ontwikkelingsrechten in China

China houdt zich van oudsher zeer bezig met de vraag of het zijn bevolking kan voeden. En heeft daarom een streep getrokken bij 120 miljoen ha akkerbouwgrond. Minder mag het niet worden - maar die grens komt wel in zicht. Herinneringen aan de grote hongersnood (miljoenen doden) van 1959 - 1961 zijn blijkbaar een argument om niet teveel van import afhankelijk te zijn.
Uit een verhaal in The Economist blijkt dat China nu bezig is een geavanceerde economische methodiek in te zetten om landbouwgrond in stand te houden, of zelfs 'bij te maken'.  Namelijk het systeem dat in de VS bekend staat als Transfer of Development Rights. Daarbij handel je in ontwikkelings- (lees: bouw) rechten. Vooral handig als in principe iedereen het recht heeft op zijn land bebouwing te realiseren en je wil dat er geconcentreerd met hoge dichtheden wordt gebouwd (omdat dat positieve externe effecten heeft op milieu of besparen open ruimte).
Dan verplicht je projectontwikkelaars om ontwikkelingsrechten te kopen van grondeigenaren. Wie zijn rechten van een bepaalde ha. afsplitst en verkoopt mag op die ha nooit meer bebouwen (een soort erfdienstbaarheid ontstaat). Daarnaast ligt het voor de hand nog steeds een ruimtelijke ordeningplan te hebben, zodat je een 'sending area' en een 'receiving area' hebt. Voordeel is dan dat de waarde van het ontwikkelingsrecht terecht komt bij alle potentiele verkopers (boeren) en niet bij de gelukkigen die vlak bij de stad wonen.
[In Nederland heeft het LEI voor Limburg hier in 2004 ook studie naar gedaan, maar is het nooit ingevoerd; overigens zijn er bij ons fiscale (en natuurlijk speculatieve) mechanismes waardoor de winst uit verkoop van impliciete ontwikkelingsrechten deels weer doorgegeven wordt aan andere boeren, maar je houdt de speculatiemechanismes]
Enfin de Chinezen proberen dat nu in Chongqing uit - die zijn Limburg ver vooruit. Dorpen krijgen land-tickets, dipiao. Dorpen die verkopen, slopen in het landschap staande boerenhuizen en -hutjes, en huisvesten de bewoners centraal in de dorpen, zo mogelijk in flats. Of ze vertrekken naar de stad. Daarmee wordt er landbouwgrond (in grotere percelen) bijgemaakt want de erfjes verdwijnen.
Het systeem kan nog een behoorlijke bron van efficiencywinst worden als ook het hukou registratie systeem verdwijnt, dat mensen indeelt in agrarisch en stedelijk (daarover ging eigenlijk het Economist artikel). Die indeling hangt vooral af van het grijze verleden en zegt niets over waar je woont of werkt. Maar zorgt ervoor dat mensen in de steden met het certificaat 'agrarisch' veel minder rechten in onderwijs en gezondheidszorg hebben. Ze houden dus banden met het dorp (van hun moeder bv.) waar ze ook hun grond en huisje niet kunnen verzilveren. Als je dat los zou laten neemt de welvaart nog enorm toe. En de vraag naar grondstoffen.

The Economist: Migration in China 8.5.2010

Diervrij Eiwitproduct

Jammer dat de merknaam Viandel al bestaat anders konden we het in gebruik nemen als vervangende term voor vleesvervangers, zo betoogde ik in een post op LinkedIn waar een zoektocht is gestart naar zo'n term. Vlees Immitatie Aangepast Naar Duurzaam En Lekker, voor wie vindt dat het een afkorting moet zijn. Nu geef ik Diervrij Eiwitproduct de meeste kans.

Conditions will moderate

Bij het verjaardagsfeestje van Wageningen sprak prof. Robbert Dijkgraaf (KNAW) een interessante rede uit, die nu in druk is verschenen. Ik kan niet nalaten er wat van te noteren.

Allereerst schetst Dijkgraaf enkele resultaten uit een EU enquete: Meer dan alle andere Europeanen vinden Nederlanders (97%) dat wetenschappelijke vooruitgang ziektes als AIDS en kanker gaat oplossen. [dat lijkt me logisch, dat zie je nu al gebeuren en Nederlanders zijn wel in voor dit soort techniek]. Op de vraag alleen door de meest geavanceerde technologie de concurrentiekracht in stand houdt zei maar 55% ja, waarmee we onderaan de lijst bungelen [dat lijkt me ook logisch, Nederland zit relatief weinig in technische industrien en voor de Nederlander is niet zo duidelijk dat je voor de concurrentiekracht van verzekeraars, de design industrie, Endemol, handel in de haven van Rotterdam en voor landbouw en voedselverwerking per se de meest geavanceerde technologie of zelfs uberhaupt technologie nodig hebt].
Op de vraag of we meer geld in wetenschap moeten steken ten koste van andere zaken antwoordde maar 25% van de landgenoten met ja en bungelen we ver onderaan. Niet goed natuurlijk. [maar niet onlogisch omdat dat betekent dat van de 55% hierboven die het nut ziet ook nog eens de helft zich terecht realiseert dat we een open economie zijn en heel veel van de ICT innovatie uit de VS komt, dus dat importeren van kennis via een goed werkend Schiphol misschien nog niet zo gek is- freerider on the spillovers. En inmiddels heeft een Amsterdams accountancy bureau uitgezocht dat we fiscaal tot de meest aantrekkelijke landen voor R&D horen]

Kortom, de KNAW heeft nog wat uit te leggen aan de samenleving. Dat is de voorzitter wel toevertrouwd gezien een paar mooie uitspraken uit de rede:

• honderd jaar geleden waren er nauwelijks 1000 natuurkundigen in de wereld. Nu zijn er meer dan 10.000 wetenschappers betrokken bij de Large Hadron Collider van CERN. Er komen artikelen uit met 2000 (!) co-auteurs. Wie niet met AAnaam geboren is wordt daarvan niet opgemerkt.
• een favoriete cartoon over innovatie uit de New Yorker: zegt de ene neanderthaler tegen de andere: "Org heeft al het vuur ontdekt en Thorak ontwierp het wiel, er is voor ons niets meer over"
• En dan het probleem om de waarde van een uitvinding in te zien: James Faraday in 1850 tegen William Gladstone, toen minister van Financien in Londen over de practische waarde van electriciteit: "I don't know. But I'm sure one day you will tax it". En nadat Thomas Edison in 1882 zijn eerste 400 elektrische lampen in New York had geinstalleerd, waarvan een aantal op de redactie van de NY Times, kwam de start van de electrificering in de krantenkolommen op pagina 8 (!): vanuit alle gezichtspunten bekeken was het een bevredigende vernieuwing: de lampen leken op de oude gaslampen, ze branden beter, flikkerden niet en stonken niet. Zo beoordeel je dat.

Dijkgraaf haalt ook nog eens die geweldige sketch van Monty Python's Flying Circus aan met hun weerbericht: The world is about to end; mountains will split open; seas will overflow their shores; the air will be sucked out of the heavens; the planets will flung from their orbits. In the afternoon, however, conditions will moderate, rain will contract to the east and temperatures should be average for the time of the year.

Voor de serieuzere inhoud van de rede zie:
Robbert Dijkgraaf: Transitions in Science and Science Policy.  Wageningen UR Dies Natalis 9 March 2010

De foto van vandaag is een reclame uit Rimini voor een event rond de Zwitserse vormgever Ballmer.

bietenrooi-robot

Het Productschap Akkerbouw stuurde me (als geregistreerd akkerbouwer) vorige week een pakket aan glossy folders en Akkerland, een tijdschrift voor de Nederlandse akkerbouwer. Veel aandacht voor aaltjes en voor duurzaamheid. Ik kwam er twee mooie vindingen in tegen. Dat beoordeel ik dan als econoom uit het oogpunt van bruikbaarheid in lezingen om trends te illustreren. Daarom leg ik ze hier maar even vast.
De ene is Biochar - een fancy naam voor het spul dat overblijft als je biomassa met weinig zuurstof verbrandt voor energiewinning. Dat lijkt dus op houtskool, dat ook zo gemaakt wordt. Het is een zeer stabiele vorm van organische stof en die kun je in de bodem brengen, waardoor de bodemkwaliteit verbetert, er hogere gewasopbrengsten ontstaan en de CO2 voor lange tijd wordt vastgelegd. Zo is landbouw dus niet een probleem, maar ook deel van de oplossing van klimaatsproblemen (overigens afhankelijk van waar de biomassa vandaan kwam, zo vermoed ik).

Robotbietenrooier
Het tweede voorbeeld is de robot-bietenrooier. Akkerland en Kiemkracht constateren "de schaalvergroting gaat snel en dat heeft geleid tot steeds grotere, bredere en vooral zwaardere machines". Dat lijkt me geschreven uit het perspectief van de boer die een grotere John Deere koopt als hij er 30 ha bij heeft gekocht. De econoom rekent dit natuurlijk fout en ziet liever de omgekeerde redenering: het feit dat we steeds grotere en bredere machines kunnen maken leidt tot kostprijsverlaging en dat heeft geleid / leidt tot schaalvergroting.
Enfin, die machines worden dus zwaarder en zeker op de relatief slappe Nederlandse bodems veroorzaakt dat schade door verdichting. Misschien dat de biochar daar ook in helpt (?) en sommige boeren leggen met GPS rijpaden aan. Maar Innovatienetwerk en Kiemkracht ontwikkelen de eenrijige robot bietenrooier die met kleine transportwagentjes volledig onbemand en spoorloos de bieten rooit. Mooie ontwikkeling die pas echt tot schaalvergroting zal leiden.
Niet alleen vanuit de lange golfteheorie en ICT optiek is dit voorbeeld interessant, maar ook vanuit de ontwikkelingen in het agrarische kennisssyteem. Het idee wordt ontwikkeld door master studenten technische bedrijfskunde in Groningen met het robotica-instituut DFKI in Bremen.

Leuke dingen voor de mensen

Hemelvaartsdag - de dag bij uitstek voor de stedeling om het buitenleven te ontdekken. De klassieke cabaretsketch daarover is van Paul van Vliet. Uit de tijd dat Wageningen nog een Landbouwhogeschool had die elke week een partij bladluizen verstuurde. Aan de vooravond van de boerderettes, kamperen bij de boer en de multifunctionele landbouw.
Geniet mee op de geweldige site http://www.cabaretten.nl/ en hier vind je de link naar de sketch - je lacht je toch te barste.

De route kwijt

Wij reden vanmiddag onze eigen Giro. De Giro di Flevo werd net als voorgaande jaren in Dronten gehouden: de J19nu puzzelrit. Eerder in het seizoen dan ooit, vorig jaar was het nog eind juni.
Misschien was het nog te koud, misschien werden we afgeleid door de bollenvelden maar in ieder geval was de klassering slechter dan ooit. Maar liefst tien fouten - (half kastlijntje) - slecht voor de 15e plaats. Volgend jaar later en beter graag.
Op de foto: Michieltje komt uit Vlissingen maar hield deed ook al zaken buiten eigen streek, zoals op Vlieland

De weg kwijt

Vooral mannen zijn gecharmeerd van hun TomTom - toys for the boys. Volgens onderzoekers zou het misschien logischer zijn dat vrouwen er voor in de rij staan want mannen wordt een beter geografisch orientatie vermogen toegeschreven.
Dat blijkt uit testen en zou een evolutionaire oorsprong hebben: mannen gingen op jacht en achtervolgende op onvoorspelbare routes wilde dieren - maar wilden na the kill natuurlijk wel via de kortste route naar huis. Mannen blijken zich vooral te orienteren via mentale kaarten van een gebied en hun positie daarop.
Vrouwen daarentegen verzamelden en legden op de heen en de terugweg dezelfde route af. Zij orienteren zich dan ook nog hedentendage vooral door het onthouden van routepunten ('landmarks'). Overigens zijn oorzaak en gevolg hier niet duidelijk: het kan best zo zijn dat het verschil door toeval genetisch is ontstaan en dat daardoor vrouwen verzamelen en mannen jagen.Maar ook lichaamsbouw zal wel met die taakverdeling te maken hebben gehad.
Enfin, een Mexicaanse onderzoeker heeft nu aangetoond dat er situaties zijn waarin vrouwen toch efficienter kunnen navigeren dan mannen. Hij liet twee seizoenen lang twee onderzoekers bij een Mexicaans dorp de mannen en vrouwen paddenstoelenverzamelaars volgen, met een GPS en een hartritme meter. Na analyse bleek dat de dames en heren verzamelaars evenveel paddestoelen verzamelden, maar dat de mannen er verder voor liepen, hogere heuvels beklommen en zo 70% meer energie verbruikten dan de vrouwen.
De vrouwen bleven dichter bij huis en waren dus een stuk efficienter. Het bleek dat de mannen voor de grotere groepen paddestoelen gingen, en de vrouwen stopten veel vaker voor kleinere hoeveelheden. Misschien omdat ze die beter wisten te vinden (wat dan wel weer klopt met het evolutieverhaal).
Wat we met deze resultaten moeten weet ik ook niet. De schrijver van het stuk in The Economist, waaraan ik bovenstaande ontleen, ziet er een argument in om zijn vrouw naar de supermarkt te sturen omdat hij nu weet waarom hij langer loopt te zoeken naar spullen.

The Economist: hunters and shoppers, 1.5.2010

advocaten logica

Logica uit de juridische wereld: Where you stand depends on where you sit.

Feministisch kapitalisme

Waarom is er nu juist in West-Europa een industriele samenleving ontstaan, al vanaf het jaar 1000 (!), en niet in andere regios die over veel meer grondstoffen beschikten?
Dat lag aan het opleidingsniveau van vrouwen, zo legt Jan Luiten van Zanden nog eens kort uit in het NWO blad Hypothese waarin Spinozaprijs winnaars van vroeger worden bevraagd over de besteding van hun prijs.
Dat opleidingsniveau van vrouwen is bepalend voor belangrijke beslissingen in het gezin, zoals onderwijs van kinderen. In West-Europa was het uithuwelijken op je 12e al vroeg uitgebannen, was het huwelijk gebaseerd op vrije partnerkeuze en hadden vrouwen tijd en ruimte zichzelf te ontwikkelen.
Vandaar het belang van gender in ontwikkelingseconomie, leid ik daaruit af.

J. Luiten van Zanden: The long road to the industrial revolution. En Vrouwen en de geboorte van het kapitalisme.

Vlaams Witboek

Vorig jaar maart heeft Vlaanderen een "Witboek Landbouwonderzoek" gepubliceerd. Het was me ontgaan, maar werd me gisteren in Brussel vriendelijk cadeau gedaan. Omdat we een Europese werkgroep van ambtenaren gestart zijn die agrarische kennis- en innovatiesystemen onder de loupe nemen.
De kortste samenvatting is die in een klavertje vier van even zovele lijstjes:

Focus van kennisproductie:

• genetica & biodiversiteit
• groei- en productiefactoren
• kwaliteit en rol van voeding
• ketenwerking
• multifunctionele landbouw

Daarbij zijn 3 innovatie-assen te onderscheiden:

• verdiepen (van bestaande competenties in een intensieve en efficiente landbouw)
• verbreden van het waardecreatiemodel van de landbouw
• verduurzamen van de productie

En 3 integratie-assen om de zaak wat bij elkaar te houden:

•  hoofd- en nevenstromen
• materiele en immateriele benefits
• stad-platteland

En tot slot ook drie elementen voor de wijze waarop de kennis geproduceerd moet worden:

• participatie
• anticipatie (foresight)
• meta-coordinatie

Voor wie zich met onderzoeksprogrammering bezig houdt: alsnog lezen dat witboek. Het is downloadbaar.
Vlaamse overheid: Witboek Landbouwonderzoek, maart 2009

DG Agri wil je mening

De Europese Commissie probeert een publieke discussie te voeren over de toekomst van het GLB. Dat is nog best lastig met zoveel talen en meningen, dus DG Agri heeft vier vragen geformuleerd. Alle antwoorden daarop worden openbaar gemaakt. Maar alleen in de oorspronkelijke taal, dus je kunt het best in het Engels schrijven en niet zoals anderen soms doen in het Nederlands of het Hongaars, zo lijkt me. Interactie in de discussie is daarmee ook onmogelijk, dus de term debat is wat overdreven. Maar je mening kun je dus ventileren - op zich een goede zaak. En wel hier.

Elite steden dankzij bescherming landbouwgrond

Bescherming van landbouwgrond in de ruimtelijke ordening leidt tot compacte steden. Dat was althans het geval in Portland, Oregon dat in 1973 Urban Growth Boundaries invoerde om landbouwgrond te beschermen.
Inmiddels zijn deze UGB populair om een andere reden: het heeft geleid tot een compacte stad, met veel openbaar vervoer en goede fietsmogelijkheden, zo rapporteerde The Economist. Dat in tegenstelling tot steden als L.A. en Phoenix.
Maar Portland en het vergelijkbare Boston en San Francisco zijn daarmee wel elite-steden geworden, aantrekkelijk voor jonge, blanke mensen, veelal alleenstaand, zonder kinderen. Gezinnen gaan liever naar de steden met suburbs om met de auto uit de voeten te kunnen.
Het lijkt Nederland wel...

The Economist: The new model - Portland and elite cities in The Economist 17.4.2010

Emerging Markets

Nooit geweten dat de term Emerging Markets door een Nederlander is geintroduceerd: Antoine van Agtmael. In 1981 al. Omdat termen als derde wereld en ontwikkelingslanden werden geassocieerd met "goedkoop speelgoed, rampzalige corruptie, soviet-stijl tractoren en overspoelde rijstvelden". Dat hielp niet in het verkopen van beleggingsproducten die in die landen investeerden. Vandaar dit laternatief. Overigens nog steeds zijn business.
Misschien moet je intussen die landen maar Emerged noemen, ze hebben nu ongeveer de helft van het mondiale GDP. Aan de andere kant: hun groei gaat nog steeds door.

The Economist 17.4.2010: Schumpeter / An emerging challenge.

Dag van de Arbeid: Das Kapital

1 mei: Dag van de Arbeid. Vieren we in Nederland niet, en de rest van de wereld heeft er dit jaar ook geen extra vrije dag aan. Normaal wel.
Het is wel reden om vandaag een nieuwe editie van Karl Marx' Het Kapitaal te publiceren.
Geen gemakkelijk leesbaar boek. De censuur van Tsaar had in 1870 geen bezwaar tegen een russische vertaling omdat de uiteenzettingen toch te moeilijk waren om voor iedereen toegankelijk te zijn, zo meldt de vertaler in zijn inleiding. Anderen dachten daar anders over: in de jaren 70 kreeg je het cadeau als je lid werd van de ECI boekenclub, zo las ik gisteren in de NRC. Mogelijk dat het zo ook bij mij op de boekenplank kwam.
Het was toen ook bon ton om te zeggen dat je het niet uitgelezen had omdat je je op p. 32 aan de lange voetnoten van meer dan een pagina ergerde. Waarop je dan je belezenheid toonde door van repliek te dienen dat die pas op pagina 1xx stond.
Hetgeen tot de onvermijdelijke quizvraag leidt: waar is de Dag van de Arbeid ontstaan?  Denk er even over na terwijl je naar de foto kijkt uit een plaatsje dat een tijd als Marxwalde door het leven ging. Het antwoord is de VS, waar 1 mei 1884 een staking uitbrak die zou leiden tot de achturige werkdag. Ook in de VS is dit echter geen erkende feestdag.

Samenleving3.0

Op LinkedIn loopt er een serieuse discussiegroep over Samenleving 3.0
Die verleidde me tot de volgende bijdrage:

Wat er in de ICT het minst belangrijk is, is de T van Technologie. Succesvolle toepassingen blijken gebaseerd te zijn op verbeteringen in informatievoorziening, o.a. door betere communicatie, zodat mensen betere beslissingen kunnen nemen.


De T heeft voornamelijk tot effect dat informatievoorziening sneller gaat, er meer data gehandeld kan worden en dat informatieoverdracht op grotere afstanden veel goedkoper is geworden. Dat laatste brengt ook het long-tail effect met zich mee. Heterogeniteit (toch al toenemend door de welvaart) kan daardoor beter bediend worden, gelijkgestemden op grotere afstand kunnen zich makkelijker organiseren en centrale autoriteit boekt daardoor aan belang in. Hetgeen tot een netwerk-maatschappij leidt.

Met twee zorgen: a] gevoelig voor hypes en issue-management waardoor de kwaliteit van besluitvorming afneemt. en b] meer political economy en inequity: sommigen hebben meer belang om zich te organiseren dan anderen zodat de groep die zich wel organiseert de besluitvorming domineren ten eigen gunste en niet-georganiseerden de dupe worden.

Zorgen die natuurlijk door degenen die baat hebben bij de conservering van het oude systeem (zoals de centrale autoriteiten) breed worden uitgemeten.