schaalgrootte in de NYT

De New York Times maakte een foto-documentaire over schaalgrootte in de landbouw.  Vooralsnog leven we in een land met een zeer kleinschalige landbouw....

Oorlog en landbouw

De landbouw wordt van veel beschuldigd, maar er lijken een paar dingen van het lijstje af te kunnen. Op Foodlog verklaart een RIVM onderzoeker dat megastallen geen door medici gemeten problemen voor omwonenden veroorzaken in vergelijking met een controlegroep elders, maar dat uit zelfrapportage wel blijkt dat omwonenden meer klachten hebben. Dat leidt tot verbale oorlog in het panel.
De echte oorlog kan ook van het lijstje af. Dat meldt de NRC op basis van een wetenschappelijk paper van M.W. Allen et al in PNAS. Er bestaat een theorie dat oorlog pas mogelijk werd toen de landbouw er voor zorgde dat de mensen zich op een vaste plek vestigden en er in de groepen onderscheid zou zijn ontstaan tussen mensen in status, rijkdom en macht. En dat is nodig om mensen de oorlog en de dood in te sturen ten faveure van de hele groep.
Aan de hand van gegevens van allerlei American natives in afgelopen eeuwen in America is nu bewezen dat de andere groep geleerden gelijk had: ook bij de jagers-verzamelaars werd er oorlog gevoerd. Vooral in tijden van voedselschaarste, dat wel: dan moest de groep overleven ten koste van het individu.
Het lijkt me eerlijk gezegd nogal logisch: juist ook bij jagers in gezelschappen is er vermoedelijk leiderschap. En van die charismatische personen die jagen op het leiderschap, in de hoop niet afgetroefd te worden. Gedrag waar Bob Dylan nog mooie protestsongs over heeft gemaakt. En vandaag dus terecht de Nobelprijs voor de literatuur kreeg. Ook kunstprijzen moeten verrassen.

ICT vanuit Chicago

Vanuit Chicago hierbij de presentatie die ik vandaag gaf op verzoek van de USDA over ICT in agro en de planning van research. Best een eer om een conferentie over dit onderwerp af te trappen met een key note vanuit Wageningen,

Weltschmerz

Gisteren trok ik een dagje uit om Chicago te ontdekken. Niet helemaal handig gekozen, want de stad werd overspoeld door de marathon. Dus bezocht ik het geweldig mooie Chicago Institute of Arts. Voortreffelijke collectie impressionisten. En Amerikaanse modernisten. Maar American Gothic ontbrak, dat is in Parijs.
Over Weltschmerz gesproken, het gelijknamige café had anderhalve week geleden een interview met me. Dick Veerman ondervroeg me over structuurontwikkeling in de landbouw, de rol van de overheid bij publieke waarden en onze ideeen voor een volgende stap in het landbouwbeleid. Zie hier het 45 minuten durende interview op Foodlog.

CAFP online

Vandaag presenteerde ik ons paper over de toekomst van het GLB op het Ministerie van EZ in Den Haag. Goede reden de powerpoint op slideshare te zetten.

Mijn Hof en mijn LEI

Ik kom nog even terug op de veel gelezen blog met observaties over Dit is mijn Hof. Dit omdat prof. Dirk Strijker (RU Groningen) in Boerderij van vorige week zijn column er aan wijdde. Onder de titel Landschapspijn, dat lijkt op weg naar een kanshebber op de prijs voor het woord van het jaar.
Strijker concludeert dat De Stoop goed laat zien dat boeren vaak zeer gehecht zijn aan hun grond en goed laat zien dat "teruggeven aan de natuur" wel een wat rare term is als dat een proces van 1000 jaar boeren terugdraait. Grond wordt niet omgezet in natuur maar in een bestemming en toestand die door politici en ecologen wordt gewenst. "Boeren hebben daar weinig meer tegen in te brengen". De machtsverhoudingen zijn radicaal verandert.
Waar ik concludeerde dat De Stoop vooral nostalgisch is, kenschetst Strijker hem als romantisch. Dat loopt niet veel uiteen. Ik citeer de column ook omdat Strijker zelf niet vreemd is van een vleugje nostalgie. Hij bezocht als oud LEI medewerker de lezing van De Stoop bij ons in Den Haag en meldt onze naamsverandering: "Het LEI heet trouwens geen LEI meer: de Wageningse bazen willen een sterk internationaal merk zijn en daar schijnt het LEI niet in te passen (bedoeld wordt "de term LEI" mag ik hopen). Dat gebeurt er als je managers hebt die in rijdende zonnebrillen met chauffeurs worden vervoerd."
For the record: dat van die geblindeerde auto's valt wel mee zo heb ik de indruk. Het zou wel eens kunnen zijn dat de naamsverandering niet zozeer voor het buitenland maar ook vooral binnenlandse consumptie is: de medewerkers werken aan One Wageningen met minder onderlinge concurrentie. En in een tijd van herverdelingen tussen instituten (het kabinet herschikte vrijdag onderzoeksvelden tussen ECN, TNO en Wageningen Research) is het misschien wel handig als iedereen weet wat waar bij hoort.
Enfin, dat er aanvulling op Dirk's column van 27 september in Boerderij. Gelukkig gaan de bazen van de RU Groningen nog met het rijwiel, zo begrijp ik. Nee, grappen over Hooghoudt zijn niet op zijn plaats ;-)

Paarden; benen of poten?

Als je toch in het Kroller-Muller bent (zie de blog van gisteren), loop dan ook even binnen bij de expositie van Jos Kruit. Een verrassende tentoonstelling. Wij hebben haar ooit wel eens in heel ander verband ontmoet, zonder haar werk te kennen. Dat maakt het natuurlijk extra interessant, maar ook als dat niet het geval was geweest, zou het werk zeer hebben geboeid. Het is ruimtelijk werk dat verrast. Zie hiernaast. Ze heeft duidelijk iets met paardenpoten, die je bij dit edele dier normaal benen noemt, maar of dat ook bij zo'n kunstwerk nog hoort was onderdeel van de discussie die ontstond.

Herten en boeren

Het was de week van de herten. Groninger studenten wisten te voorkomen dat de studententradities op een lijst van cultureel erfgoed komen door een lijst van 23 zgn. 'hijgende hertjes' rond te strooien. En op de Hoge Veluwe overleefde het edelhert "De Kroes" (hoe kom je op de naam?) de bronstijd niet. "De Fin" stak zijn gewei via het oog in de hersenen.
We togen deze zondag dus naar de Hoge Veluwe. Eigenlijk vooral om in het Kroller-Muller Van Gogh te zien. Niet die twee die deze week bij de maffia zijn teruggevonden (die horen in Amsterdam en zijn nog bij Napels) maar de oude boerenkoppen van de jonge Vincent. Op een tentoonstelling ingericht door Auke van der Woud. Mooie tekeningen met veel boerentaferelen en Brabantse koppen Dat alles uitmondend in de aardappeleters.
De moeite waard en op de terugweg zagen we nog een hele groep edelherten gadegeslagen door een nog grotere groep fotografen.

looking out from #1

Er zijn nieuwe wereld university rankings gepubliceerd per vakgebied, En dus ook voor de landbouwwetenschappen. De lijst 2016 van de QS World University Rankings ziet er wat de top 10 betreft als volgt uit:

1. Wageningen University
2. University of California Davis
3. Cornell University
4. University of California Berkeley
5. Agro Tech Paris
6. University of Wisconsin-Madison
7. Swedish University of Agricultural Sciences
8. Michigan State University
9. Purdue University
10. Iowa State University

De stand is dus EU - VS: 3-7

Blind spot

is de titel van een fraai uitgevoerde studie waarin de Deltametropool (in dit geval de provincies N-en Z Holland, Flevoland, Gelderland, Brabant en Zeeland) wordt vergeleken met 9 andere metropolen van 10 miljoen inwoners en meer. Er is nog wat werk nodig om een metropool-landschap goed te definiëren, maar het is wel duidelijk dat de mens in de metropool wil wonen en dat een goed landschap (van groen tot waterfronts) er toe doet. En dat -zoals iemand fameus heeft gezegd-  de oude bedrijfstakken nieuwe gebouwen willen maar de nieuwe bedrijfstakken juist oude - cultureel erfgoed telt. Nog onlangs schreef ik in een essay dat dat allemaal bijdraagt aan het aantrekken van bedrijven en hoog opgeleid personeel, deze studie (waar het LEI aan mee deed) leerde me dat veel van die metropolen dat aspect van de vestigingsplaats niet zo benadrukken. Ze willen een goed leefklimaat voor alle bewoners, niet alleen de elite. En de nieuwe werkgelegenheid komt juist ook van de start-ups die vaak blijven zitten waar ze begonnen zijn, en minder van het aantrekken van buitenlandse research labs. Nuttige studie dus. En heel mooi uitgegeven, maar dat zijn we gewend van de landschapsarchitecten.

ict voor het EP

De Science and Technology Options Assessment groep van het EUropees parlement studeert op de ontwikkelingen in precisielandbouw. Wij voerden een studie voor ze uit en grepen dat aan om al onze kennis rond ICT in de landbouw maar eens uit te schrijven. Vandaag verscheen het rapport.

Dit is mijn hof

Een vaste lezeres van deze blog en de PZC had me al enige tijd aangeraden het boek van Chris de Stoop te lezen "Dit is mijn hof". Vorige week was De Stoop te gast op het instituut en dus reden om het boek uit te lezen. Het is een mooi en nostalgisch boek. De Stoop karakteriseerde vorige week zelf het boek als nostalgisch en dat vond hij een positieve waarde.

Voor wie het niet gelezen heeft: De Stoop beschrijft zijn ervaring als globe-trottend journalist en reporter, die na de opname van zijn moeder in een verzorgingstehuis (na een val waarna zich ook Alzheimer openbaart) en de daarop volgende zelfdoding van zijn broer terugkeert naar de boerenhoeve in het land van Waas (net over de grens bij Hulst). En daar mid-life ontdekt dat hij meer boerenwortels heeft dan hij wellicht zich bewust was in zijn succesvolle schrijversloopbaan en dat hij als laatste de deur dicht zal moeten doen van de boerderij. Wat natuurlijk vragen oproept over hoe je je tot die boerderij en je familie verhoudt. Dat sluiten van het bedrijf zou vermoedelijk toch ooit gemoeten hebben, mogelijk ook wel door de auteur, maar in deze streek is een felle strijd gaande tussen de natuurbeweging die zijn ziel verkocht heeft aan de haven van Antwerpen en de boeren die zich niet begrepen voelen, zeker niet als ook de Prosperpolder en de Hedwige onder water moeten.

De auteur schrijft mooi over het 1000 jaar oude cultuurlandschap, de verhalen die daar bij horen, de lokale kennis, het mooie van de geploegde akkers. Jacques Brels' Vlakke land uitgesponnen in woorden met een vleugje van Sonneveld's Het Dorp. Ik weet nog hoe het was. Of in het genre van de film: Het is een schone dag geweest van Jos de Putter. Voor iemand als ik die dat uit o.a. de Zuidwestelijke delta kent is het een fraaie, sfeervolle herkenning van beelden. Temeer omdat er soms een mooie Vlaamse en Zeeuwse uitdrukking of vergelijking wordt gemaakt. En de liefde voor het vlas, ook dat verdwijnt niet meer als je er mee opgegroeid bent.


Met de loop der tijden verdwijnen er dingen.. Dat is jammer maar ja, straks is er ook een generatie die niet meer weet van Radio Luxemburg en Radio Veronica en die andere zeezenders met hun verhalen. Om maar eens een voorbeeld te geven van nostalgie buiten de boerenwereld. Goed dat het wordt opgeschreven en dat we er van genieten, maar is het een probleem dat een volgende generatie het anders beleeft? Onze denkwereld is een heel andere dan die van de generatie van een eeuw geleden.

Een ander punt van De Stoop lijkt te zijn dat de boeren van het type zoals zijn broer aan het verdwijnen zijn: de mensen die in de eerste plaats voor hun dieren en gewassen lijken te leven, zich soms daarin meer kunnen verplaatsen dan in de grote wereld, waaraan ze via een lokale handelaar of commissionair slechts hun producten verkopen. De economie selecteert en de boer van nu heeft competenties als zakenman, mkb-er, wordt bedolven met administratie van de overheid en ketenpartijen die hem niet meer op het blauwe oog vertrouwen - er is teveel geknoeid met hormonen en meer. Herkenbaar, Maar stilstand is geen oplossing. Dat weten boeren maar al te best, die steeds weer met nieuwe ontwikkelingen worden geconfronteerd.

Bovenal stelt het boek de natuurbeweging aan de kaak die gaat voor de maakbare natuur, de nieuwe wildernis en daarbij ook nog een pact met de havenautoriteiten sluit, waardoor de boeren de dupe worden. In België zit het Natuurpunt in het bestuur van het Havenbedrijf, ziet de landbouw als natuurvernielers zodat het voor scheiding in plaats van verweving kiest, en zo gaan havenuitbreiding en natuurcompensatie hand in hand. Je krijgt de indruk dat dit knulliger wordt uitgevoerd dan in Nederland: ongebruikte havendokken, afrekenen van de nieuwe natuur op doelsoorten zonder rekening te houden met het feit dat dit het land van Reintje de Vos is, en kleinzielig onteigenen in een onduidelijk proces en niet ruimhartig wildschade compenseren. En havenbaronnen die de zijde van de boeren kiezen van een baggeraar in de Hedwige tot de jagende eigenaar van de Katoen Natie in Zaligem.

De kaft van het boek claimt dat het boek illustratief is voor het feit dat overal in Europa boeren verdwijnen. Dat is nog maar de vraag. Niet overal liggen havens met natuurcompensatie. Wel speelt overal de schaalvergroting en de selectie van boeren die passen in de agro-industriële ketens - de rest kan de schaalvergroting maar lastig bij houden. De vooruitgang heeft altijd een prijs.

Twee zaken vielen me op en ik had dus de kans om het de schrijver te vragen. De ene is dat zijn ouders immigranten in het gebied zijn. Ofwel, je wortelt zo te zien dus snel in de streek waar je geboren bent en opgroeit, en neemt als de inburgering goed gaat de verhalen en de historie in je op. Is het dus zo erg dat boeren soms zich moeten verplaatsen? Een goed antwoord heb ik er niet op gekregen, ik denk dat de auteur dacht dat ik zijn authenticiteit en de werkelijkheid van de verhalen in twijfel trok. Dus ik blijf bij het idee dat verhalen niet alleen in de familie voortleven, maar ook in nieuwkomers.

Op mijn tweede punt kreeg ik wel helder antwoord. Of dit niet 20 jaar eerder geschreven had moeten worden en of het dan anders gelopen was met de streek. De Stoop schreef ook toen al een boek: De Bres, dat deels over Doel gaat en op zich ook goed verkocht, maar niet de bestseller werd die hij met Dit is mijn hof realiseerde. Dit boek is ongetwijfeld persoonlijker, en dat kan het succes verklaren, maar ik denk dat het ook de tijdgeest is. Ofwel: er is sprake van golfbewegingen en net zoals het doorschieten in de chemie en hormonen in de landbouw moeilijk te voorkomen was, geldt dat ook voor de natuurcompensatie.

Enfin, die prijs van de vooruitgang is hier mooi gedocumenteerd. Wie iets heeft met de klei en de boerencultuur van de delta doet er goed aan het boek te lezen, als je althans tegen een beetje nostalgie kunt. Wie zich ergert aan de nieuwe natuur met zijn doeltypen en soorten kan ook zijn hart ophalen. Maar of de agro-ketens er anders door ingericht zullen of moeten worden betwijfel ik, en dan mag er eerst nog wel een alternatief worden verzonnen. Wel geeft het boek goed aan dat je verhalen over gebieden moet vertellen, dat verbindt. Was er voor elke streek maar zo'n boek, dat zou helpen voor de omgevingsvisies.

Grotere grootbedrijven

The Economist had vorige week een survey over de concentratie van de economie in de handen van steeds minder grootbedrijven. Het blad vindt dat het bewijst dat de theorie van Ronald Coase niet alles bewijst. Die transactiekostentheorie geeft aan dat bedrijven bestaan omdat de markt nog minder efficient is. Maar die transactiekosten zijn de afgelopen jaren fors gedaald door de ICT en toch is de concentratie toegenomen. Volgens The Economist is er in een bedrijf ook sprake van collectieve kennis en wijsheid die is neergeslagen in bedrijfstradities (en werkmethoden, maar vooral cultuur) die niet in de markt te koop zijn. Interessant idee.

Bericht uit Kiev

Vandaag sprak ik een key note uit op een EAAE Seminar in Kiev, Oekraine, dat zich verdiept in de Oost-West relaties. Over samenwerking in de wetenschap. Zoals gebruikelijk in te zien via Slideshare.

Zuivel en intensieve veehouderij: zoek de verschillen

Vrijdag gaf ik een presentatie in Wageningen voor het IFCN congres, waar de wereldwijde bedrijfstak zuivel zich over de ontwikkelingen in de melkveehouderij boog. Ik was gevraagd de zuivel te inspireren met voorbeelden uit de andere dierlijke bedrijfstakken. Mijn presentatie staat op slideshare.