de prijs van water in de polder

Vakblad De Boerderij besteedde vorige week aandacht aan onze achtertuin: de Eendragtspolder. Vijvers, plassen en roeibanen worden aangelegd voor wateropslag en mooi boeren akkerland verdwijnt.

Het gaat hier om een kongsi tussen het waterschap (dat water wil bergen omdat er steeds heviger buien en meer asfalt zijn en het spuien van de Rotte in Rotterdam niet met meer piekbelasting kan want daarvoor zit de metro in de weg), de gemeente Rotterdam (die recreatie wil voor de nieuwe Vinexwijk en zich met sport wil profileren) en onze eigen gemeente Zevenhuizen (die een natuurgebied een meer realistische buffer vindt om niet door de grote buur te worden opgeslokt).

De wijkende boeren willen natuurlijk zoveel mogelijk voor hun grond vangen. Boeren die grond hebben afgestaan voor woningbouw hebben 98.000 euro tot 148.000 euro per ha gekregen, zo meldt Henk van Vliet, een lokale akkerbouwer, in de Boerderij. En voor omvorming tot glastuinbouwgrond wordt volgens onze makelaar Bram Veerman zo'n 100.000 euro betaald. Maar voor natuur krijg je maar de agrarische waarde, die door de overheid in 2006 op het ook niet geringe bedrag van 68.810 euro werd vastgesteld.

Wie voor een hoogwaardige bestemming wordt uitgekocht (of onteigend) is dus beter af dan voor een laagwaardige. Boeren vinden dat oneerlijk, zij maken de kaarten op de tekentafel niet en hebben er geen invloed op of ze een hun grond later terugvinden onder een flatgebouw of een moeras. Voor hen is het een loterij. Bij Almere is er een als schrijnend ervaren geval waar de ene weg door projectontwikkelaars voor veel geld is uitgekocht en de weg ernaast in natuur moet voor het Oostvaarderswold. Zelfde grond, op het zelfde moment ontgonnen en uitgegeven voor dezelfde soort akkerbouw.

Economen weten al langer dat de waarde van iets niet van de kostprijs afhangt, maar van wat je er in de toekomst mee kunt. Een woongebied is meer waard dan een stukje natuur (daarvoor zijn we bereid maar iets meer te betalen dan boerenland) en bij een verandering naar woonfunctie valt er dus meer af te romen door boeren van de toekomstige opbrengst. En wat je met grond kunt hangt af van een bestemmingsplan, dat is een kaart waarop dus met geld wordt geschoven. Maar evengoed blijft het willekeurig en wrang. Het leidt ertoe dat je beter grond kunt kopen binnen een halve km van een snelweg, en vlak bij een stad (dat wisten veel boeren al) dan op Ameland. Boeren zijn ook vastgoedmanagers.

De resterende boeren in de Eendragtspolder denken er nu iets op gevonden te hebben. Ze willen zich laten onteigenen en dan tegen de zgn. complexwaarde. Dat is in de wet bedacht om het grootste onrecht binnen een te ontwikkelen gebied (tussen een winkelcentrum en een stadsparkje of een bosrand) te vermijden en iedereen krijgt dan dezelfde prijs binnen het ontwikkelgebied. Dat zou je voor de uitloopfunctie van de Eendragtspolder ook kunnen doen, die hoort bij de Vinexlocatie. Maar er is een tijdsverschil in ontwikkeling en voor andere functies is dat complex minder helder - het wordt tenslotte een roeibaan van olympisch formaat. De deskundigen weten dus nog niet of dit gaat lukken.
Al met al een interessante case met innovatief gedrag, die weer eens duidelijk maakt dat het probleem bij boeren niet zozeer de functieverandering is (wie goed wordt uitgekocht kan elders een mooi bedrijf terugkopen), maar de prijs.

Boerderij 4 maart: Wijker ziet kans op meer geld.

beleggen in grondstoffen

De NRC besteed vanavond aandacht aan een pyramidezwendel in de bollenteelt rond het bedrijf Novacap. Er is zo'n 120 miljoen verdwenen. De vergelijking met de tulpen-mania in de 17e eeuw is snel gemaakt, de krant doet dat ook maar toch is er een verschil. Nu lijkt er sprake van vooropgezette zwendel, toen was er alleen speculatie. En dat brengt me van de bollenboefjes op beleggen in grondstoffen.
De usual suspect van veel wat er mis gaat in de wereld is China. Zo wordt het land ook steeds genoemd als bron van alle voedselprijsstijgingen. Die oorzaak zou wel eens overschat kunnen worden: zo is er afgelopen jaar niet meer maar minder zuivel in China geimporteerd, vertellen deskundigen me aan de hand van de handelsstatistiek. Hogere prijzen remmen misschien de vraag af.

En een volgens mij volstrekt onderschatte factor is de financiele speculatie. Het maartnummer van TKA - Technisch Kwantitatieve Analyse (een blad van Reed Elsevier voor beleggers) bevat weer diverse stukken waarin op agrarische commodities als aantrekkelijke belegging wordt gewezen.
En een beleggingsadviseur van de Rabobank (!) stuurde me onderstaand persbericht van het ANP toe, dat boekdelen spreekt en ik maar even grotendeels citeer:

Beleggen in grondstoffen als goud en tarwe is helemaal in. De onzekere tijden op de aandelenmarkten, de ongekend hoge prijs van olie en de steeds verder verzwakkende dollar doen investeerders massaal overstappen op de relatief stabiele grondstoffen. Ook de 'gewone' belegger.
,,De wereldwijde investeringen in grondstoffen zijn van een paar miljard dollar tien jaar geleden toegenomen tot zo'n 150 miljard nu'', zegt specialist Hector McNeil van het Britse handelshuis ETF Securities. ,,En ik denk dat dit bedrag eind dit jaar richting de 200 miljard dollar gaat.'' Als aandelen slecht presteren op de beurs, zoals ook de laatste maanden het geval is, spreiden beleggers hun risico's en stappen onder meer in grondstoffen.
Beleggers zien van oudsher edelmetalen als goud en zilver als veilige haven bij onrust op de financiële markten en politiek onstabiele situaties. Maar de laatste jaren zijn ook andere grondstoffen in beeld gekomen. ,,Tarwe, koffie, soyabonen en suiker, maar ook zink en koper'', zegt zelfstandig financieel adviseur Marcel Tak. ,,Waar de prijs omhoog gaat, ruiken beleggers hun kans. En er was afgelopen jaar wel wat te verdienen. Veel grondstoffen zijn bijna verdubbeld in waarde.''
Grondstoffen zijn ook niet meer alleen het speelterrein van privébanken die daarin voor hun cliënten beleggen, fondsenmanagers, en hedgefondsen. ,,Steeds vaker zijn het privépersonen. Het gaat dan meestal om actieve beleggers die weten wat ze doen, want het is een volatiele markt'', zegt McNeil. Zo ging de prijs van tarwe vorige week nog met 25 procent omhoog doordat Kazachstan, een van de grootste producenten, liet weten de productie te verlagen. Ook de prijzen van maïs en rijst stegen de laatste dagen tot recordhoogten door beperkte voorraden en slechte weersomstandigheden. Daarnaast speelt concurrentie van de biobrandstoffenindustrie mee.
Het is sinds een jaar of twee dat grondstoffen, die vaak in een zogenoemd 'mandje' worden aangeboden, zijn ontdekt door de particuliere belegger. Volgens McNeil komt dit mede doordat de markt tegenwoordig transparanter is geworden. Beleggen in grondstoffen gaat op dezelfde manier als beleggen in aandelen. De particulier kan gewoon vanuit huis de bank bellen om stukken te kopen.


Aldus het ANP. Die twee jaar is intrigerend: er lijkt een opvallende samenloop tussen de agrarische prijzen en de mogelijkheid om vanuit de leunstoel thuis in een mandje te beleggen. Er is ruimte voor nader onderzoek naar de effecten van financiele speculatie op de reele agrarische markten.

bio moreel

Het lijkt wel of biologie en de evolutie-variant daarvan steeds meer te vertellen krijgt. Misschien wordt het toch wat met de biotechnologie. Nu is ook de filosofie niet meer veilig voor de evolutie-biologen.

Onze morele overwegingen over wat is goed of fout zouden net als de taal die we spreken functioneel van de omstandigheden afhangen. Liberale (in de Amerikaanse betekenis) mensen gaan uit van individualisme en confrontatie en die vertonen de juiste overlevingsstrategie in een stabiele omgeving met ruimte voor leren en reflectie, want de gevolgen voor de groep bij een meningsverschil zijn gering en de voordelen van afwijkend met iets nieuws komen zijn groot.

Maar als de omgeving instabiel is, om gemeenschappelijke actie en eensgezindheid vraagt, dan is conservatisme (ook in de Amerikaanse betekenis) de juiste strategie. Dit zou mogelijk zelfs het verschijnsle van zelf-opoffering voor een groep verklaren (zoals aan het front). Omdat de groep en niet het individu de bron van gedrag is.

En uit het onderzoekje blijkt ook nog dat liberale mensen die uitgaan van het individu vooral stress ervaren als ze zelf niet kunnen uitmaken wat goed of fout is. Conservatieven brenge ook meer tijd door met anderen, vooral ook met familie.

Wat me op het idee brengt dat de conservatieve trend in bv. de VS in de afgelopen tien jaar verklaarbaar is uit de grote veranderingen in de wereld.

The Economist: Human Evolution - moral thinking, 23.2.2008 Op de foto olijfolie opslag in Spanje

Wij groeien vast, in tal en last

Wij groeien vast, in tal en last - Een mooie verzuchting die al heel oud is, want de auteur was Joost van den Vondel.

Ik las het citaat in de nieuwste uitgave van Shell Venster, het PRblad van de oliemaatschappij. Ander opvallend nieuws in het blad: de oliereservers groeien nog steeds heel licht, en dat komt omdat oliereservers mee bewegen met de olieprijs: het is een economisch concept want een reserve is alleen een reserve als hij met bestaande techniek bij bestaande olieprijs winbaar is. Gaat de olieprijs omhoog dan is er ook meer winbaar, en komen er investeringen in nieuwe technieken zodat er ook weer meer winbaar is. En zo gaat Schoonebeek weer open.

Het blad is geen ja-knikker bij de eerste generatiebiobrandstoffen. Er wordt nog eens uitgelegd dat oliemaatschappijen met lange termijninvesteringen te maken hebben en daarom zo goed op trends en sociale inbedding letten. En in dat kader is er weinig duurzaams aan die eerste generatie. Een lobbyist namens de olieindustrie wil hogere energie-efficiency, zonne-energie, waterstof, hybride technologie en moderne transportsystemen. Allemaal meer brains per molecule. Biobrandstoffen verlengen juist het inefficiente huidige systeem. Point taken.

zuivelpolitiek

Nu we het toch over zuivel hebben (zie de blog van gisteren) ook nog een paar interessante citaten uit de Economist van 16 februari, waarin onder de kop "farm follies revisited" het beleid van de zuivelquota weer eens wordt gehekeld.

Het blad citeert Gerrit Meester (a Dutch farm official in the Hague) als zou de situatie onhoudbaar zijn: de EU handelt als een soort OPEC van de zuivelmarkt, met dien verstande dat de OPEC een veel groter marktaandeel had, en zelfs hun kartelvorming leidde tot de toetreding van nieuwe producenten.
Een niet met name genoemde Nederlander stelt ook nog even vast dat het quotum systeem nooit bedoeld was als pensioenerings-faciliteit, maar zo wel heeft uitgewerkt - doelend op de bedragen die boeren zonder opvolger incasseren.

Noordduitse boeren zitten in het kamp van de afschaffers van het systeem, maar de Zuidduitse denken daar anders over. En de Duitse politieke top heeft veel te verliezen in Beieren, waar de politieke basis (en mogelijk ambities) liggen. Wat Siem-Jan Schenk van ons eigen LTO doet voorstellen om de zaak maar af te ruilen: meer quota in ruil voor meer bergboerenpremies. Een logisch idee, in lijn met de theorie van de zelforganisatie en politieke economie, zo lijkt me.

En als uitsmijter The Economist zelf: "It is an EU rule that unintended consequences, left for a few years, fossilise into special interests". Afgezien van het feit dat deze regel ook buiten de EU geldt, is het een fraai geformuleerd inzicht. Maar wat doe je eraan?

op zuivelcursus

Deze week hielp ik dus een Wageningen Bussiness School cursus over de zuivelmarkten organiseren. Ook als organisator leer je van de keur van inleiders. Voor mezelf en voor de lezer noteerde ik wat opvallende punten:

De EU verliest duidelijk veel marktaantdeel in een groeiende markt. Dat was gesubsideerde export, en dat hebben we door de quotering niet weten te vervangen door ongesubsideerde export, hoewel dat best gekund zou hebben (als we de quota hadden verruimd). Nieuw-Zeeland, Australie en Argentine (kaas) winnen. Brazilie is van importeur exporteur geworden, vooral van volle melkpoeder, het product waarin melk internationaal wordt verhandeld.

Want water transporteren heeft niet zoveel zin. Overigens is transport nauwelijks een milieuprobleem. Het grote milieuprobleem van de veehouderij zijn extensieve systemen (waarin je milieu niet kunt fijnregelen) en ontbossing. En verder de welvaartsgroei die de vraag naar producten opdrijft - maar wie gaat de chinese kindertjes hun yoghurt ontzeggen?

Over de toekomst lopen de meningen zeer uiteen. De verwachtingen van deskundigen lopen uiteen van Himmelhoch tot zum tiefsten Betruebt. Dat heeft te maken met onduidelijkheden over de quota en effecten van de afschaffing. Ook de veevoersituatie is onduidelijk. Sommigen vrezen dat de EU zonder GMO-vrij voer komt te zitten, omdat de rest van de wereld GMO inmiddels wel omarmt. Ook over het effect van biofuel is er onduidelijkheid. Zelf denk ik dat de veevoerprijzen en daardoor de melk- en vleesprijzen omhoog gaan door de biofuel en dat dit effect wat geremd wordt door eiwit-rijk veevoer dat als bijproduct van de biobrandstoffen beschikbaar komt. Maar er zijn er ook die het tweede effect als misschien wel even groot als het eerste inschatten. De EU lijkt momenteel de marginale wereldproducent, dus bij uitbreiding van de wereldproductie zal de wereldmarktprijs de europese marginale kosten moeten volgen. Voor Nederlandse boeren kon dat wel eens leuk uitpakken, en echte ondernemers vonden de onduidelijke toekomst dan ook kansrijk: het geeft ruimte om te ondernemen.

Tot slot: Numico schat dat 40% van de ziekenhuispatienten in Europa zo slecht gevoed worden dat ze daardoor 6 dagen langer in het hospitaal moeten blijven en dat men een overlijdenskans heeft die 6 keer te hoog is. Er is dus nog veel onbenutte kennis.

Op de foto lokale melkverkoop af boerderij in Igls, Oostenrijk

social business

Je leest steeds meer over Social Business - Sociale Zaken. Een soort mengvorm tussen kapitalistische bedrijfsvoering en weldoenerij. Het lijkt twee invalshoeken te hebben: aan de ene kant het toepassen van bedrijfsmanagement in bijvoorbeeld ontwikkelingssamenwerking - net zoals dat eerder in public government gebeurde. De in ICT en finance rijk geworden amerikanen hebben daar een boost aangegeven.

En aan de andere kant vanuit een soort social corporate responsibility het opzetten van bedrijven waar de investeeerder afziet van dividend of rente, maar verder als een (non-profit) bedrijf gemanaged wordt. Vergelijkbaar met onderwijsinstituten of ziekenhuizen of woningbouwverenigingen maar dan ook vaak in de derde wereld. Met de eigenaar / investeerder als sponsor voor zijn opportunity cost van kapitaal. Kortom allemaal goed dat het gebeurt, maar economisch theoretisch niet zo schokkend.


Naar aanleiding van enkele boekrecensies in the Economist 23.2.2008; op de foto een muurdetail van de universiteit van Sevilla, voorheen de grootste tabaksfabriek van Europa en basis voor een opera van Bizet over ene Carmen.

ict en part time farming

An increasingly important feature of agriculture as an industry is that the production of agricultural commodities on family farms takes place in units that are operated by people who also engage in other activities (part-time farming). This differs among member states from 40% in Belgium, Ireland Luxembourg and the Netherlands, to about 80% in Greece, Spain, Italy and Portugal.
This quote from the EU's Scenar2020 study (carried out by LEI and ZALF), makes one wonder what the relation is between ICT and part-time farming. Is ICT adoption fostered by it (people learn to integrate it in their other activity), is part-time farming promoted by ICT (either because small farms are driven out of farming or it liberates them from work like the milking robot)? Any clues?

Deze tekst plaatste ik op SITAg, net als een tekst over robotisering in de landbouw, en verdere discussie daarover graag op die plek.

Lijstje: Boer zoekt film

Inhakend op het succes van de TV serie ziet het Filmhuis Den Haag zijn kans schoon om van donderdag 6 tot en met woensdag 12 maart 2008 een programma vol films te tonen waarin het platteland, het agrarisch bestaan en de wisselwerking tussen mens, dier en gewassen op eigenzinnige wijze in beeld gebracht wordt.
Er zijn talloze goede films die een beeld geven van de [vermeende] omstandigheden op het platteland, al dan niet verpakt in een smeuïg verhaal. Het filmhuis selecteerde er een aantal en dat levert dus een lijstje op. Zie hun site. In volgorde van vertoning, met mijn favoriet op nummer 5:

1. DE KERSENPLUK
2. DE POOLSE BRUID
3. FLANDRES
4. GOUPI-MAINS ROUGES
5. HET IS EEN SCHONE DAG GEWEEST
6. KRAVA DE KOE
7. MIFUNE´S LAST SONG
8. ONDE BATE O SOL WAAR DE ZON BLAAKT
9. PROFILS PAYSANS: L´APPROCHE (2000)
10. VACAS
11. Profils paysans: le quotidien

Nostalgie in nieuwe verpakking

De nostalgie naar de landbouw werd tot nu toe vooral onderhouden door de afbeeldingen van rietgedekte boerderijtjes in jaren vijftig stijl op de yoghurtpakken.
HP/De Tijd zet voor dit doel nu Oost-Europa in. Ik was afgelopen dagen op de Wageningse berg om een cursus over de zuivel en zuivelmarkten te helpen geven (wat overigens een boeiende gelegenheid was om met interessante mensen de Europese sector en zijn problemen door te nemen), en het gelijknamige hotel verwelkomde mij met een aantal bladen op de hotelkamer. Waaronder de HP/De Tijd uitgave van 1 februari met als cover In de Ban van de Boer. In het omslagverhaal grijpen Roelof Bouwman en Beatrijs Ritsema "Boer zoekt vrouw" aan om de hang naar het platteland te verklaren uit de behoefte aan natuur, authenticiteit en geborgenheid.
Tot mijn verbazing is het artikel geillustreerd met een foto over twee pagina's die overduidelijk in Oost-Europa is genomen: met de vork worden grote hopen hooi op een platte tweewielige wagen getast, met daarvoor een Belarustrekker (of iets soortgelijks Oosteuropees), op de achtergrond staan houten telefoon/electriciteitspalenmaar sommige kleding is echt niet uit de jaren vijftig.
Wat mij betreft is de foto van HP/de Tijd dus uit de verkeerde tijd - blijkbaar was er geen leuke kleurenfoto meer uit de jaren vijftig of zestig. En vooral uit de verkeerde plaats: er is helemaal geen hang naar de plattelandsbeleving vanachter het ijzeren gordijn.

Op de foto hierbij nostalgisch maisdrogen in Oostenrijk

IT en bestrijdingsmiddelen

Een andere case die we in de Alpen bespraken (zie blog van gisteren) ging over de combinatie van ICT en het verkopen / gebruiken van bestrijdingsmiddelen. Het is een issue dat door BASF op tafel werd gelegd.
ICT en bestrijdingsmiddelen, zo is hun stelling, worden op dit moment te weinig geintegreerd ontwikkeld en toegepast. Het kan voor een bedrijf als BASF dus interessant zijn dit tot stand te brengen en een service provider te worden. Afgelopen jaren zijn deze bedrijven al overgegaan van generieke middelen naar productontwikkeling per gewasgroep, dus er is een opstap.
In Spanje had men heel profijtelijke ervaringen in aardbeien. Daar sluit BASF contracten af met de telers om een deel van het crop management over te nemen (tuinders vinden bestrijdingsmiddelen niet het meest interessante deel van de bedrijfsvoering) op basis van een winstdelings-contract. Men kan dan de Spaanse retailers garanties geven voor kwaliteit en veiligheid. Het doet wat denken aan de ontwikkelingen bij zaadverdelaars in de tuinbouw die ook proberen om in 1 keer consumenteninformatie te koppelen aan veredeling en zo de hele keten te regisseten.
Een boeiende ontwikkeling, dergelijke innovaties, die goed laten zien hoe het grootbedrijf verweven raakt met de primaire landbouw in ketens. En hoe organisatievormen daarvoor worden aangepast.

Watergebrek

De mens gebruikt 3000 liter water per dag, of wel een liter per kcal die we eten per dag. Nestle heeft zich de problematiek van water aangetrokken. De CEO maakte er bij de presentatie van de jaarresultaten een paar weken geleden gewag van en voorzag een slag om water met de biofuelproducenten.
Tegelijkertijd bediscussieerden wij in de Oostenrijkse Alpen ook de Nestle case. Hans Joehr, de agrarische topman van Nestle, lichte de case toe met one liners als: Saoedi Arabie raakt eerder zonder water dan zonder olie. Vrijwel nergens ter wereld betalen boeren de juiste prijs voor water (en soms ook niet voor elektriciteit waarmee het wordt opgepompd), met als gevolg dat ons eten te koop is en we problemen afwentelen op volgende generaties.

En vandaar dat Nestle een waterstrategie heeft ontwikkeld. We hadden een discussie of dit nu maatschappelijk verantwoord ondernemen is, en het ook gevolgen moet hebben voor de public relations en marketing in de WestEuropese markt (waar de problemen minder accuut zijn dan in de ontwikkelingslanden met een matige governance), in het bijzonder ook voor hun waterproducten. De conclusie onder economen was toch dat het vooral supply-risk management is: als men op de oude voet doorgaat is er in sommige streken straks geen productie en business meer. Dat telt zwaarder dan het ideele, ofwel business en duurzaamheid gaan hier zonder MVO al hand in hand.

Overigens: als je zelf wat aan de waterproblematiek wilt doen, kun je het beste maar water drinken zo vertelde de Nestle man: om een liter water bij de consument te krijgen is maar 1,4 liter uit de bron nodig. Voor frisdrank, bier (300 liter) en whisky is dat een veelvoud. Vooral in whisky en andere sterke drank gaat veel water - daarom krijg je er dorst van grapte een van de deelnemers.

P.Ederer en R. A. Goldberg: Nestle Water Management Strategy - a new competitve advantage; op de foto de Oostenrijkse Alpen met onduurzaam achtergelaten plastic hooibalen - waar is dat nu weer voor nodig?

Deens drijfzand

De basis voor de crisis wordt gelegd in de boom. Onlangs zat ik met wat onderzoekers onder de Poolse koffie te keuvelen of de huidige grondprijsstijgingen de kiem zouden kunnen zijn voor een asset-bubble. Vrijdag hoorde ik BNR over beleggen in landbouwgrond (met wat wijze woorden van mijn collega en gronddeskundige Jan Luijt).
Enfin het Agrarisch Dagblad meldde van de week dat de collega's van het Deense FOI de uitspraak hebben gedaan dat de Deense landbouw op economisch drijfzand staat. Hun redenering is als volgt:
Het gemiddeld bedrijfsresultaat (ik vermoed: inkomen) was in 2007 47.000 euro. Dat is toevallig precies het bedrag aan "ontkoppelde" subsidies, dus als die worden afgeschaft zit men op nul. Maar ook de prijzen van grond en gebouwen zullen dan dalen (met 20 a 25%). Een stijging van de rente met 2 a 3% zorgt voor een verdere daling met 30 a 40%. Het bedrijfsresultaat wordt door de hogere rentekosten 20.000 euro lager. En als de grondstoffenprijzen ook nog eens zouden dalen naar het oude niveau van voor de huidige boom dan drukt dat ook nog het bedrijfsresultaat met 37.000 euro en de onroerendgoed prijzen met 37%.
Als ik dat zo even op tel dan zitten we dus op een inkomen van minus 57.000 euro (grofweg een ton lager) en onroerendgoed dat nog geen een derde van de huidige waarde heeft. Zullen banken blij mee zijn. Die hebben daar in het Deense verleden overigens vervelende ervaringen mee, toe veel Denen in buitenlandse valuta leenden omdat die rente lager was (en van mening waren dat ze het valutarisico beter konden inschatten dan de markt).
Blijft de vraag hoe groot de kans is op zo'n doemscenario. Daarover meldt de krant niets. Velen zullen die kans laag inschatten. En als het gebeurt zullen de melkquota wel niet zo snel worden afgeschaft. Maar we kunnen niet meer zeggen dat het Deense LEI ons niet gewaarschuwd heeft.

2GMO

Misschien wordt het toch nog wat met GMO's in Europa. The Economist speculeert over de Next Green Revolution en het feit dat de eerste generatie GMO weinig voordelen voor de Europese consument bracht zodat de technologie gemakkelijk werd afgewezen. Maar een tweede generatie die wel voordelen voor burger en consument brengt in de vorm van specifieke varieteiten die gezonder zijn (obesitats bestrijding bijvoorbeeld) of die prijzen laag houden omdat ze met klimaatverandering rekening houden (droogte resistentie) zouden de stemming wel eens doen keren.

Ook interessant: in de derde wereld maakt GMO fors opgang en daarbij is er nogal wat piraterij door slecht geschermde intellectuele eigendomsrechten. De grote veredelaars zouden daar niet echt wakker van liggen. De eigendomsrechten zijn de motor van de ontwikkeling en net als bij software is het voordeel van illegaal (thuis)gebruik een lock in effect: gebruikers raken er gewend aan en stappen lastiger over naar de concurrent.

The next green revolution, The Economist 23.2.08. Op de foto de olijvenoogst, nog zonder GMO

achteraf

Achteraf is alles leuk - en daarom zijn we maar achteraf gaan wonen. Met dat thema kondigt Wilfrid Finkers (broer van) en consorten zijn cabaretvoorstelling in ons Dorpshuis van vanavond aan.
Maar achteraf in de polder stormt het vreselijk dus dit wordt een dag voor de belastingaangifte in plaats van voor het buiten zijn.

Donkere wolken rond de Torre del Oro in Sevilla