immigratie in de VS

 We gaan op naar 250 jaar Verenigde Staten. Ik verzamel wat feiten die misschien nog eens van pas komen in een feestcolumn. Leverancier is o.a. The Economist, die in aanloop naar 4 Juli op onnavolgbare Engelse wijze de geschiedenis van het land opdist.

Zo stroomden in de jaren 1840-860 de mensen toe. Er kwamen 4 miljoen mensen naar Amerika. Dat was een kwart van de bevolking in het start jaar. Het waren vooral Ierse en Duitse katholieken, die de Engelssprekende protestanten soms deden protesteren.  Populisten verspreiden geruchten en complottheorieën.  Toen ook al, dus. 

Travaljes

 Nog een boekrecensie uit het blad Zeeland van het KZGW.  Over travaljes. Dat zijn die houten stellages die je soms in een dorp nog ziet voor het pand van een oude smederij. Daarin werd een paard geparkeerd zodat de smid, tevens hoefsmid, de hoeven kon bepakken en nieuwe hoefijzers kon aanbrengen, zonder teveel gevaar te lopen dat het paard sloeg. Het nederlandse woord is overigens Hoefstal (nooit geweten), maar in het Zuidwesten heten ze travalje.  Op Schouwen-Duiveland (o.a. Dreischor) staan er een paar die rijksmonument zijn.

De hoefstallen werden steeds zwaarder gebouwd na de komst van  het Belgische trekpaard. Het steeds meer bestraten van wegen leidde ook tot sneller slijten van de hoefijzers. Ook opvallend feitje: voor de oorlog had Zeeland op elke 7 a 8 inwoners een paard. 

Voor wie er in geintersserd is: Nel Prins-Senier, Dingeman de Feiter, Jan Zwemer m.m.v. John van Haver: Travaljes in Zeeland - Geschiedenis van een beeldbepalend erfgoed.  Goes (Het Paard van Troje)., 2025

Toorop en Domburg

Een andere culturele fascinatie van deze blog is de kunstenaarskolonie van Domburg, begin 20ste eeuw. Omdat Marie Tak van Poortvliet daar een belangrijke rol speelde en ook een van de eerste (of de eerste?) bio-dynamische boerderij stichtte. Leidende kunstenaar in die kring was Jan Toorop, over wie er nu een expoistie in Singer in Laren is. Toorop stond zo'n beetje tussen van Gogh als voorgander en Piet Mondriaan als volgende generatie (die ook in Domburg kwam).. Toorop kwam van 1896 to 1922 jaarlijks op zomervakantie naar Domburg. 

En zo bereikte de expositie ook de nieuwste uitgave van Zeeland, het blad van het KGZW. Daarin bespreekt Mario Molegraaf (geen liefhebber van onwetenschappelijke esoterische zaken zo lijkt het) boek en expositie. De curator probeert een nieuw licht op Toorop te werpen door zijn indo-achtergrond centraal te stellen, die is na WO II blijkbaar nogal verdoezeld.  Molegraaf schrijft hoe "Rond 1900 raakten her en der in Europa kunstenaars en schrijvers in de ban van het occulte, een maffe mengeling van vegetarisme, sociale bewogenheid en spiritisme".  Daarin past wel het beeld van een Javaan, zo lijkt me. Toorop zou zich vervolgens op het katholicisme werpen. Ik wist overigens niet dat hij ook Arthur van Schendel, de auteur, in Domburg had geportretteerd. 

Het Podium en Het Dorp

 Deze blog heeft een zekere fascinatie voor het lied Het Dorp van Wim Sonneveld. Het overlijden van Jan Huydts werd vandaag gemeld door de NOS. Hij was de pianist, eerst van Toon Hermans en toen ook van Wim Sonneld. En speelde ook piano op Het Dorp.  Voor Podium Klassiek was het vanavond aanleiding het lied opnieuw live te laten opvoeren, nu met pianist Cor Bakker. Een mooie uitvoering, maar wel storend dat de achtergrond niet klopte. Ik zag vooral oude pandjes aan een gracht, met zelfs een boot onder zeil op dit oude schilderij. Het lijkt me sterk dat dit een beeld van Deurne was. In ieder geval geen zandweg tussen koren door of tuinpad van mijn vader. De NOS heeft het overigens over een opname uit 1969. Zou kunnen, maar de vertaling van Verhagen alias Wiegersma is van 1965, het kwam al eerder op een B-kantje van een single uit en de grote hit was in 1974.