Deregulering werkt

Adam Smith in Middelburg?

Deregulering werkt en kan leiden tot nieuwe economische activiteiten. [Regulering overigens ook, denk aan standaards voor biologische landbouw of de gsm-standaard voor mobiele telefonie]. Een mooi voorbeeld van deregulering in het voedseldomein vond plaats in Parijs in revolutiejaar 1789. Toen werd het verbod opgeheven dat je geen koffie en wijn in hetzelfde etablishement mocht serveren. Binnen een jaar waren 15 restaurants en 20 cafes, alleen al onder de arcaden van het Palais Royal. En zo verspreidde de hofkeuken zich tot een toonaangevende horeca bedrijfstak.
Ik kwam het voorbeeld tegen in een boekbespreking in The Economist (22.10.2011) van Adam Gopnik's The Table Comes First: Family, France and the Meaning of Food. Een verzameling stukken uit the New Yorker die niet over Family en France gaan overigens zo luidt de kritiek.
Enfin: wie verzint er zo'n deregulerings innovatie voor de huidige voedselketen ??

Luistertip: The coffeesong van Osibiza (over koffie in Brazilie), die uit Ghana kwamen - een land dat in zekere zin vermoedelijk het pand van het fotootje van de dag betaalde

Denkend aan akkers, zie ik tractors....

Ook nog wat goeds over onze geest (zie de blog van gisteren). Ik beweer al langer dat de bestuurderloze tractor er aan komt. Voor wie hem wil besturen is er natuurlijk een computerprogramma denkbaar. Of spraaktechnologie.
Maar het kan ook in gedachten. Aan de universiteit van Minnesota zijn ze er nu in geslaagd om de hersenen van proefpersonen te verbinden met computers en op die manier een helicopter door een driedimensionale ruimte te sturen. Door de opdrachten alleen maar te bedenken, niet door ze uit te spreken. Vooralsnog een virtuele computer, maar toch. Het paper staat is van dr. Ben He en staat in Public Library of Science, zo meldde The Economist van 29.10.2011

De catalogus van Kahneman

Modernisme
in Poznan

Mensen denken lang niet altijd rationeel maar zijn soms gedwongen snel te beslissen (Vechten of Vluchten / Fight or Flight?). En dus hebben we een systeen 1 en een systeem 2 in de hersenen voor besluitvorming. Frued had het over id and superego, maar die termen zijn aan Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman niet besteed, die houdt het op 1 en 2, zo lees ik in een boekbespreking in the Economist.
Allemaal bekend uit de Behavorial Economics (alsof de rest van de economische wetenschap niet over gedrag gaat; Kahneman vindt overigens de term irrational veel te zwaar).
In Thinking, Fast and Slow heeft Kahneman nu een complete catalogus aangelegd van alle biases, cognitieve illusies en korte bochten die ons denkproces vertekend.  Ofwel waarom we 1286 doden per 10.000 veel erger vinden dan 24.14 % (het dubbele!). Recensie prijst het boek sterk aan, dus dat doe ik hier ook maar even

Grand Opening

Een mooie Grand Opening vandaag. In Pulchri Den Haag, van het European Office van The Sustainability Consortium, dat de methodiek (met name LCA) voor het meten van duurzaamheid van producten standaardiseert en verbetert. Wageningen UR mag de directie van het Europese kantoor voeren. .http://www.sustainabilityconsortium.org/

En op LinkedIn discussieren we over GLB en ketens. Zie aldaar.

bubbles in de grond?

Grondprijzen zijn een geliefd onderwerp, waar boeren zelden over uitgepraat raken. Economen ook niet. De markt heeft bijna altijd gelijk, maar dat neemt niet weg dat je kunt discussieren of grondprijzen niet te hoog zijn.
In het eerste nummer van het blad Boerenbusiness dat enige tijd geleven verscheen, liet een van Neerlands bekendste makelaars en boerenzoon Cor van Zadelhoff zijn licht er overschijnen. Op de cover werd het samengevat als "grond ver overprijsd". Een van zijn argumenten was dat de directe inkomensbetalingen de grondprijs beinvloeden, maar op termijn niet houdbaar zijn en bovendien de concurrentie uit Oost-Europa toeneemt.

In zijn column in de Boerderij van afgelopen week ziet Gronings hoogleraar Dirk Strijker ceteris paribus de prijzen eerst nog stijgen, juist vanwege de flat rate. De Commissie stelt voor dat die per regio gelijk getrokken wordt (wat een regio dan ook mag zijn), en dan slaat ze zeker in de grondprijs neer. Bij een boeldag met grondinbreng gaan we dan "bij opbod de bijstand verkopen", zo karakteriseert de immer heldere hoogleraar alvast het failliet van het systeem.

The Economist van 29 oktober gaf de Amerikaans/Engelse zienswijze neer. Boeren in Kansas mogen de Chinezen wel dankbaar zijn en een toast op ze uitbrengen, zo concludeert het blad. Want via de vraag uit dat land zijn de prijzen van producten en dus grond hoog. In de crises van de jaren 30 en 80 zag je juist prijsdalingen van pakweg 30% door dalende produktprijzen en hoge rentes om de inflatie te beteugelen. Nu gaat het in de rest van de economie even slecht als in de jaren 80 (in de VS althans) maar is de rente laag -dankzij de dollars die de Chinezen terugploegen in de VS- en -ook al dankzij de Chinezen- de productprijzen hoog. Gevolg: de grondprijs is twee keer zo hoog in reele termen dan in 1990. Mooi beleggingsresultaat, waar we te weinig over horen.

De bekende econoom Robert Shiller ziet parallelen met de jaren 70, de vorige bubble. Zeker nu allerlei beleggers interesse tonen. Indicatief is dat de rendementen op die beleggingen sterk dalen omdat de pachtprijzen achter blijven, en veel minder sterk stijgen. O wee als graanprijzen dalen en de rente omhoog gaat. Anderen wijzen er op dat je al een acre (gemet) grond koopt voor 1,6 ounce goud. Historisch was dat 2.4 ounce. Koopje dus nog steeds. En voor 90% van de boeren is grond altijd te duur geweest. Maar misschien zegt het meer over de hoge goudprijs?

The Economist: golden acres, 29.11.2011

impact assessment in de recessie

Venetie, eens de bron van
regelgeving voor de
westerse wereld

Routine helpt in deze tijden van keuzestress want het bespaart energie om te beslissen die je dan aan iets anders kunt besteden. Dat is wilskracht die soms doorslaggevender is dan intillegentie, zo las ik vrijdag in een recensie in de NRC van het boek Rediscovering the Greatest Human Strenght. En dus doen we conform de regelmaat weer een niet al te routinematig blogje.

En wel over de vraag of je bij impact assessments van regelgeving rekening moet houden met de stand van de economie. Bij de Studiekring LandbouwEconomie constateerde ik van de week dat de overheid even wat minder aandacht heeft voor milieu- en natuuroverwegingen en meer voor innovatie door het bedrijfsleven - met als vraag of dat nu komt door de angst voor de recessie (met andere woorden, kosten/baten analyses vallen anders uit als de stand van de economie anders is, bv. omdat de wens naar banen harder telt, die naar schoon milieu of weg in eigen natuur even minder), of doordat het bedrijfsleven ook steeds meer businessmodellen omarmt die op "groen" zijn gebaseerd (en het dus minder een oveheidstaak is). Maatschappelijk verantwoord ondernemen is niet meer iets van winstbestemming maar winstbepaling: het is een businessmodel.

De Economics Focus rubriek van the Economist van 20 oktober komt onder het leuke kopje Clause and effect ook met zo'n discussie - nl. of je in tijden van recessie met lagere arbeidskosten rekening moet houden dan in tijden van full employment. Grote Chicago jongens als Cass Sunstein (van Nudge-faam, nu "regulatory tsar" van Obama) en Michael Posner (zie zijn weblog via de link links) houden zich met die toepassing van het opportunity cost principe bezig. En neigen naar het antwoord ja, net zoals de recessie de tijd is om goedkoop publieke werken te doen en wegen te bouwen.
Het punt van Sunstein dat dit echt een "frontier question" in ons vakgebied is, vind ik moeilijk te geloven. Toen wij begin jaren 80 (in de tijd dat Ronald Reagan met de verplichting tot impact assessments kwam) er een deden voor de eventuele inpoldering van de Markerwaard, vonden we het zeer voor de hand liggen ook varianten met lagere maatschappelijke arbeidskosten door te rekenen. Het zal toch niet waar zijn dat we daar toen al een A-journalpaper over hadden kunnen schrijven? Volgende frontier graag.

geloof en economie

Institutioneel economen kijken o.a. naar sociaal kapitaal en vertrouwen en daarmee ook naar normen en waarden. En dan kun je niet om de kerk heen. De beroemdste theorie op de vlak is van Max Weber, een van de grondleggers van de sociologie, die de Protestante ethiek zag als een van de verklaringen voor de kapitalistische geest. Zijn opvatting was gebaseerd op de Duitse situatie waar het noorden het beter deed dan het katholieke zuiden.
Dat kun je nu niet meer zeggen van Duitsland en Weber had het dan ook maar half goed. Sascha Becker van Warwick University zette in the Economist van 29.11.2011 uiteen dat het verschil zat in minder alfabetisme. In het Noorden werden meer kinderen naar school gestuurd. Maar dat had wel een achtergrond in het geloof: lezen moest je voor eigen bijbelstudie, in plaats van naar schilderijen kijken onder de mis in het Latijn.
Andere effecten van geloof, vooral van minderheidsgroepen als mormonen en Joden of -in Korea- christenen, doen het vaak meer dan gemiddeld goed door nauwe banden: social capital dus. En omdat ze soms zich tot bepaalde activiteiten moeten beperken, waardoor je mogelijk specialisatieeffecten en netwerkeffecten krijgt.

bron: Economist: Holy Relevance, 29.11.2011

Wijzer van de viswijzer

Vandaar weer eens een proefschrift. In Wageningen promoveerde mijn collega Birgit de Vos op "Trust and new modes of fisheries governance". Toen ik nog niet eens zo lang geleden een tijdje leiding mocht geven aan de visserij-groep zag ik hoe daar een begin mee werd gemaakt. Nu is het er.
Meestal wordt de laatste stelling geciteerd, maar ik vond de eerste al heel boeiend: de Viswijzer is geen consumenten-tool (die het consumentengedrag verandert), maar vooral een communicatie-tool waarmee vooral aan de communicatie tussen ngo's en vissers wordt bijgedragen. Lees ook de rest.

Farmeron - nieuwe management software

Nieuwe software komt soms uit onverwachte hoek. Gisteren kwam er een mail langs met reclame voor een nieuw webbased software pakket voor boerderij management. Met een opvallend frissende presentatie van de jonge makers: de CEO beschrijft zich als the main cowboy in the saddle, en de CIO als de tractor hacker. De vormgeving ziet er dankzij de farm painter in residence heel aantrekkelijk uit. Wel in het Engels.
Het pakket Farmeron is in Betatest, geen idee hoe goed het is, maar misschien moet er eens iemand een uurtje testen (laat de ervaring even weten). Oja, het komt uit Croatie. Bijna lid van de EU.

Liggen zo uw problemen

Fotootje van Giethoorn vandaag. Omdat zijn bekendste (ex-)inwoner Rijk de Gooijer is overleden. Blijkbaar ben ik in de leeftijd gekomen dat de BNers uit je jeugd (die toen nog geen BNer heetten maar wel waren op dat ene TV net) overlijden.
Daar gaan we niet steeds bij stil staan op deze blog, maar in dit geval moeten toch even de geweldige reclamefilmpjes voor het franse kaasje Paturain worden gememoreerd. Paturain, da's pas fijn was de kreet die door reclamebureau Ogilvy & Mather was bedacht voor Bongrain, de maker van Boursin, die als tweede kaasje op de markt zijn Franse merk Tartare wilde vermarkten - en omdat die naam niet goed genoeg was, werd het Paturain. In goed overleg met grootgrutter Albert Heijn.
Er moest dus een TV filmpje komen. Andre van Duijn bleek te duur, en zo kwam Rijk de Gooijer in beeld, die - zo wil het verhaal- op de set spontaan tegen de echte franse boer zei: 'ga toch zitten, jochie'. Het werd een standaarduitdrukking. Soms heb je geen copywriter nodig.


De luistertip bij dit nummer leek me het klassieke Rijk lied "Liggen zo uw problemen". Maar dat staat niet op youtube. Wel die andere mooie liederen: 2 eenzame cowboys, Nellie van der Heuvel uit de 4e klas, Waterlooplein, de Bostella. Zie aldaar

heel veel zielen

Nog even nakaarten over die 7 miljard aardbewoners: hier is een geweldige datavisualisatie over de demografische ontwikkeling in de continenten. Met dank aan National Public Radio.

nakaarten

dit logo had je nog tegoed
bij de blog van gisteren

Vanmiddag mocht ik bij de Studiekring voor Landbouweconomie wat verklaringen en kritische kanttekeningen vanuit het onderzoek plaatsen bij het Topsectorenbeleid. Koos van Wissen zette prima uiteen waar de overheid mee bezig is, HZPC directeur Gerard Backx zette uiteen hoe de Tuinbouw en Uitgangsmaterialensector er tegenaan kijkt, met mooie praktische aardappelvoorbeelden. Legde me ook even uit waarom HZPC geen cooperatie is: de certificaten van aandelen zijn wel veel in handen van boeren en aantal werknemers, maar de besluitvorming is die van een IOF en de CEO handelt dus anders. Nuttige informatie voor ons cooperatieonderzoek.
Enfin, innovatiebeleid is heel wat anders dan onderzoeksbeleid zo concludeerden we af. Leuk om als oud-bestuurslid weer eens bij de studiekring te zijn. Veel is er nog hetzelfde, maar wat goed is moet je ook niet innoveren.

Nog even terug naar de blog van zondag over de trek naar de stad. In de NRC van vanavond een stuk over het feit dat vooral de meisjes er naar toe trekken (om te studeren) en jongens achterblijven. Met als gevolg dat ook in Nederlandse steden als Utrecht en Amsterdam er een vrouwenoverschot is. In Utrecht zijn er 129 vrouwen op 100 mannen in de categorie 18-29 mannen. Daten wordt lastiger, mannen moeten van verder komen. Steden worden vrouwvriendelijker en gezinnen -als ze dan toch gevormd worden- trekken minder vaak naar de suburbs. Dat kost dus minder grond!. Mannen willen nog wel eens met een lager opgeleide trouwen, vrouwen zelden. Dus is er geen reden terug te verhuizen naar het platteland voor een partner, want daar is de kans nog kleiner. En zo wordt het platteland van de man. Die slecht voor zich zelf zorgt en vaker rechts-radicaal is. En de Duitse studie Nicht Am Mann laat zien dat effect zichzelf versterkt, als de leegloop start wort het minder en gaan er ook meer vrouwen.

Tijs van den Boomen: Vrouwen nemen de steden over In: NRC 1.11.2011

De sovjet planningseconomie revisited

van de cover van het
inflight magazine van LOT

In de NRC van zaterdag j.l. zette een Texaanse taalpsycholoog uiteen dat een kwartiertje schrijven per dag heel goed is voor de gezondheid, m.n. voor het immuunsysteem. Voor die oproep zijn we niet immuun en we doen dus weer het stukje van de dag,
Om naar aanleiding van een boekbespreking in hetzelfde blad vast te leggen dat het boek Red Plenty / De Rode Belofte van Francis Spufford aan de anti-bibliotheek van nog te lezen boeken moet worden toegevoegd. Een scientific fiction boek (ofwel documentaire fictie) over de planningsmachine van de Sovjet economie, en waarom die niet werkte. Met mooie voorbeelden van wat er mis ging. En 72 pagina’s noten, voor de wetenschappelijke verantwoording.

Ook dat nog

De VN riep vandaag niet alleen het jaar van de cooperaties uit (zie onder), maar vond het ook de juiste dat om vast te stellen dat we zo ongeveer met 7 miljard mensen zijn. Het aantal artikelen over hoe dat nu verder moet naar 9 miljard in 2050 valt me mee.
Die 7 miljard zijn helaas zonder Gregor Frenkel Frank. Die ontviel ons. Ik sta er hier bij stil omdat de immigrantenbroers veel betekend hebben voor kwalitatief goede reclame, zeker ook van voedingsmiddelen. Gregor heeft veel mooie campagnes gemaakt voor Amstel bier. Dit is de man - dit is zijn pils. De beste brouwers brouwen het, dat soort werk. Lekker weg in eigen land (nog immer in gebruik hoewel Meta de Vries er ook niet meer is) kwam ook ruraal Nederland ten goede.
Zijn broer Dimitri ontviel ons al eerder en tekende voor Rang is alleen Rang als er Rang opstaat en bovenal voor Joris Driepinter. Gelukkig hebben we nog de nostalgie. Gregor (in de jaren  dertig naar Nederland gekomen) studeerde in Nijenrode, in het klasje met Albert Heijn zo leer ik uit de wiki. Zouden we Mauro ook moeten gunnen, levert misschien nog wat goede reclames op - maar dat terzijde.

VN Jaar van de Cooperaties gestart

De Waag in Poznan, later
deze week meer over die plek

Hervormingsdag is dit jaar de start van het VN Jaar van de Cooperaties. Hier is de officiele website. http://social.un.org/coopsyear/


Een beetje samenwerking kan de wereld wel gebruiken. Of het voor het doen van zaken ook de meest efficiente vorm is is de vraag. Vaak is de markt het efficientst, maar Roald Coase stelde al eens de vraag waarom we dan organisaties hebben. Om transactiekosten te verminderen die in de markt te hoog zijn, zo beredeneerde hij – en was een van de redenen voor zijn Nobelprijs. Cooperaties zijn hybrides tussen de markt en de organisatie, en daarmee misschien nog wel minder efficient, maar soms ook niet. Wanneer dat “soms” is, is een studie op zich – waar ik me tegenwoordig ook mee bezig hou.

Voor de NRC was het VN jaar aanleiding om zaterdag een artikel te wijden aan de Rabobank. Waar men nog al trots is dat de bank in de financiele crisis geen staatshulp nodig had en nog immer Triple A is. Maar het is een fabeltje dat de bank zich niet heeft bezig gehouden met ingewikkelde financiele producten, zo documenteert het artikel in een aantal alinea’s over de onder Herman Wijffels opgezette Rabobank International in Londen (nu door een ex-bankier als megalomaan betiteld).

Het is ook een fabeltje dat het per definitie goed gaat, het artikel noemt ook nog even de Spaanse Cajas als voorbeeld. Een cooperatiedeskundige legde me van de zomer al eens uit dat het hier volstrekt ontbrak aan ‘internal goverance’. Spaanse cooperaties hebben een nogal presidentieel systeem en als die big boss het op een akkoordje gooit met de burgemeester en de projectontwikkelaar (of die functies in 1 persoon verenigd zijn), dan is het niet zo raar dat de vastgoedbubble wel erg fors uit de hand loopt.

De kernrzin wat mij betreft in het artikel is dan ook de uitspraak van Dirk Duizer “De cooperatieve structuur biedt niet de garantie voor een stabielere bank. De leden maken het verschil en de cooperatie biedt de structuur om dat te organiseren”. Ik denk dat ik dat binnenkort maar eens in een rapport over het onderwerp ga citeren.

Cees Banning en Tom Kreling: “Leden mogen meebesturen bij de bank met een missie” in NRC_Handelsblad 29.10.2011