en kassen. Veelal vraagt het om turn-key projecten waarbij iemand de regie moet voeren en de eindrisico's moet lopen. Zelfs als dat geregeld is, ben je er niet door een paar jaar een Nederlandse manager in te huren. Als je niet uitkijkt dalen de resultaten na zijn vertrek. Opbouw van locale management capaciteit is de sleutelfactor. Goede verbindingen met ICT en vanaf Schiphol helpen overigens steeds meer in het helpen van dat locale management. Door ICT krijgen we zelfs remote-management-support.
Maar naast de bedrijfslevenkant ontwikkelt een regio zich ook alleen als er instituties worden opgezet: een kadaster, voedsel- en warenautoriteit, directie regelingen voor meitelling en subsidies etc. Dat vraagt niet alleen om commitment van de Nederlandse overheid om kennis over te dragen, maar ook om lange termijn samenwerking. Je bent al snel 10 jaar bezig om die instituties goed van de grond te krijgen (het is mij al een paar keer overkomen dat de eerste generatie die je traint daarna bij een lokale vestiging van een internationale bank een mooie baan krijgt).
Enfin, dat bracht me tot de stoute suggestie om vanuit de topsector (overheid, bedrijfsleven, WUR) met op ontwikkeling gerichte landen een langdurige relatie aan te gaan in de vorm van een gezamenlijke ontwikkelingsmaatschappij (type LIOF of zo) en integreer dan hun AKIS in de onze (export kennisdiensten, supply chain management, coach lokaal AKIS, gezamenlijke research lijnen en PhD programs etc.).

AKIS vernieuwingen

Eerder deze week hadden we een leuke discussie bij EZ over wat stoute suggesties over de ontwikkeling van ons Agrarisch Kennis- en Innovatie Systeem. Voortbordurend over de suggestie rond de implemenatie EIP, die ik hier zaterdag meldde, stonden we ook stil bij het topsectorenbeleid.
Het goede ervan is dat die de band tussen onderzoeksplanning van de overheid en de verantwoordelijkheid van de industrie om zelf in onderzoek te investeren, heeft hersteld. Een noodzakelijke stap voor verdere verbeteringen. Zo is het nog wat meer onderzoeksbeleid dan innovatiebeleid (en vandaar het EIP-idee). Het lijkt er ook op dat kleine, innovatieve bedrijven er wat bekaaid afkomen, net als de co-creatie met de NGO. Bijna van nature richt de sector zich in den beginne van nieuw beleid vooral op de sector zelf maar in het verleden hadden we ook veel nut bij cross-sector innovatieprogramma's als multi-functionele landbouw, agro-logistiek en bio-based. Cross-overs met bv. de creatieve bedrijfstak zouden dus bewuster moeten worden nagestreefd.
Verder houden economen wel van concurrentie, want die brengt de beste kwaliteit boven. Niet alleen onderzoeksvoorstellen, maar ook de calls voor onderzoek komen dan op het niveau van de EU-tenders. Dat betekent grotere projecten, anders wordt het aanbesteden en beoordelen van diverse voorstellen te lastig. Bovendien betekent concurrentie ook internationalisatie, omdat er in Nederland van sommige soorten onderzoek er weinig aanbieders zijn. Met als voordeel dat goedkopere werkzaamheden elders in de EU kunnen worden uitgevoerd en we het internationaliserende bedrijfsleven volgen. Europa wordt thuismarkt voor het onderzoek.
Kortom mijn stoute suggestie was dat we over een paar jaar het toegepast onderzoek moeten uitzetten in projecten van minimaal 1 a 1.5 mln overheidsgeld op basis van goed geschreven calls (FP-7 / EU tender niveau), gematcht met bedrijfsleven en EU fondsen, waarbij er door internationale consortia kan worden getenderd en er extra toekenningspunten te verdienen zijn met samenwerking met innovatieve sme, ngo en cross-sectoroplossingen als deel van het voorstel. Op naar Topsectorenbeleid 2.0.

The Broker on Food Security

The Broker heeft een interessant dossier over voedselzekerheid.

Davos

van een oud Fordje

Davos komt er weer aan. Dat werd ooit geassocieerd met astma-patienten, daarna met schaatsen maar voor de huidige generatie resteert een bobo-netwerk-event.

Aan te raden is de website, zo leerde ik uit het blad Shell-Venster. Veel nuttige documenten en links. Kijk bij het thema Risk of zoek op agriculture. Hier is de link

een weekje AKIS

Het was wat rustig hier op de blog deze week- ik was druk met onze Agricultural Knowledge and Innovation Systems. Donderdag en vrijdag vergaderde de Europese groep ambtenaren uit het SCAR in Den Haag. Met een geslaagde excursie naar het bedrijf GreenQ in Bleiswijk waar getoond werd hoe een een kennisbedrijf zijn geld verdient met testruimtes voor (innovatie)projecten, opleidingsruimtes en opleidingsprogramma's en (remote) consultancy. En aan de hand van de Kas als energiebron kregen we een mooi beeld over het organiseren van innovatieprocessen.
In de workshop zelf passeerden veel innovatiethema's de revue. En eerder in de week hadden we een seminar binnen het Ministerie van EZ waarin ik wat stoute suggesties mocht doen voor de ontwikkeling van ons eigen AKIS.

EIP implementatie
Eentje daarvan betrof de implementatie van het European Partnership for  Agricultural Productivity and Sustainability. Met de oude systeeem-innovatieprogramma's, het werk van Innovatienetwerk en Transforum en kenniskringen visserij - to name a few- zijn we daar methodisch goed op voorbereid. Nu in het kader van de topsectoren nog een stap met de food-processing industry en koppeling met andere beleidsinstrumenten zo bepleitte ik.
Stel je een programma voor met bv. een grote zuivelonderneming of slachterij waarin we de 25% duurzaamste melk (vlees, aardappelen) apart houden en certificeren / b2b labellen. We starten operational groups van boeren, ngo, de zuivelonderneming, voorlichters, onderzoek, accountants (duurzaamheidsverslag!) met boeren die graag tot die 25% duurzaamste melk (vlees, aardappelen) willen behoren of al behoren. Betaalt uit het EIP (=2e pijler GLB). En tegelijk romen we via artikel 68 10% van de inkomenstoeslagen af  en kennen die als top-up toe aan de 25% duurzaamste melk, die daarmee richting de markt als het ware wordt gesubsidieerd. Alle controle ligt bij een privaat certificeringsschema, dus voor dat werk hoeft de overheid niet bang voor te zijn. Zouden we zo een beweging naar duurzamere landbouw versterken ????

meer Groene Week

In aanvulling op de blog van gisteren de link naar het item in het NOS journal,  met de virtuele supermarkt die we in Berlijn laten zien

Grune Woche

Een dezer dagen begint de Grune Woche weer. In Berlijn. Mooie poster. Ik was voor zaterdag genodigd, maar dat past niet in de agenda. Het LEI is er overigens wel. Op stand H18-101-03 zo leer ik zojuist. Sehen Sie sich das an.

GLB na 2013 op de pijnbank II

Een ander paper (zie de blog van gisteren) in de laatste EuroChoices is van de hand van Sahrbacher et al, en zij roepen de vraag op of het afromen van de subsidies op de allergrootste bedrijven geen papieren tijger is.

Aangezien 25% van de boeren goed is voor pakweg 80% van de productie en de oppervlakte, is het niet vreemd dat ze ook 80% van de subsidies krijgen, maar velen vinden dat wel ongewenst. Afromenen dus. Maar het voorstel van de Commissie is timide; Grote bedrijven mogen hun arbeidskosten op de subsidie in mindering brengen voor bekeken wordt of ze afgetopt moeten worden. Met als gevolg dat maar 1,3% van de subsidies ingehouden wordt. Uitschieters zijn Griekenland (4%), UK (5,2%) en Bulgarije (9.5%).
De maatregel is ook niet erg effectief omdat boeren bedrijven bij het kopen van de buurman op papier niet meer zullen samenvoegen (en misschien zelfs splitsen), en met wat intensievere gewassen met meer arbeid onder de aftoppingsgrens duiken. Of met meer veehouderij wat misschien goed is voor milieu en werkgelegenheid maar de melkplas vergroot.  Loonwerkers worden de dupe: hun diensten zijn geen arbeidskosten van medewerkers, dus wordt het aantrekkelijk zelf (over) te mechaniseren.
Meest dodelijkst voor de voorstellen is een simulatie die het research team uit Halle in Altmark (ten W. van Berlijn) doorvoerde. Daar bleken vooral middelgrote bedrijven met vrij veel gezinsarbeid (die niet in loondienst is en dus geen aftrekpost is) de dupe van de maatregel. Door aftopping kunnen alle bedrijven minder snel groeien (effect is met 4 ha over periode tot 2025  overigens niet groot), maar vooral de middelgrote bedrijven kunnen minder snel groeien dan de allergrootsten die vrijwel geheel met betaalde arbeid werken. De allergrootsten hebben weinig last van de maatregel want ze hebben vooral betaalde arbeid en weinig loonwerk en kunnen dus rustig doorgroeien, weliswaar wat minder snel, maar ze verbeteren hun relatieve positie. 
Overigens wordt het dus aantrekkelijk het familiebedrijf in een BV om te zetten en jezelf een salaris te betalen - die administratiekosten zouden wel eens snel terugverdiend kunnen zijn. De aftoppings maatregel lijkt dus de prullenbak in te kunnen - misschien moeten er gewoon minder subsidies in zijn totaliteit worden uitgedeeld.

GLB na 2013 op de pijnbank

De meeste recente aflevering van EuroChoices bevat een paar papers die naar de voorstellen voor de herziening van het GLB kijken. Freibauer et al. hebben nagegaan of de voorstellen iets waarmaken van de claim dat ze goed zijn voor het verminderen van de uitstoot van klimaatgassen.
De auteurs zijn niet overtuigd, en dat is nog vriendelijk uitgedrukt. Weliswaar mag je straks geen permanent grasland op bv. veengronden omploegen (althans als je je premies wilt houden), maar (opniew) draineren of waterpeilen verlagen mag nog volop. Van de Ecologische Focus Zones is de bijdrage niet erg duidelijk maar in ieder geval is het niet erg waarschijnlijk dat het optimaal is om op elk bedrijf 7% te realiseren. Targetting ligt meer voor de hand.
Bijvoorbeeld door gebieden met lage productie er uit te halen, maar pijler 2 bevordert juist landbouw op marginale gronden. De auteurs pleiten hier voor een LCA benadering en tonen zich voorstander van een mineralenboekhouding als je klimaatsdoelen wil nastreven. Mitigatie en adaptatie zouden ook veel beter uit elkaar moeten worden gehaald.
Als het zo lastig is om landbouwbeleid en klimaatbeleid in 1 set maatregelen te stoppen moeten we misschien de land- en tuinbow maar onder het klimaatbeleid en het ETS brengen, zo kreeg ik de indruk na lezing.

Ben ik te dik?

Denk ik onterecht dat ik te dik ben? Dat suggereert prof. Nick Trefethen (hoogleraar in numerieke analyse in Oxford) in een ingezonden brief in The Economist van afgelopen week. Volgens hem is de bekende Body-Mass Index (BMI) die gebruikt wordt om obesitas te meten een verouderde maat. Hij stamt uit 1840 toen formules nog eenvoudig moesten zijn bij gebrek aan rekenmachines (en dus werd het gewicht gedeeld door het kwadraat van de hoogte).
We leven in een 3-dimensionale wereld en dus vindt hij de maatstaf bizar omdat veel kleine mensen nu denken dat ze te weinig wegen en lange mensen dat ze te dik zijn.

meer mythes

Een tijdje heb ik hier blogs gepubliceerd met de tag Mythe. Om te wijzen op verkeerde redeneringen. Aanleiding was een 2009 artikel van Gerrit Meester in ESB die er een aantal benoemde.
Tijd om er twee aan toe te voegen die ik in de loop der jaren noteerde als veel gemaakte fout door ondeskundige journalisten:

• "het gaat slecht met de landbouw want het aantal boeren / boerenbedrijven neemt af".  Nee, ze worden groter, met individuele bedrijven gaat het wellicht slecht maar met de sector niet. Mijn oude LEI directeur Jan de Veer zei zelfs: structurele ontwikkeling is nodig, dus bij een normale hoeveelheid stoppers (een aantal procenten per jaar) gaat het juist goed met de sector en de economie.
• de variant waar ook Meester al op wees: "De landbouw verdwijnt, want aantal boeren neemt af". Ecquivalent dat je minder snel in de krant aantreft: "brood bakken sterft uit want het aantal bakkers neemt af, c.q ze verdwijnen".